Draai om je oren - Jazz & meer

		Draai om je oren Jazz en meer - Weblog

Concert
Kamermuziekachtige setting geeft Spinifex nieuwe impuls
Spinifex Maxximus, zaterdag 6 december 2025, PlusEtage, Baarle-Nassau

In 2005 begonnen Gijs Levelt, Ned McGowan en Tobias Klein het Spinifex Orchestra. Twintig jaar later is het gewoon Spinifex en is alleen Klein van het driemanschap nog aan project verbonden. De band wisselde van samenstelling en bestaat sinds 2010 vooral in een kleinere bezetting, eerst een kwintet en later een sextet. Projecten uit de laatste jaren betroffen 'Bollycore' (2014), 'Maximus' (2015), 'Amphibian Ardour' (2017), 'Soufifex' (2019), 'Beats the Plague' (2021), 'Spinifex Sings' (2022), met als gasten de solisten Björk Nielsdottir en Priya Purushothaman, en nu ligt er het alweer tiende album 'Spinifex Maxximus'. Deze zaterdag speelde de band in de PlusEtage, Baarle-Nassau als laatste stop van een korte jubileumtour.

De kern van Spinifex, het sextet, bestaat al enige jaren uit Tobias Klein op basklarinet en altsax, John Dikeman op tenor- en bassax, Bart Maris op trompet, Jasper Stadhouders op gitaar, Gonçalo Almeida op contrabas en Philipp Moser op drums. Uitbreiding vond plaats met Jessica Pavone op altviool, Elisabeth Coudoux op cello en Evi Filippou op vibrafoon. Dat was ook de line-up in de PlusEtage, met alleen Salome Amend als invaller voor Filippou die verhinderd was. Maar het is niet louter de uitbreiding die opvalt, ook de muziek heeft een nieuwe impuls gekregen en roept opvallend vaak eerder associaties op met hedendaags gecomponeerde muziek dan met de jazz die we van deze band gewend zijn. De zes composities, waar vijf van de musici aan hebben bijgedragen - ook dat tekent Spinifex - bezitten weliswaar ieder hun eigen karakter, maar passen tegelijkertijd wonderlijk goed bij de nieuwe stijl.

Waarom Klein en consorten de stukken in een andere volgorde spelen dan ze op de cd staan weet ik niet, maar veel maakt dat natuurlijk niet uit. Hier dus de volgorde van het concert, dat begint met 'Annie Golden' van Maris. We horen Amend met een strijkstok langs de toetsen van haar vibrafoon strijken en de weldadig intieme klanken van het strijktrio. Dan klinken de bassax van Dikeman, zelden te horen in de jazz, en aansluitend de andere blazers. Heuse kamerjazz. Langzaam loopt het tempo op en kruipt de ritmiek naar binnen. In grote lijnen is de muziek natuurlijk hetzelfde op de cd, alleen maakt die overrompelende solo van Dikeman live toch echt meer indruk; daar voel je de spanning in je eigen lijf!

Live volgt dan 'Phoenix' van Klein. Naast een paar scherpe akkoorden valt ook hier aanvankelijk de kamermuziekachtige setting op: subtiel pizzicatospel van de strijkers, ingetogen noten van Maris, valse lucht van Dikeman en verderop een mooi staaltje abstracte geluidskunst, overgaand in een opvallend trage ritmiek. 'Springend', een compositie van celliste Coudoux, vangt aan met een heerlijk duet tussen Maris en Moser, waarna het stuk vooral gekenmerkt wordt door abstracties, regelmatig onderbroken door strakke passages van de blazers. Maar de hoogtepunten zijn de twee solo's vlak achter elkaar, die echter in alles van elkaar verschillen: die van Coudoux zelf is zangerig intiem, die van Stadhouders ruw en ongepolijst.

Na de pauze klinkt eerst 'Smitten' van Stadhouders. Een fragiele melodie van de blazers opent het stuk, gevolgd door een wat meer ritmische passage van drums en vibrafoon - het is tenslotte een stuk van Stadhouders - en hectiek van de blazers. Van Almeida klinkt 'The Privilege Of Playing The Wrong Notes', muziek die lange tijd klinkt als een traag stromende rivier met een al even verstilde, ietwat vreemd aandoende passage van het strijkerstrio, maar die tegen het einde opvallend versnelt. We sluiten het concert af met het vrij hectische 'Sack & Ash' van Klein. Een stuk vol contrasten. Zetten de musici het ene moment de zaak behoorlijk op scherp, op andere momenten kiest men voor opvallend fragiele schermutselingen en solo's.

De foto's zijn gemaakt tijdens het concert van Spinifex Maxximus op 3 december bij Podium JIN in Nijmegen.

Tekst: Ben Taffijn | Foto's: Maarten van de Ven

Labels: Bart Maris, concert, Elisabeth Coudoux, Gonçalo Almeida, Jasper Stadhouders, Jessica Pavone, John Dikeman, Phillipp Moser, Salome Amend, Spinifex, Tobias Klein

(Ben Taffijn, 15.12.25) - [print] - [naar boven]

Cd
Spinifex - 'Beat The Plague' (TryTone, 2021)
Opname: 22 juni 2021

Het is een nobel streven van Spinifex, nu het COVID-19-drama zich met de komst van Omikron lijkt te gaan herhalen. Weer een algehele lockdown. Dus of de zes heren van dit illustere gezelschap in staat zijn om de plaag te verslaan - 'Beats The Plague' heet deze Spinifex - is maar zeer de vraag, maar helpen doet het zeker. Dit soort muziek maakt vanzelf vrolijk, ook als daar op zich weinig aanleiding toe is. Het motto lijkt te zijn: als het dan toch niet anders is, kunnen we maar beter het beste ervan maken.

De harde kern van weleer - 'Beats The Plague' is het zevende album sinds 2013 - is er nog steeds bij: Tobias Klein op altsax, Gonçalo Almeida op contrabas, Philipp Moser op drums en Jasper Stadhouders op gitaar. En sinds het uit 2017 stammende 'Amphibian Ardour' zorgen tenorsaxofonist John Dikeman en trompettist Bart Maris voor extra beweging. En beweging is er genoeg. Met 'Nillepez' springen we direct in het diepe. Of er een bigband aan het oefenen is. Maat houden is hier een bijzonder rekbaar begrip. Terwijl er op de achtergrond met name dankzij Stadhouders regelrechte herrie wordt geproduceerd, gaan de blazers voorin volledig los in oeverloze, knetterende solo's. Als het aan de achterkant stil valt, blijven drie blazers over die met elkaar druk in gesprek raken, meesterlijk. Na een dergelijke klankexplosie verrast een opening als die van 'The Voice Of Dust And Trash'; Stadhouders relatief intieme gitaarspel contrasteert danig. De blazers volgen met al even intieme lange lijnen, de rest van het sextet sluit aan en geleidelijk loopt de spanning weer op en horen we door de Arabische muziek beïnvloede klanken. We zijn weer even terug bij de voorganger, het uit 2019 stammende 'Soufiflex'. Probeer hier nu maar eens somber bij te blijven, ik wens u veel succes.

Het draait allemaal om het derde stuk, een punk gerelateerde klankuitbarsting: 'Fuck The Pest', juist. 'Bageshri' helpt aansluitend om dit gestalte te geven, ons in feeststemming te brengen, ook al is daar wellicht allesbehalve reden toe. Lekker nummer, strakke lijnen en meesterlijk georganiseerde chaos wisselen elkaar in hoog tempo af. In 'Four20' overheerst met name die laatste component. Wat hier vooral opvalt is het onregelmatige, maar daardoor ook zeer spannende ritme. Laatst in Het Parool: 'In de eerste negen maanden van 2021 zijn 6800 meer kinderen geboren dan in dezelfde periode in 2020. Het is de verwachting dat het aantal geboortes in 2021 op bijna 180.000 uitkomt, een aantal dat sinds 2011 niet meer is bereikt, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).' Ja, dat krijg je als ze alles op slot gooien, 'Sex & Pestilence' met andere woorden. Stomend stuk natuurlijk, een korte, tegen felle rock aanleunende uitbarsting. Het krijgt zijn vervolg in 'Sesler6' met zo'n typische, onmetelijk scheurende en schurende Dikeman-solo. En tot slot is er 'I’ll Call You In A Hundred Meters', met onder andere krachtige en zeer overtuigende solo's van Maris en Stadhouders. We kunnen er weer even tegen.