Concert
Eindeloos samenspelen met kleurrijke vogels! John Engels Kwintet feat. Fay Claassen, donderdag 16 april 2015, JazzCase, Dommelhof, Neerpelt
Op 13 mei wordt John Engels 80. Om dit te vieren loopt er momenteel een Vogel Vrij Tour in wisselende bezettingen rond de drummer. In JazzCase Dommelhof omringde hij zich met een droomformatie, bestaande uit kleppers als Ruud Breuls (trompet), Benjamin Herman (altsax), Rob van Bavel (piano) en Ruud Ouwehand (bas) en Fay Claassen (zang). Hun doortocht in Neerpelt was dan ook echt wel een feest!
Met het openingsnummer 'Johnny’s Birthday' werd meteen de toon van deze hommage gezet. Een nummer van Cees Smal van The Diamond Five, een Nederlands hardbopcombo met ook John Engels in de gelederen dat in de jaren vijftig en begin jaren zestig furore maakte. Stuwend als een sneltrein met Benjamin Herman swingend op altsax, gevolgd door een chorus van Breuls en een stevige solo door Rob van Bavel, dit alles werd perfect ondersteund door percussionist Engels.
'Amsterdam Blues' is een nummer uit de jaren zeventig, destijds gesponsord door een gordijnenfabrikant - of was het motorfabrikant Puch - en oorspronkelijk uitgebracht op een van die akelige flexi-discs, zo'n plooibaar plaatje dat in die jaren vaker als promotie werd meegegeven. Maar toch wel een geweldig nummer met een mooie groove en met synchrone blazers. Een swingende melodie, waarin mooie trompet- , sax-, bas- en piano-improvisaties elkaar afwisselden.
Dan was het de beurt aan Fay Claasen, die haar stem gebruikt als instrument. Haar prachtige vocalises werden subtiel begeleid met brusheswerk van John, waarvoor hij zo gekend is. Ook het tweede nummer, met ondersteuning door Herman op altsax, leverde hemelse momenten op, mede door de frisse, speelse maar bovenal vitale inbreng van Engels. Meesterlijk samenspel van drums, altsax en de warme stem van Claassen, kortom klasse.
Uitbundig was 'John’s Abbey', een compositie van pianist Bud Powell. Beide blazers afwisselend solerend, geruggesteund en voortgestuwd door een op dreef zijnde Engels, maar ook de mooie baspartij van Ouwenhand bezielde dit nummer. Met de standard 'This Song Is You' sloot Claassen hartverwarmend het eerste deel van de avond af. Even naar adem happen...
Na de pauze ging het verder met 'Bohemia After Dark', een nummer uit het Diamond Five-repertoire, en met de wondermooie ballad 'Almost Blue' van Elvis Costello, ook bekend in de versie van Chet Baker. Een perfect stuk voor de warme zachte stem van Claassen, met Breuls lazy op trompet en met een zalige pianosolo van Rob van Bavel. 'Almost Blue' is ook terug te vinden op de cd 'Live In Tokyo' van Chet Baker, waar John Engels achter de drumkit zat. Met de ballad 'The Touch Of Your Lips' werd het concert afgesloten.
Het talrijk opgekomen publiek genoot van The Ruby Five, de formatie voor deze gelegenheid opgebouwd rondom John Engels. Een swingend avondje jazzgeschiedenis in een ontspannen sfeer en met een groep musici waarvan het spelplezier afdroop.
Recent verscheen ook de John Engels-biografie 'Hé vogel, wanneer spelen we weer?' van journalist Jeroen van de Valk en op YouTube vind je een resem filmpjes naar aanleiding van 80 jaar John Engels. Ronduit indrukwekkend is de lijst van musici met wie hij het podium deelde, waaronder Chet Baker, Dizzy Gillespie, Kid Dynamite, Boy Edgar, Stan Getz, Toots Thielemans, Ben Webster. Maar in het trio Barnicle Bill speelt hij zij aan zij met twee jongere muzikanten, Miguel Martinez en Mark Haanstra. Muzikanten uit verschillende generaties, voor Engels steeds weer nieuwe muzikale uitdagingen. Hij is te horen op meer dan 250 platen. Een eindeloos samenspelen met talrijke kleurrijke 'vogels'.
Speelvogel speel!
Klik hier voor foto's van dit concert door Cees van de Ven.
Concert
John Engels 80 Jaar: "Genoeg gepraat!" Barnicle Bill XL, Louis van Dijk Trio & John Engels Kwintet, woensdag 13 mei 2015, Bimhuis, Amsterdam
Tachtig jaar worden en die dag het middelpunt zijn van aandacht en waardering. Nature boy Johnny Engels werd op 13 mei, zijn echte verjaardag, door vrienden en fans gevierd. In een feestelijk Bimhuis mocht hij genieten van een gevarieerd programma, dat hem elegant werd gepresenteerd door gastvrouw Vera Vingerhoeds. Natuurlijk was John, gezeten achter zijn drums, zelf de hoofdgast van de show.
Loftuitingen zijn niet aan John besteed. En een microfoon in zijn richting jaagt hem bijna van het podium af. Met frisse tegenzin doet hij wat er van hem wordt verlangt, om vervolgens snel af te ronden met de op zijn lijf geschreven woorden: "Genoeg gepraat". John wil spelen!
John Engels viert zijn verjaardag met een reeks concerten. Onder de noemer Vogel Vrij Tour trekt hij nog tot eind oktober door Nederland, met musici uit verleden, heden en toekomst. Er zijn concerten in verschillende bezettingen met onder anderen Benny Golson, Wolter Wierbos, Tineke Postma, Jan van Duikeren en de op deze avond figurerende musici. Het Bimhuis presenteert een bijzonder programma, dat ondanks de vlotte changementen, doorloopt tot na twaalven.
Het Barnicle Bill Trio geeft een delicate performance. John en zijn kompanen etaleren een scala aan sferen en creëren met hun compacte jazzensemble een uitdagend avontuur. Als mimespelers zijn ze in staat om lyriek en intimiteit te transformeren naar grote gebaren. In elke noot ligt een kans besloten om te ontsnappen en los te gaan. In de ruimte tussen de noten ligt een reservoir aan spanning. Onderling is er nauwe samenhang en onafhankelijkheid. Het trio bestaat nu vijf jaar, groeit en bloeit en geeft met variaties op swing, bop en funk een verfrissende blik op minder alledaags repertoire. Na een half uurtje is het tijd voor een song. Masha Bijlsma zingt met warmte en passie voor John. Met evenveel warmte brengt Bart van Lier zijn trombone in de strijd. In een prachtige solo gooit hij al zijn kroonjuwelen op tafel.
Een kort intermezzo geeft ruimte aan de presentatie van een prachtig boek. 'Hé vogel, wanneer spelen we weer' - Het muzikale leven van John Engels is geschreven door Jeroen de Valk en wordt uitgegeven door Van Gennep in Amsterdam. De omslagfoto is van Draaiomjeoren-fotograaf Cees van de Ven. Zijn tachtigste verjaardag was een goede aanleiding om Johns muzikale leven te bespreken in een zeer persoonlijk biografie. Als zestienjarige nam John het onwrikbare besluit om drummer te worden. Dát, en niets anders!
Het levensmotto van John ligt besloten in de woorden van Charlie Parker: 'Music speaks louder than words'. In het universum zoekt hij naar ideeën. Muzikale communicatie ervaart John als hij opstijgt en er dingen gebeuren waar hij zelf ook niets van begrijpt.
Barnicle Bill XL betreedt het podium. Een gelegenheidsformatie van formaat. Tijd voor een flinke pot swing, die met uptempo door de bochten gaat. De klanken van de sopraansax, de altsax en de trombone versmelten prachtig met elkaar. Zeker wanneer de klankkleuren verlopen. In een stuk van Theo Loevendie (die om gezondheidsredenen zelf niet kan optreden, maar wel aanwezig is) klinken hese lyrische lijnen van Miguel Martinez op altsax, is Jan Menu scherp en uitbundig op zijn sopraansax en vertelt trombonist Bart van Lier een onthutsend mooi verhaal. Mark Haanstra klinkt rond en droog op zijn contrabas en vult de muziek verder in met een weefsel van sonore lijnen. En John? Hij schmiert en flirt, pulseert, vertraagt, stopt, duwt, verbindt en houdt de boel op spanning. Hij doet precies wat er in het oerinstinct van een drummer ligt besloten.
Na de pauze komt het moment waar velen reikhalzend naar uitzien. Een optreden van het Louis van Dijk Trio in 'oerbezetting'. Speciaal voor deze gelegenheid komt het trio voor het eerst sinds dertig jaar weer bijeen. En wat is er mis met oude mannen? Dit gelegenheidstrio heeft bestaansrecht!
Louis van Dijk is meesterlijk in de opbouw van de stukken. Via gestileerde melodische en harmonische passages bouwt hij uit naar fraaie climaxen. Jacques Schols en John Engels zijn samen nog altijd de ideale ritmesectie voor dit sterke Nederlandse pianotrio. Met de dictie van een dominee, zonder microfoon, verhaalt Louis over zijn leertijd. Jazz was ver verwijderd van 'normale muziek'. Op het conservatorium zei een docent: "Ach, iemand die graag schaak speelt, kun je niet verbieden om schaak te spelen." Liz Horvath, Johns muze en vrouw, zingt zeer persoonlijk over haar 'Nature Boy'. Daarmee is veel gezegd. In een volgend stuk opent Van Dijk naturel, met een heldere fugatische opzet, die onmerkbaar overgaat in jazzakkoorden en swing. Na vier nummers is het alweer tijd voor een toegift: 'Yours Is My Heart Alone'. Louis swingt en met een katachtige souplesse komt het roofdier in hem los.
Voor het eerst in zijn lange carrière heeft John Engels een kwintet opgericht onder zijn eigen naam. Deze gedroomde formatie brengt een tribute aan de fameuze Diamond Five, de groep waarmee John van 1957 tot 1961 furore maakte in de Amsterdamse jazzclub Sheherazade. NL-bop registreren als handelsnaam zou niet te overdreven zijn. Dit nieuwe kwintet heeft de credits voor swing. Ruud Breuls en Benjamin Herman vormen een ijzersterk koppel. Niets meer aan doen! Ze vullen elkaar perfect aan en in hun solowerk zijn ze puur en autonoom. Rob van Bavel en Ruud Ouwehand blijken de ideale boppers te zijn als ritmesectie. Het John Engels Kwintet is een aanwinst.
Fay Claassen voegt haar vocalen toe aan de groep en roept de vraag op of vijf ook zes mag zijn.
Welk compliment maak je een tachtigjarige vogel? Johnny's birthday... wat een feest!
Klik hier voor een uitgebreid fotoverslag van deze feestelijke concertavond door Cees van de Ven.
Engels sloeg al als kind op alle beschikbare potten en pannen. In 1953 debuteerde hij bij het trio van Pia Beck en schnabbelde hij in Duitsland met de Surinaamse saxofonist Kid Dynamite. Later werd John Engels hét kloppend hart van The Diamond Five, Boy's Big Band en het trio Louis van Dijk. Internationaal is John Engels ongekend populair. Amerikaanse toppers als Stan Getz, Dizzy Gillespie en Chet Baker hebben altijd aan-gegeven graag met Engels te willen spelen. Zelf beschouwt John Engels de twee concerten, die hij in 1987 gaf in Japan samen met Chet Baker, als het hoogtepunt in zijn carrière.
Op de website van NPS Output is binnenkort een speciale versie van de documentaire te bekijken. Deze versie bevat geen archiefmateriaal, maar wel veel niet uitgezonden beelden.
Foto's van deze masterclass vind je hier. NPS Output heeft televisie-opnamen gemaakt van de masterclass. Deze worden verwerkt in een documentaire over John Engels die op 16 februari 2005 wordt uitgezonden.
Dit verslag verscheen eerder in Eindhovens Dagblad
Masterclass John Engels in verjaarsdagstemming zaterdag 13 mei 2006, De Burcht, Leiden
Op zaterdag 13 mei had het Leids Trio (Jazzpodium Hot House, Burcht Jazz en Cultureel Centrum de X) in samenwerking met de Muziekschool Leiden een masterclass van drum-mer John Engels georganiseerd in de Burcht te Leiden. Engels werd in de masterclass bijgestaan door pianist Pieter van Santen en bassist Anton Drukker. Een belangrijk onder-deel van deze samenwerking is het promoten van de jazz onder jongeren. Het project startte in maart 2006 met een jazzsessie met muziekschoolleerlingen uit Amstelveen en Leiden en jonge profs onder leiding van sopraansaxofonist en fluitist Pieter de Mast. De deelname en opkomst van de jongeren was ook bij de masterclasses en presentatie hier-van een succes en een aansporing voor de organisaties om hier mee door te gaan.
"Niet instuderen wat anderen doen, maar er je eigen ding van maken." Dat was op die middag ook de belangrijkste boodschap van John Engels aan de deelnemers. Het begon al met een praktische aanwijzing voor de brushes. Hij boog gelijk een nieuwe set brushes om. "Dat speelt beter op het vel." Elke deelnemer (het waren er ongeveer tien naast de toehoorders) werd flink wegwijs gemaakt in de kneepjes van het vak. Een belangrijk aspect, vindt Engels, is dat je een liedje moet kennen, weten hoe de melodie gaat. "Zing het maar mee, terwijl je speelt. Dat kan ik niet genoeg benadrukken."
In het begin van de masterclass waren er nog nauwelijks vragen. Maar na een paar aan-moedigingen werd die schroom afgeworpen en werd er menige vraag op hem afgevuurd. De deelnemers die van het podium afliepen, hadden het gevoel dat ze er wat van hadden opgestoken. Mocht een deelnemer een bepaald figuurtje wat hij voordeed niet door-hebben, dan ging hij net zo lang met veel geduld door totdat op een gegeven moment het kwartje viel. Na afloop vertelde John ons dat je deelnemers nooit het gevoel moet geven dat je boven ze staat. "Zo van: hier is de leraar en ik zal jullie wat bijbrengen. Je moet één met ze ze zijn. Zorgen dat ze niet dichtklappen. Ze het gevoel geven dat er meer in zit dan ze dachten."
Dat bleek wel bij de presentatie 's avonds voor het publiek, die zorgden dat de Tuinzaal van de Burcht vol liep. Er was voor de drummers gelegenheid om datgene wat ze 's mid-dags hadden meegekregen op die avond in praktijk te brengen. Vele bekende standards zoals 'Body And Soul', 'Just Friends' en 'Bye Bye Blackbird' gingen er bij de drummers en publiek in als koek. Ter verhoging van de feestvreugde vierde John Engels op deze avond zijn verjaardag.
Na de presentatie was er op verzoek van de jubilaris ook nog een ouderwetse jamsessie. Geen pretenties van we gaan het publiek wat moeilijks voorschotelen, maar gewoon het bekende werk. Muzikale vrienden zoals Bob Rigter, Vincent Koning en Liz Horvath waren voor John de verjaarsdagssurprise.
Hij genoot hier zichtbaar van en ging zelfs de uitdaging aan om met een djembespeler in duel te gaan. Rigter, de balladspecialist bij uitstek, liet horen dat hij steeds meer de richting uit gaat van zijn grote voorbeeld Lester Young. Koning liet in de up-tempo's blijken dat het een gitarist is om in de gaten te houden en zangeres Horvath liet horen dat ze geen maniertjes had, maar wel een sterke timing, zoals in 'Nature Boy' goed te horen was.
Vooruitblik
Jazzlegende John Engels 80 jaar: boekpresentatie en Vogel Vrij Tour
Op 13 mei 2015 wordt jazzlegende John Engels 80 jaar! Als internationaal gevierd drummer die het podium deelde met wereldberoemde musici als Chet Baker, Dizzy Gillespie en Ben Webster, viert hij nu zijn eigen feest: de Vogel Vrij Tour. Vanaf 5 april, morgen dus, trekt een swingende karavaan door Nederland met musici uit John's verleden, heden en toekomst. Tot en met 28 oktober staan er meer dan 20 concerten gepland in verschillende bezettingen, met onder meer Benny Golson, Fay Claassen, Benjamin Herman, Louis van Dijk en het Barnicle Bill Trio.
Journalist en bassist Jeroen de Valk schreef de biografie van John Engels. Op eerste paasdag wordt dit boek gepresenteerd bij Jazzpodium DJS, waar Engels met het Barnicle Bill Trio het openingsconcert geeft van de Vogel Vrij Tour. Het boek is getiteld 'Hé vogel, wanneer spelen we weer?', Engels' vaste reactie als een muzikant informeert wanneer hij toch eindelijk met pensioen gaat. Jeroen de Valk noteerde zijn even kleurrijke als veelbewogen memoires en sprak ook met intimi. De Valk (1958) publiceerde eerder de biografieën van Chet Baker en Ben Webster. De coverfoto is van de hand van Draai-fotograaf Cees van de Ven. Op 13 mei, bij Johns grote verjaardagsconcert in het Bimhuis, zullen drummer en biograaf het boek nogmaals onder de aandacht brengen. De rijk geïllustreerde biografie verschijnt bij uitgeverij Van Gennep.
Klik hier voor de tourdata van de John Engels' Vogel Vrij Tour.
Nieuws
John Engels ontvangt eerste Lifetime Achievement Edison
Op zondagavond 11 mei werd jazzicoon John Engels in het Bimhuis geëerd met de allereerste Lifetime Achievement Edison. De prestigieuze prijs werd hem uitgereikt door trompettist Jan van Duikeren tijdens een feestelijk concert ter gelegenheid van zijn 90ste verjaardag.
John Engels geldt al decennialang als een van de belangrijkste jazzdrummers die Nederland heeft voortgebracht. Sinds zijn professionele debuut in 1953 deelde hij het podium met een indrukwekkende reeks nationale en internationale grootheden: Chet Baker, Stan Getz, Ray Brown, Hank Jones, Toots Thielemans, Nina Simone, Boy Edgar, maar bijvoorbeeld ook met Ramses Shaffy. Zelf maakte hij deel uit van de hardbopband Diamond Five, de beroemdste Nederlandse jazzband uit de jaren vijftig en zestig, en het Trio Louis van Dijk. Zijn naam is verbonden aan meer dan 250 opnames, waaronder het iconische album 'Live In Tokyo' met Chet Baker, dat Engels zelf beschouwt als een van de hoogtepunten in zijn carrière.
De Edison Stichting roemt Engels als een "onnavolgbare, bescheiden en bevlogen musicus, die voortdurend reageert op zijn medespelers met de energie en scherpte van een jonge hond." Zijn uitzonderlijke livereputatie en rijke oeuvre maken hem tot een vanzelfsprekende eerste ontvanger van deze nieuwe oeuvreprijs. De Lifetime Achievement Edison is in het leven geroepen om musici te eren met een langdurige, inspirerende staat van dienst van minimaal 35 jaar - een profiel waar Engels onmiskenbaar aan voldoet. De prijs is overigens geen juryprijs; muziekprofessionals kunnen kandidaten voordragen, waarna het bestuur van de Edison Stichting de uiteindelijke beslissing bekrachtigt.
Eerder werd de drummer al onderscheiden met onder andere de Bird Award en de Boy Edgarprijs. Bovendien is hij benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.
Naast zijn muzikale kwaliteiten wordt Engels geprezen om zijn warme, sympathieke persoonlijkheid. Zowel collega's als publiek waarderen zijn niet aflatende energie, toewijding en zijn vermogen om iedereen op het podium en in de zaal te inspireren. Daarbij overstijgt hij generaties; zo speelde hij in het trio Barnicle Bill succesvol samen met twee jongere muzikanten, Miguel Martinez en Mark Haanstra. Met de uitreiking van de eerste Lifetime Achievement Edison wordt een uitzonderlijke carrière bekroond - en tegelijk een belangrijk hoofdstuk van de Nederlandse jazzgeschiedenis gevierd.
Meer zien en horen? Bekijk de uitzending van het VPRO-programma 'Vrije Geluiden' van 12 april 2010, waarin het Barnicle Bill Trio te gast was. Naast het Jazztube-nummer 'Christopher Columbus' vertolkte het trio daar ook Elvis Costello's 'Almost Blue'. Lees interviews met John Engels uit 2002 (door Tanya Wijngaarde) en 2006 (door Marita de Jong).
Festivalverslag
Combinatie van serieuze jazz-impro en circusact
Brokken Festival, met Estafest, Michiel Braam & John Engels, Alan Purves & Valentin Clastrier, Andy Bruce & The Rigidly Righteous + Annette Malherbe, zondag 2 januari 2011, Bimhuis, Amsterdam
Zaal 100 te Amsterdam is nog één van de weinige podia waar impro en experimentele jazz regelmatig, zelfs wekelijks, te beluisteren is. Iedere dinsdag is er het Impro Jazzcafé (illustere deelnemers zijn dan onder anderen Michael Moore, Ab Baars, Wolter Wierbos en Joost Buis), er zijn jazzworkshops, twee keer in de maand presenteert Trytone 'New Ways of Jazz' en houdt gitariste Corrie van Binsbergen huis met haar Brokken Middagen. Op de eerste zondag van het nieuwe jaar organiseerde Van Binsbergen voor de derde keer in het Bimhuis het Brokken Festival, met daarin de hoogtepunten van de Zaal 100-concerten van het afgelopen jaar.
Eén van die hoogtepunten was de formatie EstaFest, bestaande uit altviolist Oene van Geel, gitarist Anton Goudsmit, saxofonist Mete Erker en pianist Jeroen van Vliet. Die namen staan al garant voor zeer kwalitatieve muziek. Dat werd dan ook meer dan waar gemaakt tijdens de opening van het festival(letje). Het kwartet speelde prachtige harmonieuze composities van elk van de musici, waarbij het beheerste en gecontroleerde samenspel en de navenante solo's tot de hoogtepunten van de dag behoorde. De ongebruikelijke bezetting - geen bas en drums en een altviool naast een tenorsaxofoon - is geenszins een belemmering om swingende muziek te produceren en ook niet om een volle en warme en transparante sound te produceren. EstaFest, met een virtuoos strijkende en pizzicato 'bassende' Van Geel, een prachtige toon blazende Erker, de immer funky en meeneuriënde Goudsmit en de pittig solerende Van Vliet, is een formidabel kwartet, dat door elk zich serieus nemend jazzpodium geboekt zou moeten worden.
Het duo Michiel Braam en John Engels, dat in het voorjaar van 2010 in Zaal 100 zijn debuut beleefde en een voortreffelijke indruk achterliet, voldeed niet geheel aan de verwachtingen. Hoewel Braam pianistisch alles uit de kast trok - extravagante avantgarde-riedels en klankclusters, minimalistische fragmenten, swingende en groovy momenten, virtuoze improvisaties - en drummer John Engels alert en bekwaam volgde en begeleidde, leek het of de spontane chemie van het voorjaar wat was verflauwd. Desalniettemin was het optreden van deze twee contrasterende jazzmuzikanten – Braam vanuit de hedendaagse impro-scene en Engels als de nieuwsgierige mainstream drummer - een muzikaal interessante belevenis.
Dat kan niet gezegd worden van het volgende duo: de serieuze draailierbespeler Valentin Clastrier en de drummer-annex-circusclown Alan Purves. De draailier is natuurlijk een ongekend instrument in de jazz en van mij mag dat ook zo blijven. Het geluid is zeer onsympathiek en zit tussen een doedelzak en Hawaiian guitar in. Hoewel Clastrier zo nu en dan nog wat wilde en snelle moderne jazzlicks uit de lier draaide, is het toch een instrument dat ingepast moet worden in bestaande wereld- en of volksmuziekorkesten. En dan Purves, met zijn Toby Rix percussie-instrumentarium en heel veel plastic en rubber kinderspeelgoed en fluitjes om in te knijpen, te bijten of te blazen. Leuk voor Sesamstraat! Het leek niet dat dit duo samenspeelde, veeleer dat ieder voor zich met zijn bijzondere instrumentarium bezig was.
Het optreden van Andy Bruce & the Rigidly Righteous met gast Annette Malherbe was een ratjetoe van feestmuziek, dixieland, blues, Schotse dans en een beetje rockmuziek. Niet echt bijzonder, met spaarzame solo's en niet passend in de artistiek gerichte programmering van het festival. Kortom, een orkestje voor de strandpaviljoens en de zomerse dorpspleinactiviteiten. Tip voor het volgende festival: nodig Joost Buis' interessante formatie de Astronotes uit.
Het Brokken Festival werd erg leuk en ludiek afgesloten met een goed georganiseerde 'Happy New Year Impro Session', waaraan meer dan twintig improvisatoren deelnamen, met naast de festivalmuzikanten ook nog onder anderen Yonga Sun, Albert van Veenendaal, Joost Buis, Jan Willem van der Ham, Felicity Provan en - vanzelfsprekend - de organistor van het festival, Corrie van Binsbergen.
Klik hier en hier voor een fotografische impressie van dit festival door Maarten Jan Rieder.
Chet Baker door generaties heen Kwartet Herman Nijkamp, zaterdag 6 september 2008, Waalse Kerk, Zwolle
De Waalse kerk in Zwolle was deze zaterdagmiddag het podium voor een bijzondere hommage. Door drie generaties jazzmuzikanten werd trompettist Chet Baker een ode gebracht. Een geweldig extra was de deelname van slagwerker John Engels, die diverse malen met Baker heeft gespeeld, en zich op ruim 70-jarige leeftijd nog zo kan motiveren en daarbij een aanstormend talent als pianist Pieter van Santen in zijn enthousiasme meesleept. Bandleider Herman Nijkamp ontpopt zich de laatste jaren steeds meer als een integer Baker-vertolker, zowel in zang als trompetspel, en ook bassist Harry Emmery speelde in de jaren tachtig nog met Chet Baker.
De Waalse kerk is een klein kerkje (met ongeveer 70 zitplaatsen), waar nu sinds een klein jaar jazzconcerten worden georganiseerd. De ruimte is bijzonder geschikt om akoestisch te spelen; hoe minder versterkt, hoe beter het klinkt. Een goed idee dus om Chet Baker hier een ode te brengen. Zijn zachte zang en omfloerst trompetgeluid zouden wonderwel gepast hebben. En hoewel je even moest zoeken naar deze kerkruimte, maakte het programma van deze middag de speurtocht door de binnenstad van Zwolle volledig de moeite waard.
De setting was bijzonder goed: de ervaring van John Engels (73), de subtiele zang en scat- en flugelsolo's van Herman Nijkamp (57). Dat alles paste wonderwel in deze ruimte. Pianist Pieter van Santen (42) en bassist Harry Emmery (57) completeerden het kwartet. Nummers als 'It Could Happen To You' en 'It Might As Well Be Spring' brachten naast een coherent groepsgeluid ook veel ruimte voor elk bandlid om te soleren. Mooi om te zien hoe door initiatief van John Engels de andere bandleden op een hoger niveau gingen spelen.
Klein minpuntje was het wat moeilijk te definiëren basgeluid; de thumbing-techniek van Emmery bracht misschien wel wat teveel lage frequenties voort, met name halverwege de kerk werd het laag wat vaag. Het concert verdiende wellicht een wat andere toegift dan een plichtmatig bluesje. Het uur daarvoor was wel uitermate geïnspireerd, een mooie hommage aan Chet Baker.
Het initiatief om in dit kerkje jazzmuziek te programmeren verdient veel lof. Gelukkig zat deze middag de kerk afgeladen vol; dat was meer dan terecht. We zijn heel benieuwd naar een vervolg.
Klik hier voor Maarten Jan Rieders fotoverslag van dit concert.
Festival
Swingin' Groningen Noordpool Troupe, JazzBusters ft. Tineke Koops, Trio Miguel Martinez, Jeroen Vierdag ft. John Engels, Ben van Gelder ft. Stageband Jazz Orchestra, Eric Ineke JazzXpress ft. Sjoerd Dijkhuizen & Rein de Graaff, Will Jasper Kwartet, zaterdag 29 juni 2024, Theater Van Beresteyn, Veendam
Na de piano, vorig jaar, stond dit weekend de saxofoon centraal op het festival Swingin' Groningen. Alle optredende bands hadden op de een of andere manier connecties met de stad of de provincie. Altist Miguel Martinez merkte op dat de muzikanten van zijn combo - Jeroen Vierdag op bas en John Engels Jr. op drums - net als hijzelf in Haren hadden gewoond.
De Noordpool Troupe is de kern van het twee keer zo grote Noordpool Orkest. Ze begeleidde de Gentse saxofonist Lucas Bakker. Nou nou, die kan niet veel ouder zijn dan dertien en een half, schatte ik. Bijna goed: veertien. Ik denk niet dat ik ooit zo'n jonge gast zo rijp heb horen spelen. Zijn uitgesponnen intro van 'Goodbye Porkpie Hat' deed iedereen naar adem happen: zoveel speelse fantasie, variaties, logische ontwikkelingen, creatieve sprongen...
Lucas speelt sinds 2017 saxofoon (alt, tenor en sopraan). In '22 won hij de compositiewedstrijd van het Nederlands Blazers Ensemble en een jaar later het Prinses Christina Concours. Zou hij die solo hebben ingestudeerd, vroeg je je onwillekeurig af. Maar so what, ook illustere voorgangers als Coleman Hawkins en Don Byas waren gewoon hun solo's nauwelijks meer te veranderen nadat ze de 'definitieve' versie hadden gevonden. Die Lucas Bakker blijven we volgen. Hij mag blij zijn dat hij in België woont: met die griezelige cultuurhatende clowns aan het roer hier gaan jonge creatievelingen het niet makkelijk hebben.
'Porkpie' hoorden we later op de avond wederom, als feature voor altist Ben van Gelder. Die versie was wat bedachtzamer. Van Gelders introverte spel was in alle opzichten gewaagd aan de verrichtingen van de Stageband die hem begeleidde. Al eerder heb ik op deze plaats mijn verbazing uitgesproken over de ontwikkeling van die bigband. In een ver verleden begonnen als hobby-orkest voor HaFaBra-muzikanten die braaf hun Glenn Miller hits speelden, is de Stageband inmiddels duidelijk doorgestoten naar de eredivisie. Niet normaal. De trompetsectie bijvoorbeeld komt als een sloopkogel binnen. Zó gek is dat niet, met Libbe Oosterman als eerste. Het geluid van het orkest was ondertussen perfect: mooi gedefinieerd en in balans.
Saxofoons, dus. De meeste indruk op mij maakte de onbehoorlijk achter de beat timende tenorist Sjoerd Dijkhuizen. Met zijn robuuste, doordouwerige en toch uitermate relaxte voordracht deed hij zijn grote held Dexter Gordon eer aan. Die laatste kondigde, op tape, het eerste nummer aan: 'Fried Bananas', gespeeld door Eric Inekes JazzXpress, waar Dijkhuizen deel van uitmaakte. Een club die staat als een huis, maar dat wisten we al.
De avond was begonnen met het kwartet JazzBusters van altiste Tineke Koops. Het is lang geleden dat ik haar voor het laatst zag en hoorde. De JazzBusters maken ongecompliceerde, vrolijk stemmende mainstream die alle kanten op kan. Een stapje verder ging Miguel Martinez, die begon met Ornette Colemans 'When Will The Blues Leave?' en die in zijn eigen compositie 'Among Friends' John Engels de teugels liet vieren met dynamisch en explosief spel. Voor het betere balladwerk waren we bij tenorist Will Jasper aan het goede adres. In het meer luidruchtige en snelle bopwerk dreigde hij soms kopje onder te gaan, maar geef die man een ballad en hij brengt je gegarandeerd in hogere sferen.
Is er nog leven na Swingin' Groningen? Dat mogen we ons afvragen, gezien de schamele opkomst: nog geen honderdvijftig betalende bezoekers. Ik bedoel, dat trekt de eerste de beste jazzbraderie in Spekholzerheide met gemak.
Foto's: Hammie van der Vorst
In de Jazztube hieronder hoor je een fragment uit 'Caravan' door Ben van Gelder met het Stageband Jazz Orchestra.
Drummer John Engels swingt altijd, maar nooit routineus. Zijn motto, 'altijd spelen alsof het de laatste keer is', deed hij op 13 mei tijdens een marathonconcert ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag in een sfeervol Bimhuis alle eer aan. Tal van muzikale vrienden maakten van dit Birthday Concert een memorabele happening.
Lees hier een uitgebreid verslag van deze bijzondere avond. Of bekijk de fotopagina.
Dit jaar staat John Engels voor de dertigste keer op North Sea Jazz. Reden voor de NPS om hem uit te nodigen bij NPS Kunststof. In de uitzending van 22 juni sprak Engels met presentatrice Petra Possel over zijn carrière en de illustere 'vogels' met wie hij samen heeft gespeeld. Hij illustreert live in de uitzending met bassist Harry Emmery zijn uit-spraken over muziek. Zo laat hij het verschil horen tussen de traditionele aanpak in de jazz en de hedendaagse vrijere werkwijze. Engels toont zich een sympathieke muzikant die boeiend kan vertellen.
Klik hier om de uitzending online terug te luisteren.
Concert
Pure schoonheid en klasse
Barnicle Bill & Bert Joris, donderdag 16 januari 2014, JazzCase, Dommelhof, Neerpelt
Met dit fonkelnieuwe project, een samenwerking tussen het Barnicle Bill Trio en Bert Joris, in een bezetting die aan het Ornette Coleman Quartet van begin jaren zestig van de vorige eeuw doet denken, stond de groep in primeur op het JazzCase podium in Dommelhof. Het eerste concert van een tournee door Nederland en België.
Wat er met het openingsnummer scheelde, weet ik niet. Hoewel het een geweldige groove had, kwam het niet echt aan... eerder een opwarmertje om de violen op elkaar af te stemmen. Met het tweede nummer was het evenwel meteen raak: het was puur genieten met het weemoedige en sfeervolle 'Connections', een compositie van Bert Joris, waarin even de geest van Miles tot leven werd gebracht. Op de achtergrond een haast op fluistertoon drummende John Engels, die samen met Mark Haanstra op gitaar kleine subtiele miniatuurtjes bouwde. De glasheldere loops van Joris werden subtiel overgenomen door Miguel Martinez op sax. Pure schoonheid en klasse.
Meer van dat moois kregen we ook te horen in 'Anna', een ingetogen en lyrische ballad, waarbij harmonie, melodie en ritme prachtig in evenwicht waren. Groots in zijn eenvoud. 'De Wind' was een wegdromerige ballad, met harmonieuze samenzang tussen trompet en sax, maar tevens met heel subtiele bijdragen van gitaar en percussie. Mooie melodieën en harmonieën uitgepuurd tot in de essentie. Ook uptempo en free-jazzy nummers, zoals 'Dr. Jackle' en 'King Combo', passeerden in een razende vaart de revue. Ritmisch en met een stevige groove, maar tevens met fraai samenspel tussen sax en trompet. Een spetterende Joris werd hier voortgedreven door uitbundige percussie van Engels.
Tijdens het concert zag en hoorde je de groep met elk nummer groeien; er was speelplezier aanwezig in elke noot die zorgvuldig door de muzikanten op hun instrumenten gearticuleerd werd. Meesterlijk gebrachte jazz door ambachtslieden die hun instrument tot in de kleinste hoekjes beheersen. Vakmanschap is gelukkig niet enkel bij bierbrouwers meesterschap.
Vergeet ik ook niet het bluesy 'Alone At Last' met Bert Joris lazy op trompet afgewisseld met mooie improvisaties op sax en basgitaar. En het speelse en dartele 'Free Like A Bird', met mooi samenspel tussen gitarist en drummer. Als bis kregen we 'Only For The Honest', een melodieuze ballad met een sterke melodielijn.
Prominent aanwezig in deze bezetting en zonder opdringerigheid is de bijna tachtigjarige John Engels, die met de groten uit de jazz speelde, gaande van Dizzy Gillespie en Chet Baker tot Wynton Marsalis. Zijn uiterst subtiele en beheerste percussie met een verbluffende, door de jaren opgebouwde, vanzelfsprekendheid en de sterke composities van Bert Joris met zijn al even indrukwekkende staat van dienst, aangevuld met Miguel Martinez op altsax en Mark Haanstra op akoestische basgitaar, maken van dit samenwerkingsproject een uniek gebeuren met uiterst toegankelijke jazz uit de jaren zeventig.
Klik hier voor foto's van dit concert door Cees van de Ven.
Cd
Don Byas meets The Jacobs Brothers - 'Groovin’ High' (Nederlands Jazz Archief, 2016)
Opname: 4 juli 1964
Het is typisch Nederlands. De Amerikaanse tenorsaxofonist Don Byas woonde alles bij elkaar 17 jaar in Nederland. Hij trad hier echter zelden op, wel veel in de rest van Europa. Waarom? Men vond dat hij te veel geld vroeg! Een van de spaarzame keren dat hij hier wel optrad, was op 4 juli 1964 in het Rembrandttheater in Haarlem. Het concert werd vorig jaar door het Nederlands Jazz Archief terecht op cd gezet.
Byas had reeds een behoorlijke staat van dienst opgebouwd toen hij begin 1947 tijdens een Europese tournee besloot om in Parijs te blijven. Hij had in de eerste bigband gezeten van Lionel Hampton en was erbij in 1944 toen de bebop geboren werd. Ook in de Europese jaren speelde hij veel samen met andere Amerikaanse muzikanten die in Europa waren gebleven en met grote namen die hier op tournee kwamen, zoals Dizzy Gillespie en Charlie Parker. In 1955 verhuisde Byas naar Amsterdam, vanwege de liefde, zo gaan de dingen. Gaandeweg vergat het Amerikaanse publiek hem, maar musici kwamen nog graag om met hem te spelen. Voor Sonny Rollins en John Coltrane gold hij als een voorbeeld. Byas stierf in Amsterdam op 24 augustus 1972, slechts 59 jaar oud.
De opnamen van het concert, waarin we naast Byas pianist Pim Jacobs, bassist Ruud Jacobs en drummer John Engels horen, maken duidelijk wat een groot saxofonist Byas was. Hij was een bebopsaxofonist maar verweefde eveneens elementen uit de post-bop in zijn spel. Zijn toon is warm en vol, soms met een wat weemoedige ondertoon, bijvoorbeeld in de prachtige versie van Benny Golsons 'I Remember Clifford', waarin deze collega de trompettist Cilfford Brown herdacht. Aansluitend horen we al even delicate solo's van respectievelijk Pim en Ruud Jacobs. In Charlie Parkers 'Billie’s Bounce' neemt aanvankelijk ritmetandem Ruud Jacobs–John Engels de leiding, op en top swingend, waarna Byas zich naadloos invoegt. Zijn stijl is hier levendig, speels, met een ruw, ongepolijst randje. Groots is ook het duet met Pim Jacobs in Tadd Damerons 'Lady Bird' en de aansluitende solo van broer Ruud. De titel van het album 'Goovin’ High' wordt hier alle eer aan gedaan.
Opvallend is verder de goede kwaliteit van deze ruim vijftig jaar oude opnames. Dus al met al hulde aan het Nederlands Jazz Archief voor het uitbrengen van dit concert. Het doet recht aan deze gigant onder de saxofonisten.