Ik zag ze in 2016, 2018, 2023 en afgelopen vrijdag: het Flat Earth Society Orchestra (FES), de trots van onze zuiderburen. Ik ben fan, ik geef het grif toe. Hoe kan het ook anders met dit stel creatievelingen dat je continu op het verkeerde been zet, vrolijk winkelt in alle denkbare muziekstijlen en wier concerten zich kenmerken door een niet te stuiten enthousiasme. En als je als bezoeker door de nodige tegenslagen niet zo geweldig in je vel zit, is dit ook nog eens het allerbeste medicijn dat je je kunt wensen. Probeer bij deze bigband maar eens somber te blijven! De muziek van het pas uitgekomen album 'Missa Asinorum' stond op het programma, samen met een stuk van het vorige album, dat we hier ook maar gelijk nog even meenemen: 'The One'.

Een mis dus. Mij niet onbekend, aangezien ik net zoveel houd van klassieke meesterwerken als van jazz. Ten minste dat dacht ik, want 'Missa Asinorum', gecomponeerd door de twee Peters, Vermeersch en Vandenberghe, lijkt in niets op die ontelbare beroemde voorgangers. Hoe zou het ook kunnen. De twee stellen op de website dat "2 ezels stukken schrijven", terwijl "15 ezels/ezelinnen spelen". Die kunnen natuurlijk geen Latijn. Wat volgt is een opdracht: "Ezelinnen, Niet-ezelinnen, Niet-ezels en Ezels aller landen, spitst uw oren". Welnu, dat deden we in Paradox en zojuist nog eens bij het beluisteren van het album. Het gezang in het 'Kyrie Asini' komt duidelijk van ezels en klinkt ook live van een bandopname. Dan volgt 'Donkey Fever', waarvan de tekst tot ons komt in aangenaam vervormde stemklanken, op een strakke, elektronisch voortgebrachte ritmiek. De piano komt erbij, de vibrafoon, de blazers en geleidelijk belandt de muziek in een aangename maalstroom. Dan horen we gitarist Maarten Flamand te midden van een indringende klanknevel zijn aanvankelijk intieme solo uitbouwen naar regelrechte rock, Frank Zappa - waar de muziek van dit orkest een deel van zijn inspiratie aan ontleent - naar de kroon stekend. En ja, natuurlijk klinkt dat net even wat beter live en klinken die ontregelende alt- en baritonsaxsolo's van Benjamin Boutreur, respectievelijk Bruno Vansina net even iets feller. En wat een aanwinst is de nog niet zo lang aan het orkest verbonden trompettiste Pauline Leblond! Een kraakheldere, ietwat melancholische solo laat dat uitstekend horen.

Het tweede deel van de mis, 'No Side Left', begint opvallend ingetogen met repetitief pianospel en een warmbloedige tenorsaxsolo van Michel Mast, die zeker live prachtig klinkt. Wat ook live veel beter tot zijn recht komt, zijn de verrichtingen van Bart Maris, die met veel plezier de overige blazers dirigeert en Masts spel uiteindelijk voor enige tijd zo goed als onhoorbaar maakt. En ook dat is typisch FES: diverse muzikale sferen keihard met elkaar laten botsen. Dat de sfeer verderop overslaat naar abstractie, met die prachtige trompetsolo van Maris, verbaast dan ook niets. 'Wash Away', het vierde deel, valt op door zijn meeslepende ritmiek. Het contemplatieve van de titel komt prachtig tot stand. Mede dankzij de zang van Vermeersch, die op het album overigens veel nadrukkelijker klinkt dan tijdens het concert. Eindigen doen we wederom met de ezels in samenzang: 'Hez Sire Asnez Hezi'.

Zoals met klassieke missen soms gebruikelijk is, wisselt ook FES de muziek van deze mis af met stukken van andere albums, allereerst van het in 2024 verschenen 'The One'. Van dat album klonk 'The Lost One' in Tilburg - bij beluisteren van de cd herinner ik me duidelijk dat begin, die combinatie van contrabas en klarinet. En dan komt de ritmiek op gang. Op die plaat horen we ook elementen die met circus en variété geassocieerd worden. Bij het ICP Orchestra komen we dat ook regelmatig tegen en het is dan ook niet echt verwonderlijk dat FES als toegift in Tilburg 'Weer Is Er Een Dag Voorbij' van Misha Mengelberg speelt. Met een bijzonder scherpe gitaarsolo, ook dat kenmerkt dit stuk.

Tekst: Ben Taffijn | Foto: Cees van de Ven | Video: Maarten van de Ven

Labels: cd, concert, Flat Earth Society, jazztube, Paradox

(Ben Taffijn, 15.5.26) - [print] - [naar boven]

Vooruitblik | Nieuws | Jazztube
Flat Earth Society op tournee met nieuw album

Surrealistisch, veelkleurig, strak, dynamisch, ontregelend, absurdistisch, filmisch en bovenal eigenzinnig. Het zijn kwalificaties die allemaal van toepassing zijn op het Flat Earth Society Orchestra (FES). Een bigband die als een wervelwind over je heen dendert met immer boeiende partituren en arrangementen, vaak van de hand van rietblazer en producer Peter Vermeersch, die dit orkest oprichtte in de late jaren negentig. Sindsdien bracht de band een reeks albums met opwindende muziek uit, die het stof in het jazz- en impro-landschap danig deden opwaaien.

De prikkelende en vaak verrassende composities en arrangementen, steevast verankerd in 20ste-eeuwse tradities, reiken via diverse jazzvertakkingen naar rock, exotica en hedendaagse muziek, maar ze vertrekken vanuit een resolute hedendaagse spirit. Dat is ook weer te horen op hun nieuwe album 'Missa Asinorum'. Samen met co-creator, componist en pianist Peter Vandenberghe breidt Vermeersch het FES-universum hiermee verder uit met een aantal kakelverse composities waarbij lengte een cruciale rol speelt. Deze week start de band met een releasetour door België en Nederland.

Peter Vermeersch is bezig aan een gradueel afscheid van de band. Hij heeft aangegeven dat hij na meer dan 25 jaar de fakkel wil overdragen om ruimte te maken voor nieuwe impulsen binnen het ensemble. Onlangs gaf hij in het programma 'Music Matters' op Klara (VRT MAX) meer uitleg over het 'Missa Asinorum'-project en hoe dit proces van afscheid nemen verloopt. Hoewel Vermeersch de 'de facto bandleider' en drijvende kracht was, is het de bedoeling dat het orkest blijft voortbestaan zonder zijn constante fysieke aanwezigheid op het podium.

Op woensdag 29 april treedt Flat Earth Society op bij Podium JIN in Nijmegen. Daarna is de band nog te zien in onder meer het Bimhuis, Amsterdam (1 mei) en Paradox, Tilburg (3 mei).

In de Jazztube hieronder kun je kijken naar een stuk uit het optreden dat Flat Earth Society gaf voor Pelt Jazz in CC Palethe op 20 november 2025.

Tekst: Maarten van de Ven | Foto & video: Cees van de Ven

Labels: bigband, Flat Earth Society, jazztube, nieuws, Peter Vermeersch, vooruitblik

(Maarten van de Ven, 27.4.26) - [print] - [naar boven]

Ze bestaan dus. De platen waarop elke tik van de drumstick, elke noot en toon, van laag naar hoog, van de diepste bas tot de hoogste tinkel compositorisch van belang zijn én op een of andere manier je aandacht trekken.

Complexe, ingenieuze composities (zes in totaal van de hand van de heren van stand Vermeersch en Vandenberghe) die de muzikanten vrijheid schenken, maar hen toch in een stramien houden dat je bijna voor onmogelijk houdt, zo geraffineerd is het allemaal geconstrueerd en geïmproviseerd. De hele cd biedt een veelkleurig surrealisme dat getuigt van kennis van de vele mogelijkheden die de hedendaagse creatieve muziek biedt.

Deze plaat maakt je letterlijk stil door de vele ritmewijzigingen, tonale finesses, variaties van orde naar chaos. Kortom: in een wereld waarin alles sonoor mogelijk is, creëert deze uiterst getalenteerde groep muzikanten structuren die soms filmisch, soms beeldend, soms explosief, soms verstillend op je afkomen in een bijna onwezenlijk geordend geheel.

Mooi is de onderliggende filosofische inslag van de plaat: naast dat éne en eenzijdige perspectief dat doorgaans de norm wordt genoemd, zijn er nog waardevolle mogelijkheden. En dat wordt hier muzikaal verklankt: hoe andere en verrijkende visies mogelijk zijn en samengelegd kunnen worden. Na de humoristische ernst van het Boggamasta-verhaal een sympathieke geloofsbelijdenis!

Flat Earth Society mag zich zonder twijfel tot een van de beste bands van het ogenblik rekenen. Zowel muzikaal-technisch, compositorisch als structureel. Een intellectueel genot!

Klik hier om dit album te beluisteren.

Deze recensie verscheen ook in Jazz&mo'

Labels: cd, Flat Earth Society, Peter Vermeersch

(Marc Van de Walle, 20.9.24) - [print] - [naar boven]

Concert
FESten your seatbelts!
Flat Earth Society, zaterdag 30 september 2023, De Singer, Rijkevorsel

Wie De Singer in Rijkevorsel kent, weet dat je daar niet zomaar een bigband van vijftien musici in kwijt kunt. Maar met wat kunst en vliegwerk slaagden de leden van de Flat Earth Society er deze avond toch in een plek te vinden. Negen musici op het podium en de vijf rietblazers en de gitarist naast elkaar voor het podium. Het gaat een beetje ten koste van de geluidskwaliteit - op zoveel geweld is deze zaal niet echt berekend - maar aan de andere kant: er zo dicht op zitten heeft ook wel weer zijn charme. En een optreden van de Flat Earth Society is hoe dan ook altijd een feest, laat dat maar aan oprichter en bandleider Peter Vermeersch en zijn kompanen over. Muzikaal combineert hij sinds jaar en dag zo ongeveer alle stijlen denkbaar, van jazz tot rock, van swing tot soul en van volksmuziek tot klassiek, met elkaar verweven tot een stomend en nimmer verflauwend geheel. En een lol dat ze altijd met elkaar hebben! Grappen, grollen en kleine plaagstootjes horen er standaard bij, een sfeer die zonder meer overslaat op het publiek. Alleen daarom al moet je dit orkest eigenlijk live horen en dus zien.

Twaalf jaar zit er tussen het vorige optreden van Flat Earth Society in De Singer en gisterenavond. Het werd dus wel weer eens tijd voor een potpourri, een dwarsdoorsnede van de muziek die ze in de bijna vijfentwintig jaar dat ze bestaan maakten. En wat daarbij met name opvalt - eigenlijk altijd in hun werk - is het hoge filmische gehalte van de muziek, dat gevoel voor theater. Het merendeel zou zo kunnen dienen voor een soundtrack van een film. Een mooi voorbeeld is het inmiddels befaamde 'Missmansmist', met die prachtige tubasolo van Berlinde Deman, ondersteund door elektronica van Peter Vandenberghe. Een solo waarin Deman een serie knotsgekke geluiden uit haar instrument perst, nog eens flink aangelengd door die elektronica, alsof we in een dierentuin tussen de gorilla's beland zijn. Maar prachtig ook die frase ervoor met die krachtige ritmiek en die machtige blazerspartij. Ook dat is een kenmerk van deze band: het ritmegevoel. Vaak versterkt door het gebruik van volksmuziek en de daaraan ontleende dansen.

Neem 'Kotopoulopolgy', volgens Vermeersch vernoemd naar een Grieks kippengerecht, met dat heerlijk trage, duidelijk door de Griekse volksmuziek geïnspireerde ritme. Een stuk dat zich ook uitstekend leent voor het gebruik van dempers door de twee trompettisten en de twee trombonisten, met dat lekkere 'wah-wah' geluid, dat de traagheid nog verder uitrekt. Of wat daarna komt en waarin de trein vrolijk verder dendert, alleen nu in een wat hoger tempo, 'Wet Is Wet' klinkt en verderop de enige drumsolo van Gert Jan Dreessen, die onlangs Teun Verbruggen na jaren trouwe dienst opvolgde. Maar het is al ritmiek waar het concert mee begint, met 'Trip It' zitten we er direct middenin. En wat een prachtig ontregelende solo horen we Bart Maris, erbij vanaf het eerste uur, hier geven! Daarbij gaat het er soms redelijk heftig aan toe, zo leert 'Swatter Perspective' ons, een stuk waar de invloed van Frank Zappa in doorklinkt, een musicus waar Vermeersch zich duidelijk verwant mee voelt. Gitarist Maarten Flamand krijgt hier alle kans om zich lekker uit te leven in een meer dan spannende gitaarpartij. Maar we horen hier ook onvervalste swing - hoe zo eclectisch - met mooie solo's van trompettiste Pauline Leblond en baritonsaxofonist Bruno Vansina.

De band speelt voor de pauze achter elkaar twee stukken van het volgend jaar te verschijnen nieuwe album 'The One'. Dat moet je weten, want muzikaal borduurt Vermeersch gewoon door op de hierboven benoemde succesformule. En dus klinkt ook 'The Lost One' als een soundtrack en creëren direct aan het begin de contrabas van Kristof Roseeuw en de basklarinet van Martí Melià Marganon een aantrekkelijk ritme, waarna we strakke, meeslepende blazerslijnen voorgeschoteld krijgen. In 'The Previous One' gooit de band er nog een schepje op: vol vaart razen we richting de pauze, met als hoogtepunt een bijzonder ontregelende solo van Maris.

Foto's: Bas Bogaerts

Labels: Bart Maris, concert, Flat Earth Society, Peter Vermeersch, sep23

(Ben Taffijn, 23.10.23) - [print] - [naar boven]

Voor zo'n grote bezetting - zestien leden, die krijg je niet zomaar bij elkaar - blijft Flat Earth Society ongemeen productief. Drie jaar na dubbelaar 'Untitled #0' is de bende van Peter Vermeersch terug met een vervolg voor 'Boggamasta'. Zet je opnieuw schrap voor een portie uit z'n voegen barstende, multicolore spacefunkjazz.

Er viel geen tijd te verliezen, dus werd volume 2 gewoon overgeslagen. Wél weer van de partij: origineel bandlid David Bovée, die net als op de voorganger een stevige bijdrage levert aan het karakter van het album, met onder ranzige effecten bedolven zangpartijen en snedig gitaarwerk. Maar natuurlijk heeft dit orkest in reguliere bezetting ook al meer dan genoeg volk in de rangen om te stunten. Met deze tien blazers - inclusief bandleider Peter - kan (en zal) de band het volledige spectrum verkennen van schetterende trompetten, scheurende trombones, knallende en flitsende saxen, zwierige fluit en die pompommende tuba van Berlinde Deman.

Het is ook deze keer weer een excentrieke boel, met strak geregisseerde schijnbewegingen en uit hun haak hangende crossovers. De compacte opener 'Dust From The Stars' is een intentieverklaring, in goed 200 tellen binnen en buiten. Steek de begintune van Star Trek, ruimteprofeet Sun Ra en de magistrale gele van The B-52’s bij elkaar, en je hebt er ongeveer een idee van waar het naartoe gaat, met lekker ronkende baritonsax en de sirenenzang van Deman en Pauline Leblond. Dit is Fregglesjazz, onweerstaanbare cartoonkolder, kitsch op Ph.D.-niveau. Even goed: het latin-getrippel van 'Trust In Me', met opnieuw die verleidelijke meisjesstemmen die opduiken in een hoorspel met Ellingtoneske allure. Vooral knap ook hoe de blazers ingezet worden, de kleuren voortdurend veranderen.

En als 'Sit Rise' al opzichtig zwiert met die kloeke heupen, dan is het epische 'What' een uitgebreide staalkaart van favoriete tactieken. Een slepende elektrische bas versus een zingende, gestreken bas, met verderop plotse versnellingen, Zappa-stemmetjes met maffe accenten, kontschuddende ritmes, psychedelische effecten, breed uitgerolde trombones in surreëel samenzweerderige turbojazz met noir-randje, die enkel in deze contreien kan ontstaan. Natuurlijk: die cartooneske toestanden zijn niks voor wie het graag droog en gestroomlijnd heeft, want dit is een groep die écht gebruik maakt van de mogelijkheden die ter beschikking staan.

Struikelende ritmes, funky heen-en-weergeroep, verenneweerde hiphop-ideeën, aanzwellende statigheid, percussieweelde, musical-bombast... het zit er allemaal in. En als Ellington, Sun Ra en Zappa al klassieke referenties zijn, doe er dan gerust nog Barry Adamson, Nino Rota, Raymond Scott, Lalo Schifrin en The Residents bij. Een van de enige bands uit deze contreien die even consequent eclectisch en virtuoos kon zijn, was het Willem Breuker Kollektief, maar die klonk dan weer compleet anders. Het geeft wel een idee van de weelde. Ook letterlijk, want de digitale versie doet nog eens twee songs bovenop de dubbel-lp. Heerlijke onzin. En ja, het mag ietske meer zijn.

Klik hier om dit album te beluisteren.

Deze recensie verscheen ook op Enola.be | Foto: Jan Gitanes

Labels: cd, Flat Earth Society

(Guy Peters, 13.8.21) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Album van de maand:
Dave Douglas
- Transcend
Klik hier voor meer informatie

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.