Met Roefie Hueting (Den Haag, 16 december 1923 - 4 juni 2023) is niet alleen een prominente pianist en bandleider in het klassieke jazzgenre heengegaan. Hij was ook een vooraanstaand econoom, die als een van de eersten de impact van economisch handelen op het milieu onderzocht. In 1974 promoveerde hij cum laude op 'Nieuwe Schaarste en Economische Groei: Meer Welvaart door Minder Productie?' Hueting bekleedde diverse functies bij de overheid en in adviesorganen.
Zijn studie betaalde hij met de inkomsten uit optredens. In de zomer van 1949 richtte Roefie Hueting, die autodidact was, zijn Down Town
Jazz Band op. Ze hadden het tij mee: de Dutch Swing College Band was destijds sterk in opkomst. In zijn kielzog sleepte die talloze dixielandbandjes mee, stuk voor stuk bemand door amateurmuzikanten, niet zelden nog studerend zoals Hueting. Maar er waren verschillen. Het Dutch Swing College verlegde na een hoopgevend begin, waarbij de muziek van Duke Ellington uitgangspunt was, al rap de koers. Na 1946 werd de zogeheten Austin High School Gang het oriëntatiepunt voor de band en zijn muzikanten. De meest bekende van dat schoolorkest waren trompettist Jimmy McPartland, altsaxofonist Frank Teschemacher en Bud Freeman, C-Melody- en tenorsax. Deze jongelui hadden in de jaren twintig dag in, dag uit rondgehangen bij de Royal Gardens in Chicago, waar de Creole Jazz Band onder leiding van kornettist King Oliver domicilie hield.
Roefie Hueting pakte het anders aan. Hij luisterde rechtstreeks naar opnamen van Oliver en van Louis Armstrong. En zijn muziek was losser, minder geregimenteerd dan die van het Dutch Swing College en zijn vele navolgers. De eigenwijze houding van Hueting viel niet in goede aarde bij de Haagse Jazzclub, waar de hokjesgeest welig tierde. "Ik heb vaak gezegd, Charlie Parker staat dichter bij Bessie Smith dan al die commerciële dixielandbandjes, meen ik uit de grond van mijn hart. Dat vind ik nog zo en dat is me door de Haagse Jazzclub niet in dank afgenomen." De Down Town werd zelden of nooit door de Haagse Jazzclub uitgenodigd. Toen het orkest, dat in heel Europa had opgetreden en tientallen platen maakte, in 2010 werd opgeheven omdat de penningmeester er met de kas vandoor was gegaan, ging de pianist weer meer solo optreden. Maar ook als solist voelde hij zich niet welkom in de jazzclub van zijn stad waar hij altijd heeft gewoond. "Ik had geen zin om in sessies te spelen. Wanneer je orkestleider bent heb je als pianist veel invloed. Maar daar tijdens die jamsessies zit je met dingen waarvan je zegt, ja, ik heb vroeger op een veel hoger niveau gespeeld. Ik had daar geen zin meer in."
"Er is ook een discussie geweest waarbij ik zei, in de jazzmuziek is - net als in de klassieke muziek - naast een orkesttraditie ook een
pianotraditie. Het is belachelijk dat iemand als ik daar niet mag spelen. Toen heb ik ook gezegd, ik krijg de indruk dat dat niet mag vanwege het dansen. In de Haagse Jazzclub wordt van het begin tot het eind gedanst, dat vind ik prima, maar ik heb de indruk gekregen dat het dansen belangrijker wordt gevonden dan de muziek, en die heb ik nog steeds. Meestal als ik speel wordt er niet gedanst, maar ik heb ook een enkele keer dat ik speel dat er wel gedanst wordt. Die onenigheid was er en is er nog steeds. Op een gegeven moment gleed het allemaal af naar die vorm
waarvan ik zei, ja, het heeft de uiterlijke kenmerken van jazz, maar het heeft niet echt de hartenklop van jazzmuziek. Toen ben ik eigenlijk veel meer gaan luisteren naar en vrienden gekregen bij de modernere jazz. Hoewel modern: Charlie Parker was in de jaren veertig, dat is dus ook alweer zeventig jaar geleden."
"Popmuziek is iets totaal anders dan jazz. Toen dat opkwam is meer dan de helft van het jazzpubliek weggevallen. In die tijd kreeg je ook
de meer moderne vormen, zoals bebop, waarvan mijn goede vriend Frans Elsen een van de prominenten was bij de introductie daarvan en Rob Madna, die ik natuurlijk ook heel goed gekend heb. Er was indertijd een tegenstelling hoor, tussen oud en modern. Wat mijzelf betreft; ik probeer dus zo goed mogelijk te spelen en geen ruzie te maken met mensen die anders spelen. Ik weet wel dat ik die muziek een beetje druk en nerveus vond. Dat voel ik niet meer, omdat ik van die muziek ben gaan houden. Maar ik weet wel dat ik dat toen zo vond. Dat wil ik ook niet ontkennen: in het begin vond ik het maar niks. Na meer luisteren ben ik er van gaan houden."
De 46e editie van het North Sea Jazz Festival, de 18e in Rotterdam, staat bol van relevante maatschappelijke en muzikale thema's, workshops, kunst, vele interacties met artiesten en het consumptief genieten, horend bij een groot festival. Maar er is vooral veel, heel veel muziek. Ondanks de vele (sub)genres vormen jazz en geïmproviseerde muziek nog altijd de ziel van het festival. Een essentieel thema in 2023 is Sounds of Diversity-A Shared Musical Herita. In het kader van de afschaffing van de slavernij, 150 jaar geleden, wordt op meerdere podia muzikale diversiteit gepresenteerd. Zoals bijvoorbeeld de Diaspora Suite van het Metropole Orkest. Opvallend is het groot aantal vrouwelijke muzikanten dat op zal treden, waaronder jazzdrummer Terri Lyne Carrington, componist en dirigent Maria Schneider met haar presentatie van het album 'Data Lords', artist in residence Esperanza Spalding en de talenten Laura Jurd, Lakecia Benjamin, Jill Scott en vele anderen. Dit keer zijn de legendes Buddy Guy, Tom Jones en Mavis Staples en binnen de jazz de Noorse ster Jan Garbarek, de broers Wynton en Branford Marsalis, topgitaristen John McLaughlin en Pat Metheny en de pianisten Kenny Barron en Abdullah Ibrahim, zeker publiekstrekkers.
Onder de noemer van Sounds of Diversity vinden op vrijdag 8 juli concerten plaats in de Amazon: de Diaspora Suite, onder bezielende leiding van Jules Buckley, met een kleurrijk palet aan nationale en internationale muzikanten waaronder Akwasi, Corinne Bailey Rae, Laura Mvula, Typhoon en Roxane van Iperen (spoken word). In de Missouri staat Chatlein i su Zumbi en in de Mississippi de groep Tristan. Bezoekers zullen met veel gevoel luisteren naar de indrukwekkende erfenis van deze verschrikkelijke geschiedenis. Artist in residence en multitalent Esperanza Spalding zal met pianist Fred Hersch een duo-optreden verzorgen in de Hudson. Er zal zeker ook reikhalzend uitgekeken worden naar de vrouwelijke jazzbandleiders Linda May Oh Han met haar imposante kwintet in de Yenisei en naar de voorvechtster voor vrouwenrechten en transgenders in de muziek, Terri Lyne Carrington, met haar New Standards-programma. Hierin worden composities van verschillende generaties vrouwelijke componisten uitgevoerd. Veteraan en melodieuze drummer Andrew Cyrille zal aantreden met een topformatie, waaronder David Virelles op piano en Bill Frisell op elektrische gitaar (Madeira). Bassist Dave Holland sluit, samen met de vooruitstrevende Canadese pianiste Kris Davis, de veelbelovende eerste festivaldag in de Hudson af.
Op 9 juli een concert van Monica Akihary, de vocaliste van Boi Akih en tevens kersverse winnares van de Boy Edgar Prijs. De jury noemt Akihary 'thuis in alle windstreken' en stelt dat ze 'actief het avontuur opzoekt en niet stopt waar het schuurt'. Boi Akih zal optreden als onderdeel van Sounds of Diversity. Tenor- en sopraansaxofonist Jan Garbarek speelt voor het eerst sinds de zeventiger jaren op het festival. De Noorse saxofonist heeft nog altijd een mythische aantrekkingskracht. Hij behoort samen met Keith Jarrett tot de sleutelfiguren uit de ECM-stal. Na een onstuimige start van zijn loopbaan is het serene saxofoongeluid zijn handelsmerk geworden, diepgeworteld in de Noorse volksmuziek, wereldmuziek en jazz. De legendarische Zuid-Afrikaanse pianist Abdullah Ibrahim, door Nelson Mandela de Mozart van Zuid-Afrika genoemd, zal aantreden in de jazz-zaal Hudson. Zijn meest recente album 'Solotude', met sporen van spiritualiteit en contemplatie, zal vermoedelijk centraal staan. Ook op deze dag is het aan te bevelen om vrouwelijke jazzmuzikanten te bezoeken, zoals de virtuoze harpiste Brandee Younger (Murray) en saxofoniste Lakecia Benjamin. De carrière van laatstgenoemde kwam met album 'Pursuance', een samensmelting van hardbop en spirituele jazz, in een stroomversnelling. Op haar recente album 'Phoenix' toont de saxofoniste haar maatschappelijke engagement.
De groep Side-Eye van meestergitarist Pat Metheny is op zondag 10 juli een must-see in de Amazon. Metheny toont in dit concept zijn voorliefde voor een trio met een organist. Met Side-Eye wil de gitarist deze instrumentatie uitdiepen en vertalen naar de 21e eeuw. Aansluitend zal in dezelfde zaal John McLaughlin's Shakti acte de présence geven. Hierin staat de ingenieuze samensmelting van jazz met authentieke Indiase muziek centraal. Naast de meester van de tabla, Zakir Hussain, wordt John McLaughlin geflankeerd door vocalist Shankar Mahadevan. In het kader van Sounds of Diversity brengt het Metropole Orkest Palm Plate: een hommage aan het oeuvre van legendarische Curaçaose componisten. Op dezea fsluitende dag staan voor de ware jazzliefhebber nog mooie optredens van Oded Tzur en Mark Guilliana op het programma. Een programma dat wellicht voor keuzestress zal zorgen.
Nieuws / Jazztube
Monica Akihary wint Boy Edgarprijs
De Boy Edgarprijs, de grootste prijs in Nederland op het gebied van jazz en geïmproviseerde muziek, is toegekend aan zangeres en tekstdichter Monica Akihary. Dat is afgelopen vrijdag door het Fonds Podiumkunsten bekendgemaakt op het netwerk- en showcase-evenement InJazz in Rotterdam. De jury noemt Monica Akihary 'thuis in muzikale tradities uit alle windstreken'. Ze is een musicus die 'actief het avontuur opzoekt en niet stopt waar het schuurt.' Tijdens liveoptredens maakt ze diepe indruk als improvisator en verhalenverteller'.
De Boy Edgarprijs, genoemd maar de Nederlands jazzdirigent, pianist en trompettist Boy Edgar (1915-1980), wordt op woensdag 6 december uitgereikt op een concertavond in het Bimhuis, Amsterdam. Onderdeel van de prijs is een bronzen wisselsculptuur van Jan Wolkers en een geldbedrag van € 25.000,-. Eerdere winnaars van de Boy Edgarprijs waren onder anderen Ronald Snijders, Martin Fondse, Yuri Honing en Eric Vloeimans. De prijs wordt ondersteund door Buma Cultuur, Sena Performers en North Sea Jazz. Het Fonds Podiumkunsten organiseert sinds 2022 het selectieproces.
Akihary vormt samen met gitarist en componist Niels Brouwer de kern van Boi Akih. Het duo is al actief sinds 1997. Afhankelijk van het project sluiten andere musici aan. Boi Akih ('prinses Akih') is moeilijk in een genre te plaatsen. "World jazz noem ik het wel", zegt ze. Experiment en improvisatie zijn essentieel in hun muziek en daarbij gebruiken ze elementen uit uiteenlopende muziekculturen. De traditie van de Molukken speelt een belangrijke rol. Monica Akihary groeide er op. Ze zingt soms in het Engels, soms in Haruku, de taal van het eiland van haar vader. In de loop van de jaren heeft het duo andere invloeden toegevoegd: klanken van de kora, een Afrikaans instrument, van klassieke Indiase muziek, Europese folk en moderne jazz.
"Onze muziek ontstaat voor een deel op het podium", zegt Akihary. "Dan begint het pas echt. Je laat je leiden door de muziek en door de bijdragen van anderen. Daarin komt onze aanpak overeen met jazz." Jazz is voor haar een hoge kunstvorm. "Ik kan er veel in kwijt, met mijn stem en in kleur. Als ik zing ben ik vrij en los van alles. Miles Davis, Sarah Vaughan en Ella Fitzgerald zijn voorbeelden voor mij. Maar ook Nederlandse artiesten, als Ernst Reijseger en Ab Baars. Net als zij zoeken wij naar een eigen plek, naar een identiteit in die muziek. Die zoektocht is nooit klaar."
Monica Akihary zegt vooral gefocust te zijn op die muzikale speurtocht, nieuwe wegen te verkennen, nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Met het winnen van een prijs was ze nooit zo bezig. De toekenning kwam dus als een grote verrassing. Toch ziet ze die als een grote erkenning, na al die jaren. "Het is ook niet alleen maar makkelijk als je als artiest niet de gebaande paden gaat. Hoe kom je rond? Het aantal plekken waar je kunt optreden is in al die jaren ook flink afgenomen, door bezuinigingen." Gelukkig heeft Boi Akih veel contacten en optredens in het buitenland, waaronder de Molukken.
Concert Het lied van de verloren zoon Ben van Gelder Trio, woensdag 21 juni 2023, Brouwerij Martinus, Groningen
Tout Groningue was woensdagavond uitgelopen voor het optreden van het Trio Ben van Gelder. De verloren zoon - schuin aan de overkant van het Schuitendiep geboren - presenteerde een concert van standards. Van traditionelere snit dus dan bij een optreden in Feerwerd, een klein jaar eerder, toen er overwegend werk van broer Gideon werd vertolkt. Eerlijk gezegd vind ik het vroege werk van bijvoorbeeld Cecil Taylor of John Coltrane, toen die nog op evergreens improviseerden, zeker zo interessant als hun latere, meer abstracte aanpak. Zo hoor je wat een begenadigd artiest kan doen met werk dat je reeds uit den treure hebt gehoord.
En een begenadigd artiest kun je altsaxofonist Van Gelder wel noemen. Zijn geluid is - dat memoreerde ik reeds eerder - geëvolueerd van een ijl, breekbaar op Lee Konitz geschoeid fluisteren naar een ruwere, rijkere fase. Soms komt hij daarbij in de regionen van de tenorsax. In Thelonious Monks 'Round Midnight' introduceerde hij dissonanten, waardoor zijn toon ging harmoniëren met de textuur van zijn alt, die gezandstraald leek. Van Gelder kan zich ook romantisch en lyrisch zingend neervlijen in 'Like Sonny' van Coltrane, of in Jobims 'How Insensitive'.
De saxofonist is zeker van zijn zaak, maar hanteert tegelijkertijd ook een losse aanpak. Elke volgende noot blijft tot het laatste moment een verrassing. In 'Darn That Dream' (Jimmy Van Heusen) hoorde je hoe de bekende melodie andere songs, of op zijn minst aanzetten daartoe, bevatte. Bassist Zack Lober was ook al aanwezig in Feerwerd. Hij moest zijn instrument met enige regelmaat bijstemmen in het stomende klimaat van de brouwerij. In plaats van Martijn Vink zat nu Joost van Schaik achter de ketels. Het spel van die laatste is verfijnd, melodisch en functioneel, waardoor hij met name in de Monk-titels goed tot zijn recht kwam.
Gezien het succes van de concertreeks van het afgelopen seizoen mogen we verwachten dat Martinus ook vanaf september het Groninger walhalla van de moderne jazz blijft.
Protest
Musici eisen meer aandacht voor jazz en wereldmuziek bij NPO
Musici en muziekorganisaties protesteren vandaag bij de Tweede Kamer tegen het structurele gebrek aan jazz- en wereldmuziek bij de publieke omroep. Muzikanten trekken in een protestmars naar de Tweede Kamer om een petitie aan te bieden, in de vorm van een protestboek, aan alle culturele beleidsmakers uit de politiek. Dit boek bestaat uit 260 brieven waarin musici de noodklok luiden, waaronder Hans Dulfer, Trijntje Oosterhuis, Ronald Snijders, Eric Vloeimans, Izaline Calister, Rembrandt Frerichs, Peter Beets en Componist des Vaderlands Martin Fondse. Ook muziekorganisaties als North Sea Jazz, het Concertgebouw, het Bimhuis, TivoliVredenburg, World Music Forum NL en Nederlandse Conservatoria betuigden hun steun.
NPO moet meer structurele zendtijd geven aan jazz- en wereldmuziek op de hoofdkanalen van radio en tv, aldus de musici en muziekorganisaties. Om dit statement kracht bij te zetten, wordt er op dinsdag 27 juni een muzikale protestmars georganiseerd onder leiding van het Jazz Orchestra of the Concertgebouw, waarbij musici en vertegenwoordigers van muziekorganisaties meelopen. Het protest is een initiatief van de Beroepsvereniging van Improviserende Musici (BiMpro), ondersteund door het Jazz Orchestra of Concertgebouw (JOC) en de Kunstenbond.
De afgelopen jaren is er steeds minder ruimte voor jazz- en wereldmuziek op de publieke omroep. In 2019 verdween het muziekprogramma Vrije Geluiden van de televisie, en begin dit jaar werd NPO Radio 4 officieel NPO Klassiek, waarmee ook in de ether vrijwel geen plek meer overblijft voor jazz- en wereldmuziek. Voor Fleurine, vocaliste en voorzitter van Beroepsvereniging Improviserende Musici (BiMpro), was het de druppel die de emmer deed overlopen. Ze kaartte deze 'kaalslag' in november 2022 al aan in een opiniestuk in het NRC. Het leidde tot een gesprek van een jazz- en wereldmuziek delegatie met Jurre Bosman, directeur audio bij de NPO, een bezoek aan staatssecretaris van cultuur en media Gunay Uslu, een rondetafelgesprek op OC&W en een kamervraag, maar inhoudelijk gaf de NPO geen duimbreed toe.
Fleurine: "In de missie van de NPO staat dat programma's niet alleen gemaakt mogen worden voor het grote publiek, maar ook voor kleinere doelgroepen en dat zij alle bevolkingsgroepen dient te vertegenwoordigen. Hier wordt immers ons belastinggeld uitgegeven. Maar die brede vertegenwoordiging blijft uit binnen de muziek. Nederland heeft een multiculturele samenleving, waarvan een kwart anno 2023 een migratieachtergrond heeft. Het kijk- en luisterpubliek wordt veel te eenzijdig bediend en komt nauwelijks in contact met het erfgoed van andere in Nederland levende culturen. En als er al iets aan jazz op tv gedaan wordt, zoals binnenkort weer rond North Sea Jazz, dat jaarlijks meer dan 75 duizend mensen naar Rotterdam trekt, worden vooral de internationale hoogtepunten van pop- en soulartiesten uitgezonden. De rest van het jaar is er geen structurele plek die verdieping biedt voor jazz- en wereldmuziek liefhebbers."
Daarnaast stel BiMpro dat het gebrek aan vertegenwoordiging van deze genres tot talent- en kapitaalvernietiging leidt: "In Nederland hebben we negen internationaal geroemde conservatoria met een jazzafdeling. Elk jaar studeren daar circa 300 jonge studenten af in jazz- en wereldmuziek. Hoe kunnen in Nederland opgeleide makers publiek bereiken en zalen vullen zonder structurele uitzendmogelijkheden op radio en tv? Het Rijk investeert in hun opleiding, maar laat ze vervolgens in de kou staan doordat de NPO haar missie en verantwoordelijkheid niet naleeft."
Lucille Werner (CDA) stelde eerder dit jaar een Kamervraag over het schrappen van jazz- en wereldmuziek, die door de NPO beantwoord werd met een verwijzing naar hun themakanaal op NPO2. De NPO draait wel non-stop soul en jazz op het digitale kabelkanaal NPO Radio 2 Soul & Jazz. Fleurine: "De naamgeving van dit kanaal dekt de lading absoluut niet voor waar het jazz betreft; er wordt hoofdzakelijk commerciële soul gedraaid. Er wordt hoogstens één jazznummer per uur gedraaid en dan is het ook nog eens zelden van eigen bodem, van de musici die het nodig hebben ontdekt of gehoord te worden. Oude internationale iconen als Nina Simone of Frank Sinatra komen dan voorbij. Qua wereldmuziek hoor je er Bob Marley of Peter Tosh, eveneens internationale oude top40-hits. Er worden geen programma's op gepresenteerd die informatieve, educatieve of historische diepgang bieden met betrekking tot artiesten."
Daar komt nog bij dat als er al artiesten uit eigen land op dit digitale platform worden gedraaid, zij hier vanwege het feit dat het niet op een hoofdkanaal in de either) is, slechts een schijntje van auteursrechtelijke inkomsten uit verdienen in vergelijking tot verdiensten van op hoofdkanalen gepresenteerde muziek. "Het is in meerdere opzichten een schijnoplossing die geen zoden aan de dijk zet. Wij roepen de Nederlandse politiek én de NPO op tot verandering. Meer zendtijd voor jazz- en wereldmuziek op de hoofdkanalen van radio en tv is van groot belang, zowel voor alle Nederlandse makers als voor het diverse Nederlandse publiek."
"… Ik weet niet eens waar te beginnen en dat is waarschijnlijk het beste bewijs van de impact die Peter Brötzmann uitgeoefend heeft op mijn leven en luisteren, en dat van vele anderen. Voor iemand met zo'n stug, ontoegankelijk imago - de man straalde uit dat de wereld naast de muziek, en dan vooral naast concerten, hem eigenlijk geen kloot interesseerde - zijn de reacties na zijn overlijden verrassend emotioneel en geschokt."
Guy Peters heeft mooie en levendige herinneringen aan de Duitse freejazzsaxofonist Peter Brötzmann, die dinsdag 22 juni op 82 jarige-leeftijd overleed, thuis in Wuppertal. "Hij was een van de meest pure, intuïtieve improvisatoren die ik ooit zag. Overweldigend en onvergetelijk. Een natuurkracht."
Cd's
Bandler Ching - 'Coaxial'
Sdbas, 2023 M. CHUZI - 'Papara'
Sdban, 2022 Condor Gruppe -'Gulliver'
Sdban, 2022
Meer Sdban Records vandaag en dus meer grensoverschrijdende muziek van onze zuiderburen. Na de albums van Compro Oro, Schroothoop en Diswasher_ is het nu tijd voor Bandler Ching, een creatie van rietblazer Ambroos De Schepper, dat 'Coaxial' uitbracht; M. CHUZI dat 'Papara' lanceerde en tot slot het inmiddels vrij bekende Condor Gruppe, die vorig jaar 'Gulliver' realiseerde.
Het kwartet Bandler Ching creëert een enigmatische mix van jazz, funk en pop. Opener 'You Call It' valt dan ook vooral op door duister spel op de elektrische bas van Federico Pecoraro, gerichte slagen van drummer Olivier Penu en ritmische patronen op het keyboard van Alan Van Rompuy. Daar tussendoor laveert De Schepper met zijn lange uithalen. Nog mooier is hoe het volume gaandeweg dit stuk steeds verder oploopt en ons meesleept. Aansluitend in 'Awpril' vreemde, maar wel dansbare ritmes. Met jazz heeft dit niet veel meer te maken, met funk en dance des te meer. Maar het maakt niet uit in welk hokje je het stopt, het klinkt allemaal prima en daar gaat het tenslotte om. In 'Dag Na Naamdag' laat dit kwartet echter horen ook prima met jazz overweg te kunnen, met die mooie, intieme solo van De Schepper en boeiend, ritmisch toetsenwerk van Van Rompuy. En ook hier loopt de spanning gaandeweg mooi op. Voor 'RoodGroen' heeft het kwartet een gast uitgenodigd: Vieze Meisje, oftewel Maya Mertens verrast ons met mooi Sprechgesang. Een leuke vondst, die eindeloze herhaling van "Alweer denk ik". Meeslepende klanken ook in 'Rave Fever', ach ja, de titel geeft al aan wat u kunt verwachten en futuristische ritmiek in 'Delice'. Afsluiten doet de band met het ingetogen 'Kitsune': lange lijnen, geaccentueerd door gerichte slagen van Penu.
M. CHUZI is een octet, bestaande uit drie blazers, Robbe Latré, Martin Lissoir en Matteo Badet, twee gitaristen, Gil Duarte Da Cruz en Thomas De Vries, Niels D'Haegeleer op basgitaar en Jan Herman en Basile Bourtemburg op slagwerk, waarbij de laatste ook te horen is op keyboards. Samen maken ze een bijzonder ritmische, stomende mix van jazz, krautrock, funk en wat al niet meer.
Direct al in opener 'Tzatziki' zetten ze de boel op scherp, met een hoofdrol voor Lissoir op baritonsax. Boeiende ritmische patronen ook in 'Mammoet', waarin we bovendien tromboniste Nabou Claerhout horen met een aantrekkelijke solo. Maar niet alleen dat, ook hier treffen we stevige rock aan - wat wil je met twee gitaristen en een elektrische bas. 'Carbonade' kent eveneens een gastrol, een Franstalige rap van Joy Slam, goed passend bij dit funky nummer. Strakke ritmische patronen, mooi hoe de gehele band hier vaak volledig unisono klinkt, ook in 'Intermetsauce' en 'Tahimi Miso'. De twee laatste nummers kregen de titel 'Sambal' en 'Pickles', titels die dit octet ook aan het gehele album mee had kunnen geven, zo opwindend klinkt het allemaal.
Sinds Condor Gruppe in 2013 debuteerde met een titelloze EP hoort de groep tot een van de meest interessante Belgische acts. In eerste instantie was het een kwintet, bestaande uit de gitaristen Michiel Van Cleuvenbergen en Milan Warmoeskerken, Kris Delacourt op gitaar en toetsen, Jan Wygers op bas en Krist Torfs op drums. Uitbreiding volgde in 2016 met de komst van de blazers Dirk Timmermans, Matti Willems en Hanne De Backer, waarmee we nu dus ook met een octet van doen hebben.
De opener 'What Could Have Been' is typisch voor deze band. Een subtiele klankwolk waaruit geleidelijk een strak ritmisch patroon groeit, volledig passend binnen de minimalistische traditie. Bijzonder strakke muziek waarin niets aan het toeval wordt overgelaten en waarin trance een bijzonder grote rol speelt. Muziek ook die eerder associaties oproept met kraut- en postrock en minimal music dan met jazz. En waarin we, bijvoorbeeld in 'Galata', ook invloeden van Indiase muziek tegenkomen. Jazzinvloeden, naast Arabische horen we terug in het tweeluik 'Rasa - Farid', met een prachtig ingetogen partij van De Backer op baritonsax. En in dit tweede deel vallen de mooie ritmische, unisono gespeelde blazerspatronen op. 'Inside Out' roept de muziek van Ennio Morricone in herinnering en dan met name zoals we die kennen van zijn westerns. En over invloeden gesproken, in 'Echoes Of Things' duikt ineens Maurice Ravels 'Bolero' op.
Op donderdag 2 maart overleed op 89-jarige leeftijd saxofonist Wayne Shorter. Daarmee ging weer een jazzicoon van ons heen. Maar gelukkig leeft zijn muziek voort, want die is nog altijd relevant, zoals saxofonist Ben van den Dungen in een uitgebreide nagedachtenis aan de saxofonist stelt.
"Wayne Shorter heeft een bijzondere, geweldige en lange carrière gehad. Hij neemt een plaats in de geschiedenis in als een leading saxofonist, een groot componist, een belangrijke bandleider en een subtiele innovator. Hij speelde in zijn hele carrière in beroemde groepen, die bepalend en toonaangevend waren en die dat vandaag de dag nog steeds zijn. Voor mij persoonlijk is de groei en ontwikkeling van het muzikale leven van Wayne Shorter zo mooi en bewonderenswaardig. Er gaat iets puurs en sympathieks van uit. Ik ervaar het ook als kwetsbaar en tegelijkertijd heeft het een enorme kracht."
Cd
Joëlle Léandre - 'Zurich Concert'
Intakt, 2023 | Opname: 17 maart 2022
Kort door de bocht: artiesten als Joëlle Léandre herinneren je eraan dat je een onderscheid kan maken tussen artiesten die goed zijn en zij die gedreven worden door het heilige vuur. Deze grande dame van de contrabas verzuchtte ooit eens dat de moderne improvisatie meer nood heeft aan grote karakters, kanonnen die publiek én navolgers begeesteren en aanzetten tot grotere daden. William Parker is er zo eentje, wijlen Peter Kowald was dat ook. En natuurlijk maakt Léandre ook deel uit van dat selecte clubje. 'Zurich Concert' mag gelden als zoveelste bewijs: doorheen vijf stukken gaat ze de confrontatie aan met het instrument, gebruikt ze het als spreekbuis voor haar ontembare artistieke impulsen.
Als vanouds laat ze die strijkstok over de snaren dansen, schuren en razen, met een onwaarschijnlijk bereik aan klanken, texturen en boventonen, nu eens potig percussief en dan weer subtiel zingend. Soms begeleidt ze zichzelf met woordenloze zang, krijgt de muziek de vibe en intensiteit van een oeroud ritueel. En laat dat net zijn wat je overhoudt van Léandre's beste albums en performances: niet enkel bewijs van die technische virtuositeit en imposante instrumentbeheersing, maar ook die onstuitbare urgentie en geëngageerde dadendrang, die zich eigenlijk op een primitief, fysiek niveau afspeelt. Je zou kunnen concluderen dat Léandre's theatrale muziek niet voor iedereen is, maar tegelijkertijd vergt het enkel de openheid en sensitiviteit waarmee je ook een gedicht of schilderij benadert. Wat er vervolgens binnenkomt kan je dag helemaal op z'n kop zetten. Dát gevoel.
Concert Intense creativiteit in hechtheid Tim Armacost Trio, dinsdag 6 juni 2023, De Smederij, Groningen
Ja, zo horen we een jazztrio het liefst. Power, creativiteit, samenhang, vrijheid in die hechtheid. Dat zijn karakteristieken die op het trio van tenorist Tim Armacost van toepassing zijn. "We werken al samen sinds 1985," verklaart bassist Joris Teepe. Maar ik denk dat hij zich
vergist, dat het 1975 moet zijn geweest.
Zowel in de bezetting als in de lineaire aanpak van Armacost horen we verwantschap met het werk van Sonny Rollins. Het geluid van die eerste
beweegt zich tussen stralend goud en diepbruin, het is minder 'vet' dan dat van Rollins, maar op die school heeft hij dus gezeten. De dialoog met Teepe in 'Little Melonae' wordt op het scherpst van de snede uitgevoerd. Dat de samenwerking inderdaad niet van vandaag of gisteren is, merk je ook aan de onderlinge verstandhouding. De trefzekere manier waarop kleine ritmische of melodische vamps ingebed zijn.
Jamie Peet mag je tot de beste Nederlandse jazzfunkdrummers rekenen. Maar ook in een meer straight-ahead setting als de onderhavige horen
we een meester aan het werk. In 'Just In Time' - hoe toepasselijk - speelt hij een zeer fysieke en vormvaste solo. Hij werkt met uitroeptekens: harde knallen op de snaartrommel, op de bekkens een machinerie die reddeloos uit elkaar spat. Daarnaast spaart hij de bastrommel niet. Zo intens mag het wel vaker klinken.
Cd's
Compro Oro - 'Buy The Dip'
Sdban, 2022 | Opname: 21 mei 2022 Schroothoop - 'MACADAM'
Sdban, 2023 Dishwasher_ - 'Dishwasher_'
Sdban, 2023
De nieuwe generatie Belgische jazzmusici vertoont in toenemende mate muzikaal grensoverschrijdend gedrag. En Sdban Records blijkt een belangrijk podium voor deze jongens en meisjes die zich nergens toe wensen te beperken. Gitarist Bart Vervaeck en drummer Falk Schrauwen kwamen we al tegen bij Echoes Of Zoo, maar laten ook van zich horen op 'Buy The Dip' van Compro Oro. Verder hier aandacht voor 'MACADAM' van Schroothoop en het debuutalbum van Dishwasher_. Ook met de naamgevingen blijken ze al creatief.
Het is Wim T.J. Segers die begint op vibrafoon, maar hij wordt al snel ingehaald door bassist Vervaeck, drummer Matthias Debusschere, en Frederik Van Den Berghe en Schrauwen op percussie. Een straf ritmisch patroon kenmerkt dit 'Ben-Hur' en voor ons geestesoog zien we de
wagenrace. 'The Lower 9th' is een soort mix van minimalistische ritmes en de gitaarmuziek van The Shadows. Vervaeck speelt ook een hoofdrol op het swingend melodieuze 'Bitcoins', een nummer dat de progressieve rock van de jaren 70 in herinnering roept. Prachtig dat gemoedelijke, ietwat slome ritme in 'Lament' en 'Solstice', beide op opwindende wijze een mix van diverse culturen verklankend. In 'Karsilama' gooit het kwartet het weer over een geheel andere boeg. Hier horen we experimentele elektronica en rock vermengd met Indiase ritmiek, gevolgd door 'Dungeon', waarin het ritme weer centraal staat, meeslepend en ruig tegelijk.
Schroothoop bestaat uit Rik Staelens op wind & string instruments, bassist Timo Vantyghem, ook te horen op de duimpiano, en percussioniste Margo Maex. Op hun tweede album 'MACADAM' verkent het trio de geluiden van afgedankte voorwerpen die in de macadamstraten van Brussel zijn gevonden. Zo veranderen houten kratten in gitaren en lieren. Schroot wordt een duimpiano, een cimbalom of percussieklokken. Ook hier horen we direct in 'Cheval Orange' een bonte mengeling waarin de Indiase muziek nog het meest opvalt. Eenzelfde sfeer zit in 'Blikschade' en het titelstuk 'Macadam', waarin vooral Staelens' bijdrage op fluit opvalt. Bijzonder zijn ook 'Perte Totale' en 'Onderhuids', met name vanwege de spanning die hier wordt opgeroepen middels een bonte wereld van piep- en kraakgeluiden. Wat dat betreft is vooral de titel van het tweede stuk uitstekend gekozen. De duimpiano speelt een grote rol in 'Plastic Roses', een stuk dat sterk doet denken aan de Zuid-Afrikaanse jazz zoals we die bijvoorbeeld kennen van Abullah Ibrahim.
Schroothoop komt uit Brussel en aan dit album hoor je mooi het multiculturele karakter van deze stad terug, waarbij dit toch vooral een album is dat je bijblijft vanwege die verslavende ritmiek, bijvoorbeeld in het duidelijk door Arabische muziek beïnvloede 'Cascaraï'.
Dishwasher_ is eveneens een trio, bestaande uit tenorsaxofonist Werend Van Den Bossche, bassiste Louise Van Den Heuvel en drummer Arno Grootaers. Ook hun debuutalbum valt geenszins in een vakje onder te brengen. Reeds in 'Bahái' horen we zeker jazz, bijvoorbeeld in de bijdrage van Van Den Bossche, maar ook onvervalste rock, aan minimalisme verwante ritmes en boeiende elektronisch voortgebrachte klankwolken. Ook 'Buraq' bevat elementen van jazz, maar ook van ambient, lounge en dance. Meer dance in 'Blue Bridge', maar dan wel van het experimentele soort, vermengd met invloeden van ambient, funk en ja, ook jazz.
En dan is het tijd voor rust, middels de langzaam voorbij vliedende klankwolken van 'Marwan', dat een wat mysterieuze sfeer verklankt. Verderop horen we Van Den Bossche in een mooie, slepende solo, te midden van inspirerende klanknevels. De invloeden op dit album strekken zich ook uit tot die van de niet-westerse muziek. Zo horen we in 'Kuhl' duidelijk invloeden uit de Arabische muziek. Mooi is ook de spanning die het trio weet op te roepen in 'Terra', met name door het steeds verder aanzwellende ritme.
Concert / Jazztube
Traag voortkabbelende tempi Circonflexe, zondag 4 juni 2023, Lutherse Kerk, Groningen
'Stromend, melodieus, verhalend, verfijnd, poëtisch, toegankelijk, verrassend, licht melancholisch.' Zo karakteriseert pianist en componist Eltjo de Lang (67) zijn muziek. Hij trok de aandacht toen Groningen in de jaren tachtig overspoeld werd door een golf jonge jazzmusici. Maar hij besloot de kost te gaan verdienen met het transcriberen en transponeren van bestaande composities van derden, doorgaans in de klassieke sfeer. Doch het bloed kroop enzovoort en zo kwam hij op het idee een erfenis aan te wenden voor de oprichting van het kwartet Circonflexe, met de ongebruikelijke bezetting altviool (Richard Wolfe), accordeon (Gertie Bruin), contrabas (Bert van Erk) en piano.
De groep beleefde haar vuurdoop in de Lutherse Kerk, een voormalige schuilkerk uit de late zeventiende eeuw met een prima akoestiek. Een
gebrandschilderd raam met een afbeelding van naamgever Martin Luther, op dat moment nog Augustijner monnik, verwees naar de sacrale herkomst van het gebouw. Het onderschrift 'Hier sta ik, ik kan niet anders, god helpe mij', met daaronder de jaartallen 1517-1917, lijkt misleidend: de theoloog zou die tekst hebben uitgesproken op 18 april 1521, tijdens een Rijksdag in Borms. Ook de borden naast de preekstoel met daarop de psalmen 87, 675, 681, 686 en 700, die kennelijk kort tevoren in de zaal hadden gegalmd herinnerden aan de eigenlijke functie van de concertzaal.
Wel, ook de geboden muziek had een soort gewijd karakter. De Lang verwees niet zozeer naar zijn verleden als improvisatieartiest, maar meer naar de klassieke muziek die daaraan ten grondslag lag. Samengevat was het impressionistische kamermuziek met een volks vleugje. Met name de compositie 'Es Un Tango No?' zou een eerbetoon aan Astor Piazolla geweest kunnen zijn. De Langes composities hadden een simpel karakter, wat de meesterhand verried. Na twee keer beluisteren zou je ze zó mee kunnen fluiten. Daaraan lag het niet dat menig ooglid het zondagmiddag zwaar had. Dat had te maken met de beperkte dynamiek en de traag voortkabbelkabbelkabbelende tempi. Daar zou, met andere woorden, nog wel wat aan gesleuteld kunnen worden. Want de combinatie altviool-accordeon was zonder meer een vondst.
Onder het stof vandaan | Interview
Wallace Davenport
De eerste keer dat trompettist Wallace Davenport in Europa kwam, was in 1954. De man werd geboren in New Orleans op 30 juni 1925 en stierf aldaar, op 18 maart 2004. Davenport was hier met het orkest van vibrafonist en volksmenner Lionel Hampton en de Amsterdamse Apollo Hal was de eerste halte van de Europese tournee. Inmiddels zijn er niet veel mensen meer die hebben meegemaakt hoe het publiek toen tijdens 'Flying Home' door de vloer zakte. "In 1980 was ik met Lionel weer in Holland en sprak ik met een jongeman die me vertelde hoezeer hij van het optreden had genoten. We kregen het over de Apollo Hal in 1954 en ik vroeg hem of hij zich dat nog kon herinneren. 'Nee,' zei hij, 'ik was toen nog niet geboren, maar mijn vader was erbij.' De mensen zijn niet veranderd, op 'Flying Home' beginnen ze te springen en te krijsen. 26 jaar eerder deden ze precies hetzelfde."
Tijdens het North Sea Jazz Festival van 1981 sprak Eddy Determeyer met Wallace Davenport. "Ik speel professioneel sinds mijn twaalfde. Als ik aan de beurt was voor een solo werd ik op de piano gehesen."
Cd
Dave Douglas Quintet - 'Songs Of Ascent, Book 1 - Degrees'
Greenleaf Music, 2022 | Opname: 2021
Trompettist Dave Douglas is vaak op z'n best als zijn albums een thematische coherentie krijgen, of het nu gaat om persoonlijk verlies ('Be Still', 'Brazen Heart'), religieuze muziek ('Present Joys' rond de Sacred Harp-traditie) of zelfs Het Lam Gods ('Secular Psalms'). 'Songs Of Ascent', dat uit twee albums bestaat, legt de link met zijn Gentse project en werd geïnspireerd door psalmen 120 tot 134. Het resultaat klinkt niet bijzonder religieus, maar wel als het werk van een bevlogen band die speelt met vuur en souplesse.
Het was al geleden van 2015 dat Douglas een album uitbracht met deze bezetting, die stevig in de jazztraditie verankerd zit, maar ook de ruwe kantjes en bruisende energie intact houdt. Ornette Coleman is een referentie die meermaals opduikt, en hier en daar suggereert de band zelfs een groter, robuust ensemble. Douglas vormt een ultrasolide tandem met rietblazer Jon Irabagon en wordt geruggensteund door een ritmesectie die hem in een zetel plaatst. Het samenspel is gefocust en vetvrij, wat het des te straffer maakt dat elke muzikant in zijn/haar eigen huiskamer opnam. 'Book 2 - Steps' kan je enkel aanschaffen als abonnee van het label.
Cd
Kodian Plus - 'Disengage'
A New Wave Of Jazz, 2023 | Opname: 26 maart 2022
Vandaag aandacht voor het bij Serries' A New Wave Of Jazz verschenen 'Disengage', het meest recente album van een uitgebreid Kodian Trio, met naast de vaste leden Colin Webster en Andrew Lisle ook Charlotte Keeffe en Verhoeven.
'Disengage' begint ook al met geknisper en gesputter. 'Latching Effect' kreeg het eerste van de vier stukken als titel mee. Een geluidssculptuur vol onverwachte klanken. Langzaam krijgt de muziek vorm en gaan we de onderlinge stemmen onderscheiden, altsaxofonist Colin Webster met springerige klanken, trompettiste Charlotte Keeffe het experiment zoekend, Martina Verhoeven met dwarse akkoorden op piano en tot slot Dirk Serries op gitaar en Andrew Lisle op drums. En verderop krijgt het weer de bekende dynamiek, waar we ook in de PlusEtage weer in werden meegezogen. En dan klinkt er ineens een bloedmooie en uiterst melodieuze solo van Webster, met prachtige zijpaadjes van Keeffe, groots.
Het kan altijd nog heftiger leert 'Carious' ons. Dat krijg je als zo'n kwintet eenmaal goed op stoom komt. Serries, Verhoeven en Lisle leggen een hecht fundament waarmee Webster en Keeffe uitstekend vooruit kunnen. En tegen het einde een mooi duet tussen Verhoeven en Keeffe, elkaar vliegen afvangend. Lisle mag openen in 'The Five-Headed Anomaly', ritmisch en toch ook weer niet. Webster sluit aan met lange uithalen, lekker over de top zoals we dat van hem kennen. Het vormt de opmaat tot wederom bijzonder heftige klanken. In het vierde en laatste stuk 'Kind Of Things' overheerst weer de klank, een bont palet, tot er verderop structuur in komt, lange lijnen van Webster, meer experimentele van Keeffe, op een stevige ondergrond. Tot het stil valt, op slechts enkele noten van Verhoeven na, die ons verstild naar het einde begeleidt.
Concert / Jazztube
Standards als ongerept terrein
Steve Nelson Trio, dinsdag 23 mei 2023, De Smederij, Groningen
Is het toeval dat pianist Erroll Garner en vibrafonist Steve Nelson allebei in Pittsburgh geboren zijn, in respectievelijk 1921 en 1954? Net
als Garner houdt Nelson van lang uitgesponnen, meanderende, abstracte, rapsodische introducties. Terwijl zijn medemuzikanten en het publiek
gehypnotiseerd toekeken ontvouwde een thema zich uit een aantal schijnbaar losse gedachten. Zo opende ook 'Lady Be Good', het eerste nummer van het indrukwekkende optreden in De Smederij. Daarbij gebruikte hij vier mallets, om vervolgens twee stokken tussen de toetsen te steken en lekker loos te gaan op het eigenlijke melodietje.
Steve Nelson is de meest verbluffende, de meest creatieve vibrafonist die ik ooit live meemaakte. Grote woorden, zeker. Iedere song - er werden uitsluitend standards gespeeld - was een ongerept terrein dat ontdekt en ontgonnen moest worden. Daarbij maakte hij gebruik van een enorme dynamiek en kleurde hij het geluid alsof hij Renoir zelf was. Al deden zijn plotselinge uitvallen naar één toets eerder denken aan de werkwijze van Luciano Fontana, die zijn doeken met een mes of een priem te lijf ging. Ik denk dat Nelsons naam bekender is onder muzikanten dan bij de jazzliefhebbers. Velen zullen albums van bassist Dave Holland of tenorist David 'Fathead' Newman, waarop de vibrafonist sideman is, in de kast hebben staan. Elke noot klonk bij hem alsof er speciaal over nagedacht was, en die Nelson kan snel denken! Hij speelde uitgesproken smaakvol, maar tegelijkertijd assertief. Van het thema van 'Sweet And Lovely' werd al het vet weggesneden, zodat slechts een vluchtige, tedere aanraking resteerde, zoet en verrukkelijk. In hetzelfde nummer maakte de vibrafonist een 'foutje': hij begon zijn solo tegelijkertijd met bassist Joris Teepe. Uiteraard werd de misslag gesublimeerd tot een elegante melodische oplossing.
Het trio had een mooie functionele taakverdeling, waarbij het collectieve centraal stond. Teepes lijnen werden gekenmerkt door een dwingende kracht, hij vulde loze ruimtes met alternatieve contramelodietjes. Eric Ineke (Nelson: "Zulke drummers vind je nergens meer") sloeg en veegde
voortdurend verschuivende variaties en grooves. De vibrafonist zelf kon op een noot loeren als een kwispelende kat die een vogeltje in het vizier heeft, en dan flitsend toeslaat. Inderdaad, een beetje zoals de grote vibrafonist Milt Jackson dat placht te doen. Wacht even: Nelson heeft bij benadering hetzelfde postuur als Bags - ooit zullen we weten of die eerste het (onwettige?) zoontje van de laatste is.
Festival #Trumpetstuff 2023 Lachlan Craven Quartet | Suzan Veneman & Wolfert Brederode | Teus Nobel & Gileno Santana Quintet, zaterdag 13 mei 2023, Paradox, Tilburg
Voor de tweede maal in successie presenteert trompettist Teus Nobel het tweedaagse festival #Trumpetstuff. Centraal staat de (jazz)trompet, een blaasinstrument uit de familie van de koperblazers. Een expressief instrument met een van nature vrij hoog klankgeluid en heldere doordringende toon. Het geluid van de trompet is de laatste decennia geëvolueerd door variatie in speelwijze, waarbij ook dempers en elektronica en zelfs een vierde ventiel (Maalouf) zijn toegevoegd.
Het festival biedt op de tweede dag een gevarieerd programma met jong talent in het Lachlan Craven Quartet, een verrassend duo met Suzan Veneman & Wolfert Brederode en Gileno Santana als speciale gast in het Teus Nobel-Gileno Santana Quintet.
Aan de aftrap van het zeer overtuigende minifestival #Trumpetstuff staat, op voorspraak van trompetdocent Jarmo Hoogendijk, de jonge Canadese trompettist Lachlan Craven. De leider en naamgever van het kwartet studeert aan het conservatorium van Amsterdam. Aan de vooravond van zijn loopbaan als trompettist speelt de veelbelovende Craven werk van, of gelieerd aan, de onderschatte Amerikaanse trompetspelers Kenny Dorham en Donald Byrd. Uiterst geïnspireerd, met jeugdig elan en een mooie stijl speelt het kwartet hoofdzakelijk hardbop-repertoire. Ze werpen een ander licht op het materiaal door de strak gespeelde swing 'Lex' van Donald Byrd, de standard 'Invitation' en een schurende versie van Sonny Rollins' 'East Broadway Run Down'.
Een week na de eerste kennismaking tussen de twee aansprekende instrumentalisten speelt het duo Suzan Veneman & Wolfert Brederode eigen composities. In een melange van overwegend contemplatieve stukken vindt een verfijnde muzikale omarming plaats. Veneman speelt hoofdzakelijk op haar bugel, niet zelden met lang aanhoudende klanken, bij vlagen sacraal maar in haar compositie 'Lockdown Song' opvallend levenslustig. Brederode rijgt verstilling en poëzie aan elkaar. Zijn spel biedt ruimte voor verbeelding vanwege het schetsmatig karakter. Ondanks de verfijning wordt muzikale spanning aangebracht bij dit vooralsnog eenmalig concert.
Ook het Teus Nobel & Gileno Santana Quintet, met twee bijzondere trompetsolisten, is speciaal voor het festival #Trumpetstuff geformeerd. Deze indrukwekkende set staat in het teken van de trompetgiganten Freddie Hubbard en Woody Shaw. Santana, een relatief onbekende, veelzijdige trompettist, speelt met een vloeiende stijl en een warme klank. Nobel geniet vanzelfsprekend veel meer bekendheid in Paradox. Hij voelt zich dan ook als een vis in het water met zijn verbluffende techniek, zijn veelzijdigheid op trompet en bugel, maar vooral door zijn niet aflatende melodische verteltrant. De machtige trompetskills van Nobel en Santana, soms in een onderling schijngevecht, interpreteren op meesterlijke wijze 'Hub Tones' en 'Little Sunflower' van Freddie Hubbard en Katrina Ballerina en 'All Things Being Equal Are
Not' van Woody Shaw.
Het festival #Trumpetstuff wordt gelukkig voortgezet en verdient vanwege het verrassend gevarieerd karakter beslist een groter publiek.
Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.
Cd's / Jazztube
Benjamin Lackner - 'Last Decade'
ECM, 2022 | Opname: september 2021 Arild Andersen Group - 'Affirmation'
ECM, 2022 | Opname: november 2021
Ooit ontmoette ik een man die alles kocht van ECM Records en de albums op bijzonder zorgvuldige wijze tot zich nam. Gezien het tempo waarmee het label cd's uitbrengt liep hij inmiddels met luisteren fors achter, maar stoppen met aankopen deed hij niet. Het mag een vreemd verhaal lijken, maar het past wel bij dit label dat zo vermaard is vanwege een bepaalde vorm van jazz. Dat het ook veel gecomponeerde muziek uitbrengt, is voor veel mensen minder bekend. Het label wordt dan ook zowel de hemel in geprezen als verguisd. Recente albums laten goed horen waar die roem op gebaseerd is. Vandaag 'Last Decade' van pianist Benjamin Lackner en 'Affirmation' van bassist Arild Andersen.
Verstild, soms wat weemoedig, soms met een spirituele inslag, vaak melodieus: het zijn zo een paar etiketten die je op de muziek van dit label kunt plakken. In ieder geval op 'Last Decade'. Allereerst vanwege die prachtig, wat omfloerste klank van trompettist Mathias Eick, die zijn eigen albums bij ECM uitbrengt, maar ook deel uitmaakt van het kwartet van Lackner. Lackner zelf past met zijn dromerige melodieën eveneens uitstekend in dit klankspectrum. Bassist Jérôme Regard en drummer Manu Katché completeren op mooie wijze het klankbeeld. Maar laten we er eens een stuk uitpakken: 'Camino Cielo'. Eick blaast hier een prachtige, dromerige melodie, terwijl we Lackner ondersteuning horen bieden, evenals Regard wat verder op de achtergrond. Het zou zo maar kitsch kunnen zijn, maar dat is het geenszins. Iets wat nog mooier duidelijk wordt in die innemende solo van Regard iets verderop. Diep inlevend en alleszins geschikt om emoties op te roepen, maar onmiskenbaar verkerend aan de goede kant van de scheidslijn. Hetzelfde geldt voor Lackners solo. Al even subtiel en breekbaar is de melodie die Eick blaast in het titelstuk 'Last Decade'. Ik ken weinig trompettisten die dit zo goed kunnen als hij. Typisch voor Katché is het slagwerk in 'Remember This': bijzonder bescheiden, maar duidelijk aanwezig.
De bezetting van de Arild Andersen Group verschilt maar weinig van die van Lackner. Ook hier vinden we Helge Lien op piano, op de contrabas Andersen zelf en Håkon Mjåset Johansen op de drums. Alleen is het hier saxofonist Marius Neset die op de tenor het kwartet compleet maakt. De muziek verschilt ook niet wezenlijk, het is tenslotte ECM Records. Mooie repetitieve patronen blaast Neset in 'One', het eerste van de vier stukken waar 'Affirmation Part 1' uit bestaat. En Liens pianospel is al even subtiel en fijnzinnig als dat van Lackner. Maar dit album is wel wat spannender en meer gericht op ritme dan op melodie. Prachtig is dan ook het ritmische patroon waarin we Andersen zelf solo horen in 'Two', iets dat ook geldt voor die ritmische interactie tussen Johansen en Neset in 'Four'. En qua subtiliteit haalt weinig het bij 'Five': het spel op de bekkens van Johansen, de afgepaste loopjes van Lien en de gerichte grepen van Andersen, het is allemaal precies goed. Overigens maakt 'Six' mooi duidelijk dat de muziek op dit label lang niet altijd melodieus is; hier viert de abstractie hoogtij. 'Short Story', het laatste stuk van het album valt overigens juist weer wél op door de melodie, prachtig vormgegeven door Neset.
In de Jazztube hieronder zie je het Benjamin Lackner Quartet live tijdens een concert in Centre Culturel Régional opderschmelz in Dudelange (F), opgenomen op 19 januari 2023.
Festival
Kilometers maken in de kop van Drenthe
Draslanden Jazz: Doppler Trio | Frans Vermeerssen Trio | Bokomo Swing | Let's Be Gypsies, zaterdag 13 mei 2023, diverse locaties Noord-Drenthe
De 37ste editie van de ZomerJazzFietsTour door het Groninger Hogeland staat gepland op 26 augustus. Dit plezantste aller jazzfestivals vond
navolging bij de Jazzclub Assen, die jaarlijks een Jazz by Bike organiseerde, maar ik heb de indruk dat die inmiddels ter ziele is. In en om het
etablissement annex studio Het Rode Hert in Roderwolde vond zaterdag de tweede editie van Draslanden Jazz plaats. Met vier pleisterplaatsen annex podia in de kop van Drenthe misschien wat bescheiden van opzet. Aan de andere kant: op een willekeurig festival verstouw je ook niet meer dan vier of vijf acts.
We begonnen in de toekomst. Op een boerenerf aan de Achterstewold stond het Doppler Trio, jonge muzikanten die elkaar op het ArtEZ Conservatorium hebben ontmoet. In een decor van ritselende bomen, een kas en tien kilometer weiland brachten ze muziek die prima harmonieerde met de natuur. Tijdens de zachtere passages, wanneer we uitsluitend het bedachtzame keyboard van Daniël van der Duim hoorden, werd dat ondersteund door het ruizelen en kwinkeleren van de aanwezige flora en fauna. Geen brushes nodig deze band. De Dopplers spelen een soort improfusie. Het spannendst werd het toen contrabassist Floris-Jan van den Berg zijn vocalen in de mix gooide en drummer Hendrik Eichler daar met zijn gruizige grungegezang nog een schepje bovenop deed.
Ook pastoraal: het Frans Vermeerssen Trio achter hoeve Eiteweert, in het vlek Matsloot. Van de optredende groepen speelde deze formatie het minst nadrukkelijk. Ornette Coleman (jaren zestig) leek het kompas waarop Vermeerssen en zijn kompanen voeren. Maar dan op zwakstroom. De organisatie had hier zeteltjes gehuurd die het midden hielden tussen balkonmeubilair en ligstoelen. Een aantal door de wol geverfde en de zon gebronsde dames had de hint begrepen en lag heerlijk ontspannen zonne-energie te absorberen. Voor hen was ook het op niet veel meer dan één
noot gespeelde 'Dao' een aangename, om niet te zeggen betoverende klank op de wellness weide.
Energieker ging het er aan toe in Het Rode Hert, waar het internationale gezelschap Bokomo Swing descepter zwaaide. Het kwintet had gekozen voor op zich relaxte funkjazz. Met het aandeel van basgitarist BensonItoe zit je dan geramd: die gast heeft de funk aan zijn kont hangen. Naamgever Kevin Bokomo beschikt over een mooie flexibele stem die ook in het laag sonoor en zuiver en aangenaam bleef. Tenorsaxofonist en medeorganisator Hans Wijnbergen blies zichzelf een mild hartinfarct. Dat was minder gewaagd dan je wellicht zou denken: als uitbater van het Hert weet hij natuurlijk exact welk pilletje waar ligt. De verrassing hier was 'Blue Moon'. Inderdaad, de evergreen van Richard Rodgers en Lorenz Hart. Mel Tormé en The Marcels legden al 'definitieve' versies vast en Bokomo had er weer iets totaal eigens van gemaakt. Zo'n maan ziet er in tropische streken toch weer anders uit. Het nummer was met een snufje reggae bereid en bovendien zong Bokomo een deel van het lied in het Lingala.
Het festival werd bij het gemaal van Peizermade afgesloten. Dat dit kwartet zich Let's Be Gypsies had genoemd is niet zo vreemd. Het
vooroorlogse Quintette du Hot Club de France stond model voor deze Vlaardingse band. Viool, solo- en slaggitaar en contrabas. De setting, in de deuropening van een schuur achter het gemaal, tussen de strobalen en het haardhout, was romantisch en dat kon je ook specifiek van de viool van Erik Koning zeggen. Zijn subtiele dynamische spel, de kleine nuances, het kleurenpalet: Koning zou het goed doen als Stehgeiger - wanneer dat beroep nog bestaat, tenminste. De samenwerking met sologitarist Roy de Rijke was subliem en niet alleen in hun gezamenlijke over elkaar heen buitelende improvisatie in 'Russian Lullaby'. De band had ook een grappige bewerking van Luiz Bonfá's 'Manhã De Carnaval' gemaakt, dat nu 'Marja De Carnivoor' heette. Moraal: mannenvlees kan verslavend zijn. De blikken die sommige dames bij het wegrijden op hun partners wierpen, spraken boekdelen.
Artikel | Festival
New Orleans Jazz & Heritage Festival 2023
'Voor ons was het 53ste Jazz & Heritage Festival al een dag eerder begonnen. Toen we 's avonds een luchtje gingen scheppen, hoorden we in
de verte het onmiskenbare geluid van een brassband.
Als enige witmensen strutten we enthousiast mee door de zoete reeferdampen. Het is duidelijk dat dit niet echt een officiële, georganiseerde parade betreft: van begeleidende politiewagens geen spoor, als het stoplicht op rood springt, houdt de hele stoet halt. Wanneer we door het viaduct onder Claiborne Avenue dansen, zwellen de ritmes aan tot orkaankracht. Een snaartrommelaar laat tot twee keer toe een stick vallen, een bastrommelaar zoekt even de stoep op om zijn veters te strikken, een baby glipt van een schouder.'
Eddy Determeyer reisde naar New Orleans en bezocht er het kleurrijke New Orleans Jazz & Heritage Festival, beter bekend als Jazz Fest. Hij doet op even kleurrijke wijze verslag van dit jaarlijkse jazzfestijn, waarin muziek, kunst, cultuur en het erfgoed van New Orleans wordt gevierd.
Cd
Jochen Rueckert - 'With Best Intentions'
Colonel Beats, 2023 | Opname: mei 2022
De titel van deze cd van drummer/componist Jochen Rueckert geldt zeker ook voor deze recensie. Rueckert is bekend van een aantal tot de
verbeelding sprekende formaties, zoals Root 70, de band van Nils Wogram waarin hij al ruim twintig jaar speelt, of zijn eigen kwartet met Mark Turner. We horen hem ook in het Kurt Rosenwinkel Quartet, bij Marc Copland en recentelijk in het trio van Fred Hersch.
Maar wat een verrassing was het om ook eens prominent van zijn compositorische kwaliteiten kennis te nemen met deze cd. Zijn soulmates
Mark Turner (tenorsax), Nils Wogram (trombone), Joris Roelofs (basklarinet) en Doug Weiss (contrabas) zijn waarachtige smaakmakers voor Rueckerts catchy melodieën, oorstrelende harmonieën en kleurrijke collectieven.
Neem bijvoorbeeld de improvisaties van Wogram en Turner op die punctuele walking bass van Weiss in 'Rainbow Road', het swingt de pan uit. In 'Catholic Mahogany' gedijen de solo's van Roelofs en Weiss in een fraai gearrangeerde bedding. 'Unmitigated' en 'Muetze Glatze' kunnen gerekend worden tot de hoogtepunten van deze cd. In 'Unmitigated' is dat mede het geval door de features van Turner, Wogram en Roelofs en de afwisseling van double time die het geheel extra drive en spanning geven.
'With Best Intentions' ontstaat vanuit de krochten. Met een distortion trombone-intro op de fundatie van de basklarinet klinkt het fascinerend en onontkoombaar. 'Pherothstorium' is een uptempo stuk met een drive waarin elke instrumentalist zich tegoed doet. Samen zetten zij deze sprankelende compositie in lichterlaaie en Ruekert soleert op zijn best. 'Double Sensotron' doet wat betreft compositie, arrangement, vibe en feel onmiskenbaar denken aan Ellington. Reminiscentie.
Misschien dat bigbands als Brussels Jazz Orchestra, WDR Big Band of het Jazz Orchestra Of The Concertgebouw, Jochen Rueckert cum suis eens kunnen uitnodigen voor een programma met zijn composities en arrangementen. Dat zou zo maar eens een succes kunnen worden. Met de beste bedoelingen is deze cd al niet te missen.
Concert
Waarachtige muzikale emotie
Paolo Fresu & Rembrandt Trio, vrijdag 5 mei 2023, Paradox, Tilburg
Na de uitverkochte concerten in 2016 en 2019 worden het Rembrandt Trio en Paolo Fresu in mei 2023 herenigd voor een uitgebreide tour langs Nederlandse podia. De aandacht voor de Sardijnse trompettist en bugelbespeler, in combinatie met het trio van pianist Rembrandt Frerichs, is groot. Net als op andere podia is het concert in Paradox uitverkocht. De pianist staat goed op de kaart vanwege zijn vermenging van jazz en klassieke muziek en de muziek van Frerichs wordt vaak verweven met Arabische inkleuringen. Paolo Fresu & Rembrandt Trio, met Tony Overwater op contrabas en Vinsent Planjer achter de drumkit, speelt vooral pure jazz, vaak hardbop, zowel van eigen hand als geschreven door de grote Amerikaanse componisten.
Paolo Fresu, opgeleid door Enrico Rava, maakt al decennialang deel uit van de Italiaanse jazzscene. Met een duidelijke referentie naar de lyriek van met name Chet Baker en een vroege Miles Davis. Fresu speelt deze avond in zijn comfortzone op de bugel met warme klanken, afgewisseld met snelle meeslepende chops. Zijn aanpak is, ondanks bovengenoemde inspiraties, authentiek door de waarachtigheid van zijn muzikale emoties. Kwetsbaarheid en veelkleurigheid zijn de stijlkenmerken van Fresu. Meestal uitgesproken melodisch met een verhalend of romantisch gehalte. Bij het trompetspel wordt de natuurlijke schelheid ingetoomd door de demper en wordt sporadisch gebruik gemaakt van milde elektronische effecten.
Het Nederlandse trio heeft het vermogen om telepathisch de muziek naar een hoger niveau te tillen en biedt veel meer dan een muzikaal fundament voor Fresu. Exemplarisch is de vloeiende verwevenheid van Wayne Shorter's 'Footprints' met Chick Corea's 'Fingerprints'. Het stuk caramboleert, ritmisch en melodisch, en is beladen met improvisaties. Het vormt in de woorden van Rembrandt Frerichs vooral de joy of jazz. De relatief oude compositie 'Metarmofosi' van Fresu is een Italiaanse cri du coeur en vormt een sprekend voorbeeld van de emotionele context waarin Fresu opereert.
In de tweede set gaat de afwisseling van hoofdzakelijk uptempo stukken met ballads en de daarmee gepaard gaande spelvreugde onverminderd door, met een vette knipoog naar de Amerikaanse voorgangers voor de vertolkingen van de overbekende ballad 'I Fall In Love Too Easily' en het opzwepende 'Bye Bye Blackbird'. Het trio van Frerichs speelt met Fresu geen vernieuwende muziek, noch nieuwe composities, maar warme muziek die bol staat van instrumentele improvisaties.
Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.
Cd's
Ralph Towner - 'At First Light'
ECM, 2023 | Opname: februari 2022 Bobo Stenson Trio - 'Sphere'
ECM , 2023 | Opname: april 2022
Vandaag twee musici die ECM Records al hun gehele leven trouw zijn. Gitarist Ralph Towner bracht er in 1973 zijn eerste album, 'Trios / Solos' uit en pianist Bobo Stenson is te horen op 'Sart' van Jan Garbarek uit 1971. Hierop horen we overigens ook bassist Arild Andersen die hier al eerder voorbij kwam met recent werk. Vijftig jaar later ligt er Towner’s laatste solo album 'At First Light' (de laatste dateert van 2017) en 'Sphere' van het Bobo Stenson Trio, waarop we de vermaarde pianist horen met Anders Jormin op contrabas en Jon Fält op drums.
Je zou het niet zeggen als je Towner gitaar hoort spelen, maar hij begon ooit op trompet, schakelde over op de piano en pas in 1963 op klassieke gitaar toen hij al op de University of Oregon zat. Zeven jaar later introduceerde Dave Holland hem bij ECM Records. De kwaliteit die Manfred Eicher hem kon bieden sprak hem aan en de rest is geschiedenis. Acht eigen stukken en drie covers bevat dit nieuwe album. Stukken die helemaal passen bij wat we gewend zijn bij Towner: excelleren in details. 'Flow' en 'Strait', de eerste twee stukken van eigen hand op dit album geven een mooi inzicht in de stijl van Towner voor hen die zijn muziek nog niet kennen. Prachtig beweegt hij tussen melodieus en abstractie, zonder dat hij ook maar één echte melodie speelt. In de standard 'Make Someone Happy' zoekt hij wel heel duidelijk de melodie, het stuk is direct herkenbaar. Bijzonder is ook het vaag ritmische spel in 'Ubi Sunt' waarbij de kwaliteiten van zijn gitaar optimaal aan bod komen. Mooi is ook het spannende titelstuk 'At First Light' en de wijze waarop Towner hier de klanken doseert. De tweede cover is het anonieme 'Danny Boy' dat in tegenstelling tot 'Make Someone Happy' abstracter klinkt. Aantrekkelijk ritmisch klinkt Towner's spel in 'Fat Foot'. De derde en laatste cover is 'Little Old Lady' van Stanley Adams en Hoagy Carmichael dat met veel vaart gespeeld wordt.
Ook 'Sphere', zo leert ons opener Per Nørgård's 'You Shall Plant a Tree', is een typisch ECM-album. Een delicaat patroon ontvouwt Stenson hier, gevolgd door Jormin. Maar deze opener maakt nog iets anders duidelijk. Nørgård is een bekend Deens componist, maar dan in het genre dat we klassieke muziek noemen. En het is niet het enige moment dat Stenson de grens oversteekt. Hij speelt bijvoorbeeld ook 'Spring' en 'Communion Psalm' van Sven-Erik Bäck en 'Valsette, opus 40/1' van Jean Sibelius, naast stukken van Jormin als het breekbare 'Unquestioned Answer - Charles Ives in Memoriam'. De enige die als componist hier ontbreekt is Stenson zelf. Kortom Stenson tast de grenzen af, dit is meer hedendaagse kamermuziek dan jazz als het gaat om het pianotrio als uitvoeringsvorm. Wat meer in de richting van jazz komt is 'Kingdom Of Coldness' van Jormin, op het fijnzinnige ritme is het goed improviseren voor Stenson. Iets dat overigens ook geldt voor de bewerking die Jormin maakte van 'Ky And Beautiful Madame Ky' van de Noorse componist Alfred Janson. Een stuk waar Jormin zelf overigens ook een belangrijke rol in speelt.
'De Left Bank Jazz Society werd in 1964 opgericht en floreerde tot 1991. Het publiek was zwart en zeer toegewijd. Ook de artiesten speelden er graag. Er werd goed betaald en de muzikanten kregen standaard een prima maal voorgeschoteld. Ik ben er nooit geweest, maar afgaande op de beschrijvingen en wat we te horen krijgen was de sfeer er te vergelijken met die in de club Bomacs in Detroit, waar ik ooit twee avonden heb zitten luisteren naar het kwartet en de bigband van beboppianist Teddy Harris.'
Eddy Determeyer buigt zich over de release van drie dubbel-cd's met liveopnamen uit Baltimore van Walter Bishop, Sonny Stitt en Shirley Scott. "Goed spul namelijk."
'Met stelligheid onderstreept hij zijn positieve kijk op de toekomst van Paradox, met een sterk team van staf en vrijwilligers, een prachtig pand dat de goede maat heeft, een fijn cultureel landschap in Tilburg waar goed wordt samengewerkt en verjonging in de scene weet hij het zeker: over nog eens 40 jaar bestaat Paradox nog steeds. Het blijft uniek als podium, opgezet door muzikanten, met een eigen pand én een eigen voordeur.'
Johan Pape sprak met Bartho van Straaten, hoofdprogrammeur van het belangrijkste jazzpodium van het zuiden, dat ruimte biedt aan grote namen én aanstormend talent uit binnen- en buitenland.
.jpg "Wallace Davenport, 1976 (foto: Anko Wieringa)")
