Festival
De soul van Duketown
Jazz in Duketown, zondag 24 mei 2026, diverse podia, binnenstad Den Bosch
Toegegeven, met carnaval, als de optocht door Oeteldonk trekt, is de binnenstad drukker. Maar Jazz in Duketown hoefde zich allerminst te schamen voor de bezoekersaantallen. Gezellig druk, dat was het.
In het verleden is er wel discussie geweest over het ervaren van jazzmuziek op festivals versus de clubs en kleine cafés. Ook ik zie liever mijn zweet (of kwijl) op de schoenen van de saxofonist druipen dan dat ik op honderd meter afstand op de tweede rang sta. Maar van de andere kant: zo'n openluchtfestival trekt duizenden voor wie jazz (nog) geen levensbehoefte is. Zodat ze wellicht beseffen dat er ook nog leven naast Bolle Dries is. Zelf maakte ik ook ooit kennis met live jazz in, toevallig, hetzelfde Den Bosch. (The Skymasters tijdens 's-Hertogenbosch Muziekstad, in 1954, in de Casinotuin. Ha, welke Bosschenaar kan mij dat nazeggen?)
Voor de line-up van het festival was Koen Graat verantwoordelijk, bekend als jazzscribent, podcastmaker en programmeur van Paradox in Tilburg. Dus voor flauwekul hoefden we niet te vrezen. Het programma was lekker breed, zoals dat een goed festival betaamt. En om maar met de deur in huis te vallen: de vaderlandse souljazz deed het weer goed. De New Cool Collective Big Band maakte zijn naam als groovemachine meer dan waar. De grooves werden op smaak gebracht met de solo's van leider Benjamin Herman en zijn coryfeeën. Een daarvan was tenorist Efraïm Trujillo, die even eerder met zijn Preacher Men op een ander podium te horen was geweest. De Preacher Men funkten, zoals we wel weten, of de Dag des Oordeels (eindelijk) daar was. Een nieuw nummer was 'Lazy Sundays', dat Trujillo schreef toen het dashboard van zijn wagen als een kerstboom begon op te lichten en het voertuig elegant tot stilstand kwam. Dat was ter hoogte van Amersfoort en in de tijd dat Rob Mostert, zijn orgelman, nodig had om van het Arnhemse naar het Amersfoortse te racen met verlossende volts, ontstond de compositie. Als om de meterstand (2%) te evoceren liet Mostert het volume van zijn Hammond dalen tot omstreeks 2%. Even maar hoor.
Componist Tyn Wybenga had zoveel tijd nodig om de balans van zijn Brainteaser Orchestra in orde te krijgen dat het optreden al halverwege bleek toen ik begon te luisteren. Het orkest leek een kind van Kurt Weill en Carla Bley. We hoorden elkaar afwisselende klankvelden (mede dankzij de strijkers) en in een daarvan, 'TonePool Paradox', vochten de saxofonisten Kika Sprangers en Mete Erker een ouderwets duel uit.
Het optreden van tenorist Chris Potter vond ik wat mat. Hij bezit weliswaar een indrukwekkende toon, maar er gebeurde gewoon niet veel op het podium. Bassist Matt Drewer en drummer Kendrick Scott hielden de band strak, gelijk tuidraden. Maar daarmee brachten ze niet echt leven in de brouwerij.
Zien we elkaar volgend jaar weer op het terras van De Paternoster? Wel een beetje op tijd graag, anders zijn de Bossche bollen op.
Klik hier voor een fotoverslag van de optredens van Tyn Wybenga's Brainteaser Orchestra en Chris Potter door Louis Obbens.
Concert De liefde voor fusion-mainstream
Koos Wiltenburg Group, dinsdag 31 maart 2026, De Smederij, Groningen
Bassist Koos Wiltenburg (1954) is al jaren zo'n stille kracht op de achtergrond van de Nederlandse jazz. Hij won het Laren Jazzfestival op zijn 21ste, ging freelancen, speelde in trio's, produceerde platen en gaf les aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen en de Academie voor Popcultuur, Leeuwarden.
Zijn Group vertolkt muziek die hem vermoedelijk na aan het hart ligt, een soort fusion-mainstream. Ik denk dat de lancering destijds van basmeester Jaco Pastorius bij Weather Report grote indruk heeft gemaakt. Wiltenburgs sound is duidelijk georiënteerd op het orkestrale geluid van Pastorius. En hij is de baas van het spul, hè. Zijn noten zijn de bouwstenen van wat er gebeurt. Daarbij valt op dat het slagwerk hier een sleutelrol speelt. Niet alleen de opwindende tandem Arno van Nieuwenhuize (drums) - Martin Gort (percussie) staat daar garant voor, ook pianist Jasper Soffers etaleert een percutante aanpak. Deze band veert op rolletjes. Voor de momenten van extase zorgt saxofonist Efraïm Trujillo. Die taak is bij hem in goede handen.
De wekelijkse Jazz Jams van Diederik Idema beleefden afgelopen maand hun 35-jarig bestaan. Aangezien de gemiddelde leeftijd van de bezoekers hier ruim onder ligt, hebben die hun leven lang met De Smederij geleefd. Zou je kunnen zeggen. Geluksvogels.
Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Hammie van der Vorst
Concert Heimwee naar De Spieghel
cd-presentatie 'Country City' door Martini Grey, donderdag 11 september 2025, Martiniplaza, Groningen
Hm, fris bandje dat in weerwil van zijn prille bestaan al een opmerkelijke cohesie vertoont. Dat was al snel na de melodische intro van drummer en leider Ancel Klooster duidelijk. Beetje jaren tachtig mainstream bop met een snufje soul. Pittig, origineel en mooi vormgegeven repertoire. Beetje Criss Cross-idioom, met het fantastisch mengende koningskoppel Suzan Veneman (trompet en bugel) - Efraïm Trujillo (sopraan- en tenorsaxofoon). Solopassages van de respectieve blazers krijgen reliëf door contrapunktuele rudimentaire melodietjes. Heel effectief allemaal, heel smaakvol.
Dan verhaalt de leider, die de nummers met veel verve aankondigt ("heel in het kort, dan") hoe hij aan de jazz raakte. Dat moet in 1980 of '81 zijn geweest, toen hij vanuit het idyllische Scheemda naar de grote stad, in casu Groningen, verhuisde en daar gelijk met de neus in de boter, in casu de riolen viel. Het optreden namelijk van het vuurspuwende George Adams-Don Pullen Quartet, met Danny Richmond op drums en, als ik me goed herinner, Cameron Brown op bas in het toch wel legendarische Jazzcafé De Spieghel. (O, wacht even, waar bevonden jelui je op twintig centimeter van het ride cymbal van Philly Joe Jones? Nou dan.) Het publiek stond erbij te dansen, staat de leider van Martini Grey nog bij. De Martinitoren wordt hier in de volksmond wel D'Oale Grieze genoemd, vandaar. Dat is natuurlijk vragen om problemen in de verslavingssfeer.
Toen begon het jazzleven van Ancel Klooster daadwerkelijk. Hij rept van een epifane ervaring. De drummer maakte kilometers in jazzmusicals en in het gevolg van pianist Boelo Klat, een plaatselijk fenomeen. Voor zijn eigen groep Martini Grey had hij vier muzikanten bijeengezocht die allen Groninger wortels gemeen hebben, maar inmiddels uitgevlogen zijn. Ja, wist ik niet, inclusief Efraïm Trujillo, die weliswaar de eerste vijf jaar van zijn leven in Lynwood, Los Angeles doorbracht, maar wel degelijk in de Martinistad heeft gewoond en tegenwoordig ook les geeft aan het Prins Claus Conservatorium. Trujillo stond bij de cd-presentatie als vanouds te dansen en te swingen. Zijn spel is navenant lenig. Mooi contrast met de koele trompet van Veneman.
Over De Spieghel gesproken: pianist Joost Swart mag zijn werkterrein dan naar verre dreven hebben verlegd, maar ik herinner me de jaren negentig toen hij wekelijks in De Spieghel speelde. Aangezien ikzelf daar ook door de bank genomen twee dagen in de week woonde heb ik hem er best vaak in het bovenzaaltje bezig gezien. (Kan iemand zich nog een van de allereerste optredens daar van pianiste Marta Warelis herinneren, toen ze op het Prins Claus net haar tanden had gezet in James P. Johnson?) Swarts bijdrage 'Saint Martini' ligt niet zo ver van 'Saint Thomas', de klassieke calypso van Sonny Rollins. Een warme zondagmiddag op een terrasje aan de Grote Markt. En zo blijkt Aartswoud dichtbij Vermont te liggen, getuige het door gastvocaliste Francien Tuinen op de cd gezongen 'Maanlicht In Aartswoud', met een eigen tekst. Aartswoud is de plek waar Van Tuinen tegenwoordig woont, maar ook zij kan bogen op Noord-Nederlandse wortels.
Dat alles staat nu vlekkeloos op 'Country City', de boreling van Klooster. Met name het mellow geluid van Veneman schittert in zowel elk nummer. Bassist Jeroen Vierdag (Haren, dat tegenwoordig ook bij de stad Groningen hoort) huppelt onbekommerd door de schema's.
Met stevig en stuwend spel houdt Klooster zijn kloosterlingen in de refter. Deze cd zou je moeten beluisteren wanneer je de band onverhoopt niet live kunt checken. Live én in de cd-speler kan natuurlijk ook.
Martini Grey - 'Country City' (Tetra Records, 2025)
Tekst: Eddy Determeyer | Foto's: Hammie van der Vorst
Cd
The Preacher Men - 'Royal Flush'
ZenneZ, 2024 | Opname: 2023
The Preacher Men werken in een achterafstraatje van de jazz. Een wat morsig achterafstraatje. Het orgelcombo werd eigenlijk nooit voor vol aangezien. Want: te vulgair. Tot dus die Incredible Jimmy Smith op het toneel verscheen die zijn Hammond B3 pure, razende bebop bleek te hebben geleerd. Rob Mostert lijkt me niet een echte bopper. Eerder refereert zijn legato laid-back stijl aan die van pionier Wild Bill Davis. Heel tof, hoor.
Efraïm Trujillo heeft gaatjes in de kleppen van zijn altsax geboord en noemt het instrument thans een blueshorn. Hij heeft ontdekt dat hij op deze manier meer bewegingsvrijheid heeft. Of je dat aan het resulterend geluid kunt horen weet ik eerlijk gezegd niet. De sound is in ieder geval spijkerhard, een beetje richting Lou Donaldson met iets van de weidsheid van een Tab Smith.
The Preacher Men houden het lekker simpel. En lekker effectief ook. Met het nummer 'Amen', een compositie van Donald Byrd (en de enige standard op het album) keren de Predikheren terug naar de bron. Hallelujah! Mostert jengelt hier hemels.
Het goede nieuws is dat het stel dat een paar maanden geleden in de Groninger Smederij per ongeluk in de slipstream van Mosterts Lesliespeaker was gaan zitten en in allerijl naar het Beatrixoord in Haren moest worden vervoerd, daar afgelopen week net voor zijn laatste controle is geweest en volledig genezen is verklaard.
Ik moest aan dit verhaal denken toen ik saxofonist Efraïm Trujillo aan het werk zag en hoorde. Ook een prima blazer met een opgeruwde toon die net zo gemakkelijk zo zoetgevooisd kan spelen als een Stan Getz. En ook Trujillo zal je niet gauw betrappen op stokstijfheid. Wanneer de muziek daartoe aanleiding geeft steekt hij het instrument hemelwaarts, waarbij de beker bijkans de zoldering raakt. Of hij zakt juist diep door de knieën. Een soort ochtendgymnastiek om tien uur 's avonds. In 'Manhã De Carnaval' zweept hij zichzelf op tot kortstondige momenten van levitatie. Een lopend vuurtje, deze gast. Zelfs wanneer hij naast het combo gaat staan om een van zijn medemuzikanten te laten soleren, blijft hij met kleine bijna onhoorbare ondersteunende nootjes bij het gebeuren betrokken. Heel ouderwets in feite; die Trujillo heeft de toekomst.
Het kwartet is een solide en intens spelende machine, dat soms collectief en spatgelijk een stilte kan laten vallen. Bassist Joris Teepe loopt en trippelt vastberaden door de schema's, pianist Jasper Soffers schrikt er niet voor terug halverwege een solo van toonaard te wisselen en drummer Steve Altenberg zet het geheel met onverwachte accenten onder spanning. Een beetje zoals een koolstofatoom in een ijzerkristal staal zijn kracht geeft. Soms vliegt hij bij het soleren bijna uit de bocht en er net zo gemakkelijk weer in. Het wordt zo langzamerhand hoog tijd om hem eens op een off-night te horen.
Concert Back on the Ploc! The Ploctones, vrijdag 8 september 2023, Paradox, Tilburg
De wederopstanding van een legendarische formatie als opening van het seizoen.
De meningen zijn verdeeld over hoe lang geleden het is dat The Ploctones voor het laatst te zien waren in Paradox. Sommigen zeggen 17 jaar, anderen 19 jaar geleden. Hoe dan ook zo lang geleden dat ik met hele andere dingen bezig was en het mij destijds volledig ontgaan is. Toen ik me meer ging verdiepen in de jazz kwam ik de naam met enige regelmaat tegen. Altijd met lovende woorden over de unieke en vernieuwende muziek die dit kwartet produceert. Bekijk deze opname van Vrije Geluiden van 13 jaar geleden om een idee te krijgen. Zelf zeggen ze over hun muziek: "Wat wij doen is heel erg gericht op groove, soms zelfs rocky. We noemen het alleen jazz omdat we nooit hetzelfde spelen."
Mijn verwachtingen waren dan ook hooggespannen om dit gezelschap live aan het werk te zien. Natuurlijk zijn de heren zichtbaar wat ouder geworden, maar het enthousiasme waarmee ze het podium bestegen om hun eerste concert sinds jaren in deze samenstelling op te starten werkte meteen aanstekelijk. De zaal werd overrompeld door het openingsnummer. Een van de vele 'golden oldies' die op de setlist stonden, waaronder 'Rrrita', een ode aan een van de trouwste fans van de band, 'Flare', 'Muchato' en niet te vergeten een stuk met de wonderlijke titel 'Paalangst'. Stuk voor stuk composities van Goudsmit, die als altijd erg beweeglijk en expressief de meest fantastische rifs uit zijn gitaar toverde.
Deze band moet je echt live aan het werk zien. De interactie tussen de bandleden is een genot en voegt een extra dimensie toe aan het geheel. Wat dat betreft doet Efraïm Trujillo niet voor Anton Goudsmit onder. De man bespeelt al springend en knikkend zijn tenorsax en zijn mimiek is zo mogelijk nog expressiever dan die van Goudsmit. Muzikaal gezien was het vuurwerk van een soort waarvoor je tegenwoordig geen vergunning meer krijgt. De ene magistrale solo volgde de andere op. Wat dat betreft zie je bij alle vier de bandleden topkwaliteit en een ongebreidelde creativiteit die zich in het samenspel elkaar nog eens versterkt.
Ritmisch is de muziek uiterst complex, maar dat is bij drummer Martijn Vink en bassist Jeroen Vierdag in goede handen. Hoewel ook Goudsmit en Trujillo in staat zijn om een intro-solo uiterst ritmisch neer te zetten. Deze vier zijn inmiddels oude rotten die elk een enorme ontwikkeling hebben doorgemaakt en dat hoor je terug in de improvisaties, solo's, maar zeker ook in het samenspel. Een concert is een interactie met het publiek en een vol Paradox reageerde laaiend enthousiast op deze wederopstanding met dik applaus en gejoel bij elke fraaie solo en strak slot.
Zoals gezegd bestond de setlist uit oud repertoire, maar het klonk allemaal zo fris en fruitig alsof het ter plekke gemaakt werd. Ook dat is een verdienste. Over The Ploctones: gaat dat zien en beleven. Ik hoop dat deze band weer jaren te zien en te horen zal zijn en ook weer nieuw repertoire gaat uitbrengen. Over het nieuwe seizoen: dit concert maakte me meteen weer duidelijk dat niets op kan tegen live gespeelde muziek. Kortom, ga naar die concerten, zorg voor volle zalen en geniet!
Foto's: Johan Pape. Klik hier voor meer foto's van dit concert.
Concert
Merg, been, maag en darmkanaal
The Preacher Men, dinsdag 14 februari 2023, De Smederij, Groningen
Het zal veertig jaar geleden zijn dat ik in Utrecht, in het versgeopende Vredenburg, de orgelbeesten Brother Jack McDuff, Richard "Groove" Holmes en Charles Earland aan het werk zag. Een vet bonkend festijn, dat kan men zich indenken. Vol van hallelujahammondklanken tolden we na afloop naar buiten. Was dit allemaal echt gebeurd? Hadden we een drummer horizontaal boven zijn kit zien zweven die ongenadige backbeats op zijn snaartrommel ramde? (Wis&3, Joe Dukes, als ik mij niet vergis.)
Ik zal niet beweren dat Rob Mostert het niveau heeft van een McDuff, Holmes of Earland. Hijzelf ook niet, denk ik. Ik zou hem trouwens eerder als een discipel van Doctor Lonnie Smith willen labelen. Bepaalde akkoorden en loopjes wezen in die richting. Hij is in ieder geval een beul die geen genade kent voor zijn B3. Saxofonist Efraïm Trujillo had het over twee instrumenten die het elektronische orgel herbergt: de toetsen en de bas(pedalen). Voeg daar maar gerust 'orkest' aan toe. Want met al die formidabel gonzende tonen en vetmakende boventonen die de machtige Lesliebox eruitslingert heb je een complete bigband tot je beschikking. Inclusief strijkers. In het hoog werden vruchtbare allianties aangegaan. Unisonolijntjes met de altsax, een sissend akkoord met de bekkens van Chris Strik.
Dat was kicken. Maar de grootste kick was toch wel het door merg, been, maag en darmkanaal gaande geluid van het orgel. (Hier kan men een krachtterm naar wens invullen.) Het echtpaar vooraan dat de volle laag van de Leslie kreeg was na de pauze verdwenen, afgevoerd waarschijnlijk naar een herstellingsoord. Mostert is ook geschapen voor het beulswerk. Fors gebouwd, massief hoofd, handen als de spreekwoordelijke kolenschoppen. Allebei afzonderlijk groot genoeg om de twee manualen van het instrument te beheersen.
Ondertussen blies Trujillo een stevig stomende souljazzstamppot bij elkaar. 'I Want A Little Girl', de enige standard die gespeeld werd, was een tedere ode aan altist Lou Donaldson. Die had hij ooit in het (oude, neem ik aan) Bimhuis in Amsterdam gezien en die had hem op het slechte pad geattendeerd.
Ook drummer Chris Strik moet het niet van de subtiliteit hebben. Hij is geen Philly Joe Jones (maar ja, wie is dat wel?). Nochtans opende hij het tweede gedeelte van het optreden met een soort vurige vingersymfonie: de handjes liet hij all over the place wapperen. Geleidelijk nam hij het volume terug tot slechts het fluisteren van een over het vel schuivende vinger resteerde. En vervolgens heerste er complete stilte, vijftien, twintig seconden lang. Het in dichtste bolstapeling toegestroomde publiek, inclusief de geijkte barbewoners, had inmiddels zijn druk geraas gestaakt. Zodat alles en iedereen, de hele natuur, een kwart minuut doodstil bleef. Voor de allereerste keer in zoveelendertig jaar concerten in De Smederij.
Om elf uur tolden en tuimelden de bezoekers verdwaasd nacht en nevel in. Precies zoals veertig jaar geleden in Utrecht.
Cd / Jazztube
Efraïm Trujillo & Rembrandt Frerichs - 'The Standards Collection Vol. 1'
ZenneZ, 2022 | Opname: 2020, 2022
Twee gekende Nederlandse jazzmusici, te weten tenorsaxofonist Efraïm Trujillo en pianist Rembrandt Frerichs hebben met 'The Standards Collection Vol. 1' een uitstekende cd uitgebracht. Op de valreep van dit jaar, waarbij toonaangevende recensenten, jazzwebsites en andere media hun Best of 2022-lijstjes al hebben gepubliceerd, doen beide musici hier toch alsnog een niet geringe duit in het zakje.
Bij het beluisteren ervan word je maar weer eens gewaar met welke klasse musici we hier van doen hebben. Jazeker, het betreft hier een aantal welbekende standards, zoals 'Blue In Green' (Bill Evans), 'Prince Of Darkness' (Wayne Shorter) en 'Think Of One' (Thelonious Monk), maar dan wel op een volstrekt eigenwijze vormgegeven en gespeeld. 'Peace' (Horace Silver) is een liveopname uit het Bimhuis (check de Jazztube hieronder!).
Het spreekwoord luidt 'een goed verstaander heeft aan een half woord genoeg'. Welnu, maak van dat half woord maar een een halve noot! Er is hoorbare chemie tussen Trujillo en Frerichs die zich uitbetaalt in virtuoos, avontuurlijk en ideeënrijk samenspel. Het is een open deur dat je bij beiden al bij voorbaat naar het puntje van je stoel schuift om maar zeker niets te missen.
Op donderdag 26 januari 2023 staat het Rembrandt Frerichs Trio featuring Efraïm Trujillo op het podium staan van Pelt Jazz.
