Draai om je oren
Jazz en meer - Weblog





 


Concert
Een gelukkig huwelijk tussen twee bands

Ben van Gelder: Manifold, zondag 10 december 2023, NH Kerk, Garnwerd

De combinatie jazzorkest-orgel is niet erg gebruikelijk. Uit het verleden kennen we Bill Doggett, Gerald Wilson (met Richard Groove Holmes), Duke Ellington (met Wild Bill Davis) en Oliver Nelson (met Jimmy Smith) en - van meer recente datum - Radam Schwarz. Dat waren overigens allemaal hammondorgels. Niet zo raar, die schaarse samenwerkingsverbanden: het orgel is immers ook een orkest en je moet van goeden huize komen om die twee werelden op een succesvolle manier aan elkaar te koppelen. Welnu, kennelijk komt altsaxofonist/fluitist Ben van Gelder van zo'n goed huis. Hij is erin geslaagd zijn septet en het kerkorgel van Garnwerd tot een symbiotisch geheel te smeden.

Het recital begon sfeervol met het nummer 'Glass', een ingetogen duet tussen de stem van Anna Serierse en het negentiende-eeuwse Van Dam-orgel van de plaatselijke Hervormde Kerk. Kid Downes zat zondagmiddag achter de manualen en de pedalen. Vervolgens voegden de drums van Martijn Vink en uiteindelijk het complete orkest zich bij de stem. Daarmee werd het stramien duidelijk: het orgel ging verschillende duetten aan met de respectieve blazers en ritmemensen. Daarbij benutte Downes het hele spectrum, van ijle herdersfluiten die aarzelend de ruimte binnentrippelden tot bombastische bombardementen die monolithisch diezelfde ruimte op zijn bomveiligheid testten. Soms werd het orgelgeluid bijna tastbaar, zo massief. We kunnen gerust zijn: het orgel en zijn kerk zullen het wel uithouden tot de Laatste Dag.

Downes liet het instrument ook zachtjes brommen en een enkele keer kreeg het ten gehore gebrachte ritmische dimensies door het kraken van de pedalen. Hij leverde de akkoorden waarop de instrumentalisten konden improviseren. Een heel precieus duet hoorden we in het nummer 'Spectrum', een samenspraak tussen Downes en bassist Tijs Klaassen. Voor de twee laatste nummers, 'Voice Of Reason' en 'Black Is The Colour', marcheerden de blazers - minus Joris Roelofs, wiens basklarinet trouwens de hele range van het kerkorgel bestreek - naar boven. Om gezamenlijk met de organist de gelovigen vanuit den hoge te zegenen.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: , , , , , , ,

(Eddy Determeyer, 20.12.23) - [print] - [naar boven]



Concert 
Back on the Ploc!

The Ploctones, vrijdag 8 september 2023, Paradox, Tilburg

De wederopstanding van een legendarische formatie als opening van het seizoen.

De meningen zijn verdeeld over hoe lang geleden het is dat The Ploctones voor het laatst te zien waren in Paradox. Sommigen zeggen 17 jaar, anderen 19 jaar geleden. Hoe dan ook zo lang geleden dat ik met hele andere dingen bezig was en het mij destijds volledig ontgaan is. Toen ik me meer ging verdiepen in de jazz kwam ik de naam met enige regelmaat tegen. Altijd met lovende woorden over de unieke en vernieuwende muziek die dit kwartet produceert. Bekijk deze opname van Vrije Geluiden van 13 jaar geleden om een idee te krijgen. Zelf zeggen ze over hun muziek: "Wat wij doen is heel erg gericht op groove, soms zelfs rocky. We noemen het alleen jazz omdat we nooit hetzelfde spelen."

Mijn verwachtingen waren dan ook hooggespannen om dit gezelschap live aan het werk te zien. Natuurlijk zijn de heren zichtbaar wat ouder geworden, maar het enthousiasme waarmee ze het podium bestegen om hun eerste concert sinds jaren in deze samenstelling op te starten werkte meteen aanstekelijk. De zaal werd overrompeld door het openingsnummer. Een van de vele 'golden oldies' die op de setlist stonden, waaronder 'Rrrita', een ode aan een van de trouwste fans van de band, 'Flare', 'Muchato' en niet te vergeten een stuk met de wonderlijke titel 'Paalangst'. Stuk voor stuk composities van Goudsmit, die als altijd erg beweeglijk en expressief de meest fantastische rifs uit zijn gitaar toverde.

Deze band moet je echt live aan het werk zien. De interactie tussen de bandleden is een genot en voegt een extra dimensie toe aan het geheel. Wat dat betreft doet Efraïm Trujillo niet voor Anton Goudsmit onder. De man bespeelt al springend en knikkend zijn tenorsax en zijn mimiek is zo mogelijk nog expressiever dan die van Goudsmit. Muzikaal gezien was het vuurwerk van een soort waarvoor je tegenwoordig geen vergunning meer krijgt. De ene magistrale solo volgde de andere op. Wat dat betreft zie je bij alle vier de bandleden topkwaliteit en een ongebreidelde creativiteit die zich in het samenspel elkaar nog eens versterkt.

Ritmisch is de muziek uiterst complex, maar dat is bij drummer Martijn Vink en bassist Jeroen Vierdag in goede handen. Hoewel ook Goudsmit en Trujillo in staat zijn om een intro-solo uiterst ritmisch neer te zetten. Deze vier zijn inmiddels oude rotten die elk een enorme ontwikkeling hebben doorgemaakt en dat hoor je terug in de improvisaties, solo's, maar zeker ook in het samenspel. Een concert is een interactie met het publiek en een vol Paradox reageerde laaiend enthousiast op deze wederopstanding met dik applaus en gejoel bij elke fraaie solo en strak slot.

Zoals gezegd bestond de setlist uit oud repertoire, maar het klonk allemaal zo fris en fruitig alsof het ter plekke gemaakt werd. Ook dat is een verdienste. Over The Ploctones: gaat dat zien en beleven. Ik hoop dat deze band weer jaren te zien en te horen zal zijn en ook weer nieuw repertoire gaat uitbrengen. Over het nieuwe seizoen: dit concert maakte me meteen weer duidelijk dat niets op kan tegen live gespeelde muziek. Kortom, ga naar die concerten, zorg voor volle zalen en geniet!

Foto's: Johan Pape. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: , , , , , ,

(Johan Pape, 15.9.23) - [print] - [naar boven]



Concert
Gezalfde muziek in heiligdom

Van Gelder Quartet, zondag 25 september 2022, Jacobuskerk, Feerwerd

Soms is het best aantrekkelijk om in een achterlijke regio te wonen. Vanuit het hele land hoor ik alarmerende berichten over (verder) teruglopende bezoekersaantallen. Maar hier in het Hoge Noorden moet ik het eerste slechtbezochte concert van het seizoen nog meemaken. Sterker: het optreden van de Gebroeders Van Gelder was al maanden stijf uitverkocht.

Hoho, wacht even: achterlijk, is dat niet wat denigrerend, Determeyer? Zeker. Maar hoe kun je anders verklaren dat de mensen hier altijd op een reusachtige gasbel hebben geleefd waardoor 420 miljard euro naar Den Haag vloeide, terwijl hun huizen uit elkaar scheurden ("fundering liet reeds te wensen over") en de eerst bom van noordelijke makelij nog onder de Trêveszaal moet worden ontdekt? 8,9 op de schaal van Richter, als ik het zo moet inschatten. Terwijl de eerste de beste boer die meent het mandaat te hebben op de verwoesting van de aarde al lang met zijn trekker de trappen op was gereden?

Goed, de Van Gelders. Grappig is dat zij degenen waren die de concertreeks in Feerwerd vijf jaar geleden openden. Feerwerd, waar moet dat nu weer liggen? Lieden die het konden weten verklaarden de initiatiefnemers voor gek. Feerwerd (Fiwwerd), krap-aan vijfhonderd inwoners, dáár hedendaagse jazz?! Ha. Voor de bezoekersaantallen in de Jacobuskerk zou menige dominee een moord plegen.

Afgelopen weekend hadden er wel 180 liefhebbers naar de Van Gelders gewild, een derde van de bevolking dus. Maar de maximale capaciteit van het middeleeuwse godshuis blijft steken op 120 zielen. Het repertoire van het kwartet bestond uit eigen werk - voornamelijk uit de koker van pianist Gideon van Gelder - plus, heel toepasselijk, sacrale composities van Hogepriester Thelonious Sphere Monk. Afgetrapt werd met 'Crepuscule With Nellie' en wat gelijk opviel was dat het saxofoongeluid van Broeder Benjamin meer vlees op de botten heeft gekregen. Soms, in ballads, kon je nog echo's van zijn oorspronkelijke idool Lee Konitz ontwaren. Dan werd zijn sound zo puur als een Heilig Hart.

De eigen stukken waren vaak tamelijk eenvoudig van structuur, maar dan zat er weer een ritmische twist in die je bij de les hield. Het was een soort swingende kamerjazz, waarbij slagwerker Martijn Vink zelden de brushes losliet. De tweede helft werd ingeluid met 'Arctic Queen' van Broeder Gideon. In feite het enige straight-ahead nummer van de middag. Het had een compositie van Charlie Parker kunnen zijn. De ballad 'Lullaby' kon zó een stripclub in. De musici vielen gretig op 'Evidence' aan en pulkten het vakkundig open. 'At Night' werd geopend met een lange dromerige Satie-achtige solo van Gideon. Wij gelovigen noemen dat 'verstorven'.

Als de toegift 'Round Midnight' klinkt is het vijf uur in de middag. Ook te zien aan de stand van de zon die door de ramen valt, op bij benadering 45 graden boven de horizon. Een paar van de kerkramen bevatten nog authentiek (voor?)oorlogs glas. Beetje achterlijk, ik zei het al.

Klik hier voor foto's van dit concert door Willem Schwertmann.

Labels: , , , ,

(Eddy Determeyer, 26.9.22) - [print] - [naar boven]


Lees verder in het archief...








Menupagina's:




Album van de maand:
Dave Douglas
- Transcend
Klik hier voor meer informatie









Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.