Draai om je oren - Jazz & meer

		Draai om je oren Jazz en meer - Weblog

Concert
Alle jonge gasten en meiden aan de bigband
Big Band & Beyond Festival, zaterdag 31 januari 2026, Theater Odeon, Zwolle

Veertien, nee vijftien saxofoons! Een bigband met een rietsectie van vijftien enthousiaste jongens en meiden! Accordeonist Lawrence Welk, King of Schmalz, leidde in de jaren veertig korte tijd een orkest met louter saxofoons, plus ritmesectie. Een stuk of dertien, veertien, van sopranino tot bassax. Opmerkelijk genoeg klonk dat novelty-orkest beter dan zijn reguliere amusementsorkest, waar een soort wezenloze cleane champagnemuziek uit opborrelde.

De Meander Big Band van het gelijknamige Zwolse College heeft Welk tachtig jaar na dato tegen het canvas gewerkt. Het orkest afficheert zich als 'de grootste, gezelligste en gekste bigband van Nederland' en dat lijkt me geen overdreven borstklopperij. De muzikanten, zo tegen de 45 (!) jongelui, klonken ook nog eens opmerkelijk zuiver, wat je wellicht niet zou verwachten. Complimenten dus richting Albert Dam, oprichter en dirigent. Hij gebruikte listige foefjes om de sound te kleuren, zoals de toevoeging van een aantal saxofoons aan de trompetsectie. Saxen zat. De meeste solisten kregen een paar maten ruimte om te soleren en dat was doorgaans ook wel genoeg. Gitarist Bas Douw pakte met een solo die groeide en groeide wat langer en steviger uit in het nummer 'Runaway Baby' van soulpopidool Bruno Mars. Ja hé, het is 2026.

De Meander Big Band opende het eerste Big Band & Beyond Festival. Een dagvullend programma met school- en amateurorkesten, semi-professionele groepen en het Millennium Jazz Orchestra (MJO), afgesloten door de Mambo Queens van fluitiste Zulema Herahvarría.

Er was ook een prijswinnaar. Gordon Spasovski, uit Macedonië, was ingevallen als dirigent van de All Times Big Band en hij had tevens het winnende arrangement ingestuurd. Drieduizend euro's voor zijn compositie 'Lioness', kassa. De jury meldde over het stuk: "Een verrassende folk-klassieke introductie, een sterke opbouw over de hele lijn, helemaal tot het slot, een indrukwekkend hoogtepunt." Cultuurwethouder Anja Roelofs, die de prijs overhandigde, repte van het opstoten van Zwolle in de vaart der volkeren, of woorden van die strekking.

En zo waren er wel meer pareltjes. Zoals het arrangement dat John Clayton schreef van 'On The Sunny Side Of The Street', gespeeld door de Big Band Allotria. Waarbij hij een beetje leentjebuur had gespeeld bij collega Sy Oliver en diens klassieke versie voor het Tommy Dorsey orkest. Zoals ook Rob Pronks 'Opus', vertolkt door de All Times Big Band, dat gebaseerd was op 'How High The Moon'.

De Millennium Youth Big Band is, dat kan men wel bedenken, de onderbouw van het MJO. Heel sfeervol hier was 'Abyss', een stuk van Bernard van Rossum. Een stille zweefvlucht in het onbekende. Gastvocaliste Fleurine zong meerminliedjes van verlangen en dromen bij het Millennium Jazz Orchestra. Orkestleider Joan Reinders, die ook een van de initiatiefnemers was van het festival, voorzag haar mijmeringen van golfslag en schuimende achtergronden.

Opvallend veel jongelui dus die zich tegenwoordig met bigbandmuziek bezighouden. Plus een aanzienlijke publieke belangstelling en een toffe sfeer. Alle neuzen, die van de musici, de organisatie, de overheid, de sponsors en het publiek, stonden na afloop in dezelfde richting: naar het Big Band & Beyond Festival van 2027.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto's: Nienke de Groot

Labels: All Times Big Band, Big Band & Beyond Festival, Big Band Allotria, Fleurine, Mambo Queens, Meander Big Band, Millennium Jazz Orchestra, Milllenium Youth Big Band

(Eddy Determeyer, 12.2.26) - [print] - [naar boven]

Concert
Een geraffineerd kleurenpalet
'Poëtisch Water' door het Millennium Jazz Orchestra met Sanne Bakker & Izaline Calister, zondag 6 oktober 2024, De Muziekkamer, Assen

Met 'Poëtisch Water' vaart het Millennium Jazz Orchestra verder op de koers die in 2017/18 met 'Octopus' is ingeslagen. Daarna volgden 'Bleeding Amazonia' en 'Water'. Van de Nederlandse jazzcomponisten is Joan Reinders ongetwijfeld de meest milieubewuste.

Voor zijn huidige project verzamelde de orkestleider een twaalftal gedichten die alle water als onderwerp hebben. Van Emily Dickinsons 'By the Sea' uit 1896 tot het dit jaar door Bouke Vermaas, stadsdichter van Zwolle, vervaardigde 'Uiterwaarden'. Hij zette de poëmen op muziek en nodigde harpiste Sanne Bakker en zangeres Izaline Calister uit om het project van pushing power te voorzien. Calister geeft het materiaal, met haar Caribische kracht en haar adembenemende vertelkust, waarmee ze Greetje Kauffeld evoceert, een eigen karakter aan. Opmerkelijk is hoe goed de gedichten als songs werken. Dat heeft uiteraard te maken met het ritme en de vorm die je in het meeste werk kunt onderscheiden. Al lijkt mij het genoemde 'Uiterwaarden' een hondsmoeilijke klus.

Zijn geraffineerde aan Thad Jones schatplichtige kleurenpalet etaleerde de orkestleider al gelijk in het openingsnummer, 'Singin' In The Rain'. Het werk van zijn onderscheiden secties heeft wel wat van water zelf. Hoe dat in lagen op elkaar ligt - zoet/zout, warm/koud, stilstaand/stromend. Een golvend geheel, waarin hier en daar ook onstuimige vortexen waarneembaar zijn. Reinders' toonzetting van Martinus Nijhoffs 'Het Kind En Het Water' was daar een voorbeeld van. 'Diep In De Zee', van de tekenfilm 'De Kleine Zeemeermin', was voor deze voorstelling voorzien van een calypsoritme. Ach ja, van Kopenhagen naar Trinidad is ook maar een peulenschil, als je de wind een beetje meehebt.

Maar het beste werkte deze jazz and poetry nog in het nummer 'Zee'. Van Toon Hermans, jawel. Dit was namelijk een duet tussen Calister en Bakker, zonder orkest dus. Je verstond hier alle woorden, wat met het soms massieve orkest lastiger was. Maar ja, je hoeft ook niet alles te begrijpen. Een Franse film zonder ondertiteling waar je midden in valt, heeft ook zo zijn charme.

Tja, welke van deze juweeltjes sprong er nu echt bovenuit? Niet zonder schroom moet ik bekennen dat het voor mij toch Hendrik Marsmans 'Herinneringen Aan Holland' was. Braafjes? Dan maar braafjes.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, Izaline Calister, Joan Reinders, Millennium Jazz Orchestra, okt24, Sanne Bakker

(Eddy Determeyer, 9.10.24) - [print] - [naar boven]

Concert | Jazztube
Water onder de loep
'Water' door het Millennium Jazz Orchestra & pianoduo Martijn en Stefan Braak, zaterdag 11 november 2023, De Tamboer, Hoogeveen

Dat componist en orkestleider Joan Reinders het klimaat een bezorgd hart toedraagt bleek al uit het voorlaatste album van zijn Millennium Jazz Orchestra, 'Amazonia'. En, misschien indirect, uit de cd daarvoor, 'Octopus'. Omdat we van dat dier, dat al miljoenen jaren in de wereldzeeën rondzwemt, nog heel wat kunnen leren. Over hoe het is om een brein in delen te hebben en het vermogen, je eigen dna te veranderen. Zou de mensheid in de toekomst van pas kunnen komen.

Met zijn programma 'Water' duikt het orkest de diepten van de Nederlandse wateren en de hoogte van de waterkringloop in. Het eerste deel van dat programma, van de 'Waterkringloopsuite' tot 'Condensatie', is gebaseerd op de cycli die het water doorloopt. Hebben we hier dus met programmamuziek te maken? Nou, tot op zekere hoogte. Het aangetrokken klassieke pianoduo Martijn en Stefan Blaak evoceert met tintelend getinkel de vallende regen, die soms naar een hoosbui evolueert. Die klassieke touch geeft het gebodene scherpte en precisie. 'Water' is op te vatten als een soort concerto voor twee vleugels, met dien verstande dat het orkest relatief veel aandacht en ruimte opeist. In het opus 'Deventer', uit de 'Muzikale Hanzeroute', horen we het klassieke duo zowaar swingen. Maar de programmabrochure onthult dat Reinders in dit geval soli van Bill Evans en Barry Harris heeft uitgeschreven en op de lessenaars van de jeugdige gebroeders heeft gelegd. Maar we horen wel dat Deventer, waar het Millennium orkest talloze malen in Bouwkunde heeft gerepeteerd, best een swingend stadje is. In 'Kampen' (godsdienst, maar in het verdere verleden ook bier en sigaren) spelen Martijn en Stefan Braak unisonofiguurtjes met de trompetten.

Voor Reinders is het orkest niet zozeer een donderende swingmachine, waarbij alle secties bijdragen aan de stuwkracht, als wel een apparaat waarmee hij land-, water- en klankschappen schildert. Met blokken geluid die althans bij mij associaties oproepen met het werk van Mark Rothko. Er zit in zijn aanpak zeker zoveel Kenton als (Thad) Jones. Bij de rieten dubbelt ieder sectielid; Gerlo Hesselink heeft bijvoorbeeld de beschikking over sopraan- en altsax, fluit, altfluit en piccolo. Zo schildert men water. En zo krijgt 'Hattem' een impressionistisch portret, vrij naar het werk 'Zomers weidelandschap aan de IJssel met zicht op Hattem' (1909) van Jan Voermans sr.

Tussen de stukken door werden videoboodschappen van klimatologen getoond. De tendens daarvan was duidelijk: wanneer we de waterhuishouding verzieken, verzieken we de planeet, te beginnen bij onszelf. Zoals ecologe Li An Phoa liet zien: het oppervlak van de planeet bestaat voor zeventig procent uit water en het menselijk lichaam net zoveel. Laten we die balans niet verstoren, met andere woorden.

Foto: Hardy Klink

In de Jazztube hieronder zie en hoor je het eerste deel uit de Waterkringloop Suite: 'Neerslag'.