Concert
FESten your seatbelts!
Flat Earth Society, zaterdag 30 september 2023, De Singer, Rijkevorsel

Wie De Singer in Rijkevorsel kent, weet dat je daar niet zomaar een bigband van vijftien musici in kwijt kunt. Maar met wat kunst en vliegwerk slaagden de leden van de Flat Earth Society er deze avond toch in een plek te vinden. Negen musici op het podium en de vijf rietblazers en de gitarist naast elkaar voor het podium. Het gaat een beetje ten koste van de geluidskwaliteit - op zoveel geweld is deze zaal niet echt berekend - maar aan de andere kant: er zo dicht op zitten heeft ook wel weer zijn charme. En een optreden van de Flat Earth Society is hoe dan ook altijd een feest, laat dat maar aan oprichter en bandleider Peter Vermeersch en zijn kompanen over. Muzikaal combineert hij sinds jaar en dag zo ongeveer alle stijlen denkbaar, van jazz tot rock, van swing tot soul en van volksmuziek tot klassiek, met elkaar verweven tot een stomend en nimmer verflauwend geheel. En een lol dat ze altijd met elkaar hebben! Grappen, grollen en kleine plaagstootjes horen er standaard bij, een sfeer die zonder meer overslaat op het publiek. Alleen daarom al moet je dit orkest eigenlijk live horen en dus zien.

Twaalf jaar zit er tussen het vorige optreden van Flat Earth Society in De Singer en gisterenavond. Het werd dus wel weer eens tijd voor een potpourri, een dwarsdoorsnede van de muziek die ze in de bijna vijfentwintig jaar dat ze bestaan maakten. En wat daarbij met name opvalt - eigenlijk altijd in hun werk - is het hoge filmische gehalte van de muziek, dat gevoel voor theater. Het merendeel zou zo kunnen dienen voor een soundtrack van een film. Een mooi voorbeeld is het inmiddels befaamde 'Missmansmist', met die prachtige tubasolo van Berlinde Deman, ondersteund door elektronica van Peter Vandenberghe. Een solo waarin Deman een serie knotsgekke geluiden uit haar instrument perst, nog eens flink aangelengd door die elektronica, alsof we in een dierentuin tussen de gorilla's beland zijn. Maar prachtig ook die frase ervoor met die krachtige ritmiek en die machtige blazerspartij. Ook dat is een kenmerk van deze band: het ritmegevoel. Vaak versterkt door het gebruik van volksmuziek en de daaraan ontleende dansen.

Neem 'Kotopoulopolgy', volgens Vermeersch vernoemd naar een Grieks kippengerecht, met dat heerlijk trage, duidelijk door de Griekse volksmuziek geïnspireerde ritme. Een stuk dat zich ook uitstekend leent voor het gebruik van dempers door de twee trompettisten en de twee trombonisten, met dat lekkere 'wah-wah' geluid, dat de traagheid nog verder uitrekt. Of wat daarna komt en waarin de trein vrolijk verder dendert, alleen nu in een wat hoger tempo, 'Wet Is Wet' klinkt en verderop de enige drumsolo van Gert Jan Dreessen, die onlangs Teun Verbruggen na jaren trouwe dienst opvolgde. Maar het is al ritmiek waar het concert mee begint, met 'Trip It' zitten we er direct middenin. En wat een prachtig ontregelende solo horen we Bart Maris, erbij vanaf het eerste uur, hier geven! Daarbij gaat het er soms redelijk heftig aan toe, zo leert 'Swatter Perspective' ons, een stuk waar de invloed van Frank Zappa in doorklinkt, een musicus waar Vermeersch zich duidelijk verwant mee voelt. Gitarist Maarten Flamand krijgt hier alle kans om zich lekker uit te leven in een meer dan spannende gitaarpartij. Maar we horen hier ook onvervalste swing - hoe zo eclectisch - met mooie solo's van trompettiste Pauline Leblond en baritonsaxofonist Bruno Vansina.

De band speelt voor de pauze achter elkaar twee stukken van het volgend jaar te verschijnen nieuwe album 'The One'. Dat moet je weten, want muzikaal borduurt Vermeersch gewoon door op de hierboven benoemde succesformule. En dus klinkt ook 'The Lost One' als een soundtrack en creëren direct aan het begin de contrabas van Kristof Roseeuw en de basklarinet van Martí Melià Marganon een aantrekkelijk ritme, waarna we strakke, meeslepende blazerslijnen voorgeschoteld krijgen. In 'The Previous One' gooit de band er nog een schepje op: vol vaart razen we richting de pauze, met als hoogtepunt een bijzonder ontregelende solo van Maris.

Foto's: Bas Bogaerts

Labels: Bart Maris, concert, Flat Earth Society, Peter Vermeersch, sep23

(Ben Taffijn, 23.10.23) - [print] - [naar boven]

De Israëlische Itamar Borochov, woonachtig in de Verenigde Staten, verbindt in zijn zelfgeschreven composities en speelwijze op de hoorn de muziek van de continenten Noord-Amerika met die van Afrika en Azië. Geboren in Jaffa, een smeltkroes van Joodse, Arabische en christelijke culturen, was Itamar, als zoon van de bekende Israëlische bandleider en componist Yisrael Borochov, voorbestemd om carrière te maken in de muziek. Tijdens het optreden in twee sets presenteert de trompettist hoofdzakelijk stukken van zijn laatste album 'Alba'.

Het openingsnummer is maatgevend voor het hele optreden, waarin het zoeken naar muzikaal avontuur centraal staat. De repeterende pianoklanken in de compositie 'Abraham' leggen het fundament voor een meeslepend trompetsolo waarin, onder aanvoering van de ritmesectie, gestaag en op weergaloze wijze de intensiteit wordt opgevoerd. Ook in het vervolg van de eerste set toont Itamar Borochov zich als een sensitief en virtuoos muzikant. Zijn muzikale wortels worden volledig blootgelegd, ook die van zijn verre familie uit Afghanistan. Hij bespeelt een op maat gemaakte Monette-kwarttoontrompet met vier ventielen, waardoor de Arabische mystiek en expressiviteit wordt geaccentueerd, zoals in 'What Broke You?'. Opmerkelijk hierbij is de rol van pianist Rob Clearfield, die met een klassieke, spaarzame touch het voortouw neemt en vervolgens wordt begeleid door de fluweel-fluisterende trompet. Veel later in het stuk voegt de ritmesectie zich toe en wordt ook het trompetspel vurig en onheilspellend.

In de tweede set gaat het muzikaal-multiculturele avontuur verder. De melodieën worden voorzien van een uitgebreide verkenning van de klassieke hardbopstijl. Snelheid en expressiviteit worden opgehoogd zonder dat de opvallend warme, ronde toon uit de trompet verdwijnt. Ook het aanstekelijke marsje 'Blue Nights', afkomstig van het gelijknamige album, legt de spiritualiteit van dit laagdrempelig en popachtig stuk bloot. In 'Thruth' mag bassist Luca Fattorine, tot dan vooral het ritme bewakend, zich eindelijk solistisch laten gelden. Het stuk heeft het karakter van een ballad en het zachte trompetgeluid wordt opvallend rustig ondersteund door het handdrummen van Amir Bakir Akiva. Akiva is een niet weg te denken element uit het optreden van het kwartet vanwege zijn bij tijd en wijle knetterhard uptempo drumwerk. Geheel terecht wordt in de toegift de pianist nogmaals belicht. Met een bedwelmende pianosolo vol elektronische effecten wordt het overwegend avontuurlijke en hoog synergetische concert stijlvol afgesloten in een sfeervol en uitverkocht Paradox.

Foto's: Louis Obbens. Klik hier voor zijn fotoverslag van dit concert.

Labels: Amir Bakir Akiva, concert, Itamar Borochov, Luca Fattorine, Rob Clearfield, sep23

(Louis Obbens, 9.10.23) - [print] - [naar boven]

Een van de constructen waar de uit Keulen afkomstige bassist Sebastian Gramss mee werkt is het nonet States Of Play. Maar ja, met een nonet toeren is ingewikkeld, iets dat leidde tot een afgeslankte versie: het sextet Meteors. Eerder dit jaar verscheen het eerste album: 'Message To Outer Space', waarvan ze deze zondagmiddag de muziek speelden in de PlusEtage te Baarle-Nassau, een van de weinige podia die het nog aandurven om dit soort bands te laten spelen. Hoe lang nog is de vraag, nu het Fonds Podiumkunsten in al haar wijsheid heeft besloten voortaan geen subsidie meer te verstrekken. Tja, als je alleen naar bezoekersaantallen kijkt, presteert dit podium al snel beneden de maat. Temeer daar ook de nodige Belgen het podium weten te vinden. Maar dat terzijde, we gaan het immers hebben over Gramms en zijn Meteors.

Een bericht naar leven buiten de aarde, dat is 'Message To Outer Space'. We hebben wat te melden, vindt Gramms. En daarmee bedoelt hij natuurlijk allereerst de muziek, die door de toevoeging van synthesizers en keyboards, in handen van Philip Zoubek - die we ook op piano horen - en Christian Lorenzen, soms ook behoorlijk spacy klinkt. Een prachtig mix zoals de Bandcamp-pagina zegt, vol 'orchestral moments á la Ellington and Mingus, Zappa-esque allusions and sonic avant-garde'. Waarvan akte. Maar het is niet alleen maar mooi wat Gramss om zich heen hoort en ziet. De titels van de stukken spreken wat dat betreft voor zich. 'Wonderful World', 'Our Bright Future' en 'Happy People': al te letterlijk moeten we het niet nemen, enig cynisme is hier op zijn plaats. Die conclusie kan ik trekken uit titels als 'Augmented Clusterfuck' en 'Inconveniences', waarmee de bassist zich wat eenduidiger uitspreekt. Dus 'No Reason For Concern' en 'See What We’ve Done' bezitten meer dan dubbele bodems.

Ik kan die conclusie ook trekken aan de hand van de muziek, waarbij zich bij dit concert één moeilijkheid voor doet: Gramms en zijn kompanen kiezen ervoor om de volgorde van het album drastisch overhoop te gooien, zodanig dat hij achteraf niet meer weet wat nu precies op welk moment klonk! Daar sta je dan als recensent die graag houvast heeft aan titels. Slechts twee uitzonderingen zijn er: 'Leader Of The Free World' van 'Subsonic', het tweede album van States Of Play en 'Die 190 Strophen Der Gemeinen Singamsel', dat eerder verscheen op 'Homo Ludens' van zijn kwintet Underkarl. Het eerste nummer is bijzonder omdat we daar tromboniste Shannon Barnett in een vocale rol horen, maar ook door het stevige aan Zappa herinnerende rockgehalte, het tweede omdat het klinkt als toegift, een buitenbeentje vanwege het speelse, circusachtige ritme.

We beginnen het concert met een klankwolk, twee Moog-synthesizers op stoom, wat ondersteuning van Dominik Mahnigs bekkens en Gramss' contrabas. Dan voegen altsaxofonist Hayden Chisholm en tromboniste Barnett zich erbij en zitten we ineens in de jazz. Mooie solo's volgen: van Zoubek, afwisselend op Moog en piano en van Barnett, mooi meanderend tussen abstract en melodisch, tot we terugkeren naar die klankmist en het aansluitend tijd is voor wat meer experimentele klanken richting het heelal. Experimenteel, maar ook vrij duister door Gramss' noten en mooi spel op de synthesizers, wat percussie en een enkele pianoaanslag completeren het klankbeeld. Wat volgt is zo ongeveer het tegengestelde: een uiterst melodische en meeslepende fase met verderop stevig slagwerk, basspel - je voelt de vloer trillen - en dito pianospel. En dat is zo ongeveer het beeld deze middag: een sextet dat enerzijds prima raad weet met vloeiende lijnen, pakkende melodische patronen en delicaat samenspel - met name Chisholm blinkt hier regelmatig in uit - en dat anderzijds de knoppen flink kan opendraaien, er van houdt om in het doolhof rond te dwalen en ons regelmatig vergast op een heftig moment. Wat moeten die hemelbewoners wel niet van ons denken?

Foto's: Jef Vandebroek

Labels: concert, Meteors, Sebastian Gramms, sep23

(Ben Taffijn, 5.10.23) - [print] - [naar boven]

'The Song Is You' is het eerste en tot nu toe enige album dat de Italiaanse trompettist Enrico Rava en de Amerikaanse pianist Fred Hersch samen maakten. Woensdagavond stond het tweetal in De Singel voor een concert. Een prachtige gelegenheid om een aantal stukken van dit album live te horen, maar de twee ook met nieuwe stukken bezig te horen. Zit er een tweede album in? Als we kijken naar de wijze waarop ze dit concert samen vormgaven en het speelplezier dat duidelijk aanwezig was, zou dat zo maar kunnen. Dit concert van in totaal bijna anderhalf uur smaakte in ieder geval naar meer.

Hij zit nog maar net achter de piano of de eerste noten klinken al - geen tijd te verliezen, denkt Hersch. 'Retrato Am Branco E Preto' blijkt het later te zijn, een stuk van António Carlos Jobim en Chico Buarque, ook te vinden op het album. Hersch is geen experimentele pianist, maar iemand die met beide benen wortelt in de traditie. En een pianist die uitblinkt in wat weemoedige lyriek, met een perfecte timing, waarmee hij die traditie nieuw leven inblaast. Ik ken weinig pianisten die met zo weinig materiaal kunnen raken aan de essentie. Dat is wat hij deelt met Rava. Want ondanks dat Rava, zoals Guy Peters het zo mooi zegt in het programmaboekje 'nooit te boek stond als een van de brute beeldenstormers van zijn generatie' was hij wel degelijk grensverleggend. Maar dan in het vermengen van zijn Italiaanse wortels met die van de jazz. En ook hij, zo blijkt al snel als hij in dit stuk aansluiting vindt bij Hersch, blinkt uit in zijn gevoel voor lyriek en weet eveneens je als luisteraar in het hart te raken, zeker met de bugel. Dat die twee graag samenspelen, kan ik mij dan ook levendig voorstellen. Rava weet zich intussen uitstekend raad met de speelse melodie van dit stuk, Hersch uitdagend.

De klassieker 'Old Devil Moon' staat niet op het album en is, iets dat overigens ook voor de andere standards geldt, door de eigenwijze aanpak nauwelijks als zodanig herkenbaar. Maar prachtig hoe Hersch hier tekent voor de ritmiek, zo Rava een perfect opstapje bezorgend voor een krachtige en meeslepende nadere invulling. Een andere klassieker die op het tweede album meegenomen mag worden is 'My Funny Valentine'. Uitmuntend uitgebalanceerd spel en een perfecte timing zijn kenmerken die opvallen. In 'I’m Getting Sentimental Over You', weer wel te vinden op de cd, valt vooral de solo van Hersch op en de vele zijpaadjes die hij zich hier veroorlooft.

Naast covers spelen de twee, zowel op de cd als tijdens dit concert, twee eigen stukken. Van Hersch klinkt 'Child’s Song', van Rava 'The Trial'. Ze klinken in beide gevallen in die volgorde na elkaar. 'Child’s Song' is een vrij ingetogen stuk, waarin datgene wat ik hierboven zei over Hersch' spel het beste tot uiting komt. Een sfeer van weemoed en vergankelijkheid klinkt hier door in iedere noot, mede door de ritmische onderstroom. Aanvankelijk lijkt het of we Hersch hier solo horen, maar na enige tijd weet Rava wel zó naadloos aan te sluiten dat het even duurt voor je doorhebt dat de bugel klinkt, in plaats van de piano! 'The Trial' is veel dynamischer, hier overheerst het ritme. Prachtig die groove van Hersch, waar Rava krachtig en tegelijkertijd vederlicht op voortborduurt. Mooi ook het titelstuk van het album, 'The Song Is You' van Jerome Kern en Oscar Hammerstein III. De piano klinkt hier als een echo van de bugel. Als kwetterende vogels.

Hersch is diepgaand beïnvloed door de muziek en het spel van Thelonious Monk. Er kan dan ook geen concert plaatsvinden of er zitten een of meer stukken van deze meester in het repertoire. Zo horen we op het album 'Misterioso' en 'Round Midnight' en klinken tijdens dit concert 'Misterioso' en 'Evidence'. En iedere keer doet Hersch prachtig recht aan zijn bijzondere voorganger. Met name 'Misterioso', duidelijk een van Hersch lievelingsstukken, klinkt prachtig. Rava en hij, ze weten hier de blues perfect te treffen.

Foto's: Luciano Rossetti | In de Jazztube hieronder het optreden dat Enrico Rava en Fred Hersch op 25 maart van dit jaar gaven tijdens het Piacenza Jazz Fest 2023.

Labels: cd, concert, De Singel, ECM, Enrico Rava, Fred Hersch, jazztube, sep23

(Ben Taffijn, 2.10.23) - [print] - [naar boven]

De ouwe staande piano van eetcafé De Smederij voelde zich aanvankelijk best senang. Maar na een nummertje of drie, tijdens de song 'Without A Song' (wanneer je die een song kunt noemen), bleek op pijnlijke wijze dat zich in het basgedeelte een aantal mutaties hadden voorgedaan. Een paar toetsen waren lelijk uit het lood geslagen. Tja, Peter Beets liet gelijk al in de eerste selectie - 'The Best Thing For You' - weten dat hij het instrument rauw lustte. Wat een jezustempo, wat een meedogenloze accenten, wat een attack!

Verwacht van Beets geen gezapige rondvluchtjes. Hij vliegt op gegist bestek, met de gashandle op 100%. Het kwam bij hem dan ook voor dat een liedje heel anders eindigde dan hoe het zijn leven was begonnen. Neem 'Con Alma'. In de loop van een minuutje of zes, zeven kwamen voorbij: 'Sweet And Lovely', 'Caravan' en een splintertje 'Mambo Jambo'. Voor 'Don't Be That Way', een van zijn herkenningsquotes, moesten we wachten tot na de pauze, in 'Tricotism'. Van de componist daarvan, bassist Oscar Pettiford, hoorden we ook al 'Blues In The Closet'.

Terug naar 'Con Alma': daar ontwaarden we ingenieuze parallelle lijnen tussen piano en bas (gehanteerd door de uitzonderlijk clean spelende Cas Jiskoot), octavenspel van Beets en Tatumesque slagregens en cataracten. 'This music can swing you into bad health,' zou drummer Art Blakey gezegd hebben. Volgens de vingers het brein of is het juist andersom?

De muzikanten hadden er duidelijk plezier in en de aanwezigen in de tot de rand gevulde Smederij niet minder. Drummer Tim Hennekes doet mij altijd denken aan Smiling Billy Higgins. Hij ging finaal uit het plaatje in het reeds genoemde 'Tricotism'. Iets degelijks kun je zeggen van Jiskoot, die onder meer een mooie vamp speelde in 'Yesterdays'.

Het jachtseizoen is officieel geopend, dames en heren.

Foto's: Diederik Idema

Labels: Cas Jiskoot, concert, Peter Beets, sep23, Tim Hennekes

(Eddy Determeyer, 30.9.23) - [print] - [naar boven]

Concert 
Back on the Ploc!
The Ploctones, vrijdag 8 september 2023, Paradox, Tilburg

De wederopstanding van een legendarische formatie als opening van het seizoen.

De meningen zijn verdeeld over hoe lang geleden het is dat The Ploctones voor het laatst te zien waren in Paradox. Sommigen zeggen 17 jaar, anderen 19 jaar geleden. Hoe dan ook zo lang geleden dat ik met hele andere dingen bezig was en het mij destijds volledig ontgaan is. Toen ik me meer ging verdiepen in de jazz kwam ik de naam met enige regelmaat tegen. Altijd met lovende woorden over de unieke en vernieuwende muziek die dit kwartet produceert. Bekijk deze opname van Vrije Geluiden van 13 jaar geleden om een idee te krijgen. Zelf zeggen ze over hun muziek: "Wat wij doen is heel erg gericht op groove, soms zelfs rocky. We noemen het alleen jazz omdat we nooit hetzelfde spelen."

Mijn verwachtingen waren dan ook hooggespannen om dit gezelschap live aan het werk te zien. Natuurlijk zijn de heren zichtbaar wat ouder geworden, maar het enthousiasme waarmee ze het podium bestegen om hun eerste concert sinds jaren in deze samenstelling op te starten werkte meteen aanstekelijk. De zaal werd overrompeld door het openingsnummer. Een van de vele 'golden oldies' die op de setlist stonden, waaronder 'Rrrita', een ode aan een van de trouwste fans van de band, 'Flare', 'Muchato' en niet te vergeten een stuk met de wonderlijke titel 'Paalangst'. Stuk voor stuk composities van Goudsmit, die als altijd erg beweeglijk en expressief de meest fantastische rifs uit zijn gitaar toverde.

Deze band moet je echt live aan het werk zien. De interactie tussen de bandleden is een genot en voegt een extra dimensie toe aan het geheel. Wat dat betreft doet Efraïm Trujillo niet voor Anton Goudsmit onder. De man bespeelt al springend en knikkend zijn tenorsax en zijn mimiek is zo mogelijk nog expressiever dan die van Goudsmit. Muzikaal gezien was het vuurwerk van een soort waarvoor je tegenwoordig geen vergunning meer krijgt. De ene magistrale solo volgde de andere op. Wat dat betreft zie je bij alle vier de bandleden topkwaliteit en een ongebreidelde creativiteit die zich in het samenspel elkaar nog eens versterkt.

Ritmisch is de muziek uiterst complex, maar dat is bij drummer Martijn Vink en bassist Jeroen Vierdag in goede handen. Hoewel ook Goudsmit en Trujillo in staat zijn om een intro-solo uiterst ritmisch neer te zetten. Deze vier zijn inmiddels oude rotten die elk een enorme ontwikkeling hebben doorgemaakt en dat hoor je terug in de improvisaties, solo's, maar zeker ook in het samenspel. Een concert is een interactie met het publiek en een vol Paradox reageerde laaiend enthousiast op deze wederopstanding met dik applaus en gejoel bij elke fraaie solo en strak slot.

Zoals gezegd bestond de setlist uit oud repertoire, maar het klonk allemaal zo fris en fruitig alsof het ter plekke gemaakt werd. Ook dat is een verdienste. Over The Ploctones: gaat dat zien en beleven. Ik hoop dat deze band weer jaren te zien en te horen zal zijn en ook weer nieuw repertoire gaat uitbrengen. Over het nieuwe seizoen: dit concert maakte me meteen weer duidelijk dat niets op kan tegen live gespeelde muziek. Kortom, ga naar die concerten, zorg voor volle zalen en geniet!

Foto's: Johan Pape. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: Anton Goudsmit, concert, Efraïm Trujillo, Jeroen Vierdag, Martijn Vink, sep23, The Ploctones

(Johan Pape, 15.9.23) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Album van de maand:
Dave Douglas
- Transcend
Klik hier voor meer informatie

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.