Interlinie is een serie evenementen gericht op kruisbestuiving tussen Nederlandse en Belgische improvisatie, experimentele muziek en jazz. Paviljoen Ongehoorde Muziek bood tijdens de tweede editie plaats aan twee bijzondere acts uit de Lage Landen.

De Belgische tubaïste Berlinde Deman opende de avond. In Eindhoven werd haar onlangs verschenen en alom geprezen solo-cd 'Plank 9' live uitgevoerd. Deman, hier op serpent, betoverde het publiek met intimistische klankkleuren die tot de verbeelding spraken en de ziel raakten. Met het karakteristieke geluid van de serpent en middels loops en elekronica schiep Deman fascinerende instant composing. Muziek om gedachten de vrije loop te laten, om in deze hectische tijd wat tot contemplatie te komen en schoonheid te ervaren. Beslist een aanrader, dit concert, dat je hier kunt bekijken.

Klik hier voor een fotoverslag van dit concert.

Na de pauze was het de beurt aan het kwartet Old Adam On Turtle Island. En als je de namen van dit illustere kwartet even tot je laat doordringen, weet je dat wat te wachten staat niet voor watjes is bedoeld maar voor diehard freejazz-oren die tegen een stootje kunnen. Het verschil na de serene klanken van Deman kon immers niet groter zijn. Maar nochtans was onder aanvoering van saxofonist John Dikeman de set kwalitatief van hoog niveau. Pianiste Marta Warelis, bassist Aaron Lumley en last but not least drumster Sun-Mi Hong zijn allemaal musici waarvoor de uitdrukking 'buiten de lijntjes kleuren' een volslagen understatement is. Het bewijs wordt geleverd in deze Jazztube.

Klik hier voor een fotoverslag van dit concert.

Tekst, foto's & video's: Cees van de Ven

Labels: Aaron Lumley, Berlinde Deman, concert, jazztube, John Dikeman, Marta Warelis, Old Adam On Turtle Island, Sun-Mi Hong

(Cees van de Ven, 21.12.25) - [print] - [naar boven]

In 2005 begonnen Gijs Levelt, Ned McGowan en Tobias Klein het Spinifex Orchestra. Twintig jaar later is het gewoon Spinifex en is alleen Klein van het driemanschap nog aan project verbonden. De band wisselde van samenstelling en bestaat sinds 2010 vooral in een kleinere bezetting, eerst een kwintet en later een sextet. Projecten uit de laatste jaren betroffen 'Bollycore' (2014), 'Maximus' (2015), 'Amphibian Ardour' (2017), 'Soufifex' (2019), 'Beats the Plague' (2021), 'Spinifex Sings' (2022), met als gasten de solisten Björk Nielsdottir en Priya Purushothaman, en nu ligt er het alweer tiende album 'Spinifex Maxximus'. Deze zaterdag speelde de band in de PlusEtage, Baarle-Nassau als laatste stop van een korte jubileumtour.

De kern van Spinifex, het sextet, bestaat al enige jaren uit Tobias Klein op basklarinet en altsax, John Dikeman op tenor- en bassax, Bart Maris op trompet, Jasper Stadhouders op gitaar, Gonçalo Almeida op contrabas en Philipp Moser op drums. Uitbreiding vond plaats met Jessica Pavone op altviool, Elisabeth Coudoux op cello en Evi Filippou op vibrafoon. Dat was ook de line-up in de PlusEtage, met alleen Salome Amend als invaller voor Filippou die verhinderd was. Maar het is niet louter de uitbreiding die opvalt, ook de muziek heeft een nieuwe impuls gekregen en roept opvallend vaak eerder associaties op met hedendaags gecomponeerde muziek dan met de jazz die we van deze band gewend zijn. De zes composities, waar vijf van de musici aan hebben bijgedragen - ook dat tekent Spinifex - bezitten weliswaar ieder hun eigen karakter, maar passen tegelijkertijd wonderlijk goed bij de nieuwe stijl.

Waarom Klein en consorten de stukken in een andere volgorde spelen dan ze op de cd staan weet ik niet, maar veel maakt dat natuurlijk niet uit. Hier dus de volgorde van het concert, dat begint met 'Annie Golden' van Maris. We horen Amend met een strijkstok langs de toetsen van haar vibrafoon strijken en de weldadig intieme klanken van het strijktrio. Dan klinken de bassax van Dikeman, zelden te horen in de jazz, en aansluitend de andere blazers. Heuse kamerjazz. Langzaam loopt het tempo op en kruipt de ritmiek naar binnen. In grote lijnen is de muziek natuurlijk hetzelfde op de cd, alleen maakt die overrompelende solo van Dikeman live toch echt meer indruk; daar voel je de spanning in je eigen lijf!

Live volgt dan 'Phoenix' van Klein. Naast een paar scherpe akkoorden valt ook hier aanvankelijk de kamermuziekachtige setting op: subtiel pizzicatospel van de strijkers, ingetogen noten van Maris, valse lucht van Dikeman en verderop een mooi staaltje abstracte geluidskunst, overgaand in een opvallend trage ritmiek. 'Springend', een compositie van celliste Coudoux, vangt aan met een heerlijk duet tussen Maris en Moser, waarna het stuk vooral gekenmerkt wordt door abstracties, regelmatig onderbroken door strakke passages van de blazers. Maar de hoogtepunten zijn de twee solo's vlak achter elkaar, die echter in alles van elkaar verschillen: die van Coudoux zelf is zangerig intiem, die van Stadhouders ruw en ongepolijst.

Na de pauze klinkt eerst 'Smitten' van Stadhouders. Een fragiele melodie van de blazers opent het stuk, gevolgd door een wat meer ritmische passage van drums en vibrafoon - het is tenslotte een stuk van Stadhouders - en hectiek van de blazers. Van Almeida klinkt 'The Privilege Of Playing The Wrong Notes', muziek die lange tijd klinkt als een traag stromende rivier met een al even verstilde, ietwat vreemd aandoende passage van het strijkerstrio, maar die tegen het einde opvallend versnelt. We sluiten het concert af met het vrij hectische 'Sack & Ash' van Klein. Een stuk vol contrasten. Zetten de musici het ene moment de zaak behoorlijk op scherp, op andere momenten kiest men voor opvallend fragiele schermutselingen en solo's.

De foto's zijn gemaakt tijdens het concert van Spinifex Maxximus op 3 december bij Podium JIN in Nijmegen.

Tekst: Ben Taffijn | Foto's: Maarten van de Ven

Labels: Bart Maris, concert, Elisabeth Coudoux, Gonçalo Almeida, Jasper Stadhouders, Jessica Pavone, John Dikeman, Phillipp Moser, Salome Amend, Spinifex, Tobias Klein

(Ben Taffijn, 15.12.25) - [print] - [naar boven]

Volgens mij gaat de samenwerking tussen saxofonist John Dikeman, bassist William Parker en slagwerker Hamid Drake terug tot 2014. Op 5 mei van dat jaar traden ze op in het Gentse La Resistenza, vastgelegd op het onvolprezen 'Live At La Resistenza', verschenen bij het daar gevestigde El Negocito Records. Twee dagen later stonden ze in Café Oto, waarvan de weerslag te vinden is op het alleen als download bij Otoroku verkrijgbare 'Cleaning The Mirror'. Live zag ik de heren twee keer, in 2015 stonden ze in het Bimhuis, in 2019 bij Onder Stroom in Antwerpen, een concert georganiseerd door Sound in Motion in de Oorstof-serie, in het kader waarvan ook dit concert in De Singer plaatsvond. Nu samen met trompettist Luís Vicente. Overigens niet de eerste keer dat deze vier musici samenspelen, want in 2020 verscheen 'Goes Without Saying, But It’s Got To Be Said' bij JACC Records, met opnamen van eerder dat jaar. Op dat album is er constant sprake van een stomend ritme, waar vooral Parker debet aan is en wat voor de twee blazers de perfecte voedingsbodem vormt voor de meest dwarse solo's denkbaar.

Het is van begin tot eind onverkort van toepassing op het concert in De Singer, een non-stop en bijzonder enerverende trip van zo'n anderhalf uur. Dikeman en Vincente beginnen tegelijkertijd, als kwetterende vogels, elkaar de loef afstekend. Vanaf het allereerste moment opgestuwd door dat bijzonder sterke ritmegevoel van Parker en Drake. Ik ken geen ritmetandem die dat zo sterk heeft als juist deze combinatie, je kunt waarlijk geen moment rustig op je stoel zitten! Een krachtige dialoog ontspint zich tussen de beide blazers, tomeloze energie die we inmiddels van de beide heren wel kennen. Dan nemen de beide blazers even pauze en valt pas echt op hoe krachtig de groove is die Parker en Drake hier neerleggen. Vicente sluit weer aan, nu echter in een iets lager tempo en met krachtige lyriek, afgewisseld met experimentelere en vaak onheilspellende klanken. Als Dikeman verderop het stokje overneemt is dat eveneens met die zo voor hem kenmerkende explosieve stijl van spelen: krachtige melodieuze patronen, gruizig, weerbarstig en vol emotie. En weer volgt een prachtige, ritmische frase van Parker en Drake. Het is dat de beide blazers al weer staan te trappelen, anders zou dat nog uren zo door kunnen gaan. Maar tijd weer voor een dialoog, soms redelijk lyrisch, met krachtige lijnen, maar vaker heerlijk experimenteel en ontregelend, een waar klankspel vol onverwachte uitweidingen. Tot op Dikeman ineens de blues neerdaalt en hij de ritmesectie meesleept in een alleszins overrompelende frase. Vicente kan niet anders dan luisteren en wachten. En wacht aansluitend samen met Dikeman tijdens weer zo'n uitmuntend ritmisch intermezzo. Hij ziet aansluitend de kans voor het produceren van opwindend springende noten, iets dat Dikeman vervolgens weer inspireert - mede door het gloedvolle ritme - tot doldwaze capriolen en diep doorleefd spel. En daar weer samen in een frase die klinkt als een climax, maar dat niet blijkt te zijn. Integendeel: het vormt de opmaat voor pure lyriek, gedrenkt in ritme, prachtig de traditie die zo ver terug gaat als New Orleans verklankend. De emoties lopen op en Parker kan het niet laten enthousiast mee te zingen met Dikemans overvloedige noten.

En dan, we zijn al bijna een uur bezig, mogen we voor het eerst applaudisseren. Is deze eerste improvisatie al meer dan geslaagd, dat geldt nog sterker voor de tweede. Mede doordat er hier ineens andere instrumenten opduiken. Vicente hanteert een vogelfluitje en verderop een bamboefluit, Dikeman bespeelt de achterkant van zijn mondstuk en ook Parker blijkt twee houten fluiten te hebben meegenomen, waaronder een Noord-Afrikaanse die met onze schalmei de wat nasale hoge klank gemeen heeft. Samen levert het een uiterst fragiel klanklandschap op, ondersteund door Drake die zijn trommels met de hand bespeelt. Ook nu sluipt verderop het ritme er weer in, het kan ook eigenlijk niet anders, dat Parker naar zijn guimbri doet grijpen, de basluit. Intussen heeft Vicente weer zijn trompet ter hand genomen en heeft Dikeman zijn tenorsax weer in elkaar gezet en kan het tempo weer oplopen en ook nu blijkt de traditie nooit ver weg. Na bijna anderhalf uur is het dan toch echt klaar, op een korte percussieve toegift van Parker en Drake na, al zit die eerste erbij alsof hij nog uren door zou kunnen gaan. Het was weer schoon.

Foto's: Jef Vandebroek

Labels: concert, Hamid Drake, John Dikeman, Luís Vicente, okt23, William Parker

(Ben Taffijn, 29.10.23) - [print] - [naar boven]

In augustus 2020 gaf saxofonist John Dikeman samen met pianiste Marta Warelis, drummer Frank Rosaly en bassist Aaron Lumley een concert in het in Amsterdam Noord gevestigde podium De Ruimte, waarvan de opnamen onder de titel 'Sunday At De Ruimte' verschenen in eigen beheer van Stichting Doek. Verder treffen we Dikeman aan in het project van Jeroen Kimman, het Orquestra Del Tiempo Perdido. Bij Astral Editions verscheen vorig jaar het tweede album, 'Traantjes'.

Ietwat onbestemde klanken, waaruit het pianospel van Warelis opdoemt, zo begint 'Juniper Fields', een wat aarzelende melodie. Dan horen we Dikeman, voor zijn doen nog redelijk beheerst, al ontbreekt ook hier de onderliggende rauwheid geenszins. Rosaly en Lumley trappen met schermutselingen af bij 'Masquerade Charade', een enkele uithaal van Dikeman doorklieft het spel, een paar akkoorden van Warelis. Een subtiel klanklandschap ontvouwt zich. Hier hoor ik een klap, kermt Dikemans saxofoon, daar strooit Warelis met een paar noten en trekt Lumley aan een snaar. Die laatste horen we verderop nog veel uitgebreider, in een voor dit stuk opvallend melodieuze solo. Een solo die tevens de opmaat vormt voor een forse wijziging, een overkokende uitbarsting van klanken, waarin Dikeman voorop gaat. In 'Lake Perfidy' horen we allereerst Dikeman van de meer melodische kant, gericht ondersteund door met name Lumley en Rosaly, terwijl Warelis zo nu en dan een krachtig akkoord plaatst. Verderop dient de abstractie zich weer aan en draait het weer meer om het effect dat geluid heeft. Het laatste stuk, 'Post War Fiction' kent diezelfde combinatie van sferen, ook hier horen we Dikeman in vrij melodieuze frases, ook hier wordt het afgewisseld met meer abstracte momenten.

Kimmans eerste proeve van bekwaamheid met zijn Orquesta Del Tiempo Perdido zag in 2018 het licht en 'Stille', verschenen bij Shhpuma, werd lovend door mij ontvangen. Drie jaar later is er 'Traantjes' en verrast Kimman met dit bijzondere project andermaal. Bijzonder omdat Kimman in totaal eenentwintig musici vroeg voor dit album, in wisselende samenstellingen trekken ze aan ons voorbij. Voor een belangrijk deel gaat het hier om musici die zowel actief zijn binnen de jazz en de geïmproviseerde muziek als in de hedendaags gecomponeerde muziek. Niet alleen de hoes doet ons denken aan filmscènes, dat geldt ook voor een belangrijk deel van de muziek op dit wederom bijzonder eclectische album. Kimman vastpinnen op één stijl is dan ook strikt onmogelijk. Beginnen doen we met het wat melig melodisch, maar vrolijk deinende 'Feels'. De sfeer van nostalgie en vervlogen glamour die de hoes uitstraalt horen we ook terug in 'Climate War One Won Theme', met een grote rol voor harpiste Miriam Overlach. En ja, 'Dos O Tres Cervezas' klinkt inderdaad alsof de musici flink hebben ingeladen, het melodieuze is hier volledig buiten beeld geraakt. Een mooi voorbeeld van de wijze waarop diverse muzikale werelden samen komen is 'Bubble'. Ik hoor hier jazz, folk, rock, pop en nog zo wat meer, op knappe wijze samengevoegd. Wat al die verschillende stukken - elf in totaal - met elkaar gemeen hebben, is dat het soundtracks zijn voor niet bestaande films. Vaak aangevuld met stemfragmenten, zoals opvallend mooi in 'Sexytime'.

Labels: Aaron Lumley, cd, Frank Rosaly, Jeroen Kimman, John Dikeman, Marta Warelis, Orquesta Del Tiempo Perdido

(Ben Taffijn, 26.3.22) - [print] - [naar boven]

Bassist Raoul van der Weide is niet meer weg te denken uit de Nederlandse progressieve jazzwereld en ver daarbuiten. Reeds actief sinds eind jaren 70 van de vorige eeuw horen we hem vooral de laatste tien jaar steeds meer en meer. Onlangs voegde hij weer twee albums toe aan zijn reeds rijke discografie. Met gitarist Henk Zwerver maakte hij 'Modèles Volantes' en samen met trompettist en fluitist Roy Campbell, saxofonist John Dikeman, bassist Peter Jacquemyn en drummer Klaus Kugel is hij te horen op 'When The Time Is Right'.

Cellist en bassist is Van der Weide, maar hij mag ook graag stoeien met een keur aan hulpmiddelen, percussie en zijn crackle box. Soms echte instrumenten, maar vaak ook spullen die bij mij in de keuken of in de gereedschapskist belanden. En ik overdrijf niet, beluister 'Skin Sound', het openingsnummer van 'Modèles Volantes' maar eens. Ik heb moeite om hier 'echte' instrumenten in te ontdekken. Hier wordt geschaafd, geschuurd, gevijld en gezaagd - de bouwmarkt is weer eens geplunderd. Nu ja, verderop in dit veel te korte stuk ontwaar ik snaren, Zwervers getokkel leidt zelfs in 'Manières De La Main' tot het begin van een melodie. Heerlijk onbestemd gesputter en gerommel ook in 'Tomkes'. Dit is geluidskunst in zijn zuivere vorm, aangelengd met wat akkoorden. In de laatste drie stukken, 'Before The Beginning', 'Mimetisme' en 'L’Esprit Des Cordes', gaat het er iets melodischer aan toe en horen we zelfs wat exotische invloeden, al houden de heren ook hier het experiment hoog in het vaandel.

De opnamen voor 'When The Time Is Right' vonden plaats op 3 mei 2013 tijdens het Doek Festival in het Amsterdamse Bimhuis, ruim een half jaar voor de dood van Campbell, 9 januari 2014. Hij was pas eenenzestig. Een belangrijk album, dat gezien kan worden als een eerbetoon aan een reeds tijdens zijn leven legendarische trompettist. Belangrijk ook omdat dit de enige keer was dat dit kwintet in deze zeer bijzondere bezetting optrad. Opvallend aan de opnamen, in feite één lang stuk, is dat we direct in het strijdgewoel terechtkomen. We herkennen de overweldigende kracht van Dikeman op tenorsax, terwijl op de achtergrond Jacquemyn, Van der Weide - hier overigens niet op contrabas, dat instrument neemt Jacquemyn voor zijn rekening, maar op cello - en Kugel een heftig tempo neerzetten. Campbell speelt met eenzelfde intensiteit. Rond de achtste minuut ontwaren we Jacquemyn en Van der Weide in heftig duet, waarna Campbell te horen is in een spannende solo op cornet. Slechts een wat rustiger intermezzo in een overrompelend dynamische set. Als ik dit hoor, denk ik maar één ding: waarom was ik daar niet bij?! Dus, wat een geluk dat 577 Records dit concert nu alsnog uitbrengt, hulde!

Labels: cd, Henk Zwerver, John Dikeman, Klaus Kugel, Peter Jacquemyn, Raoul van der Weide, Roy Campbell

(Ben Taffijn, 27.1.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Jazzpic:
David Murray
@ North Sea Jazz, 12/07/2025
Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.