"De veranderingen in de jazz komen van binnenuit, maar ze vinden plaats aan de randen: waar jazz raakt aan iets anders, iets nieuws of een nieuw gebied. Zonder dat er iemand nog een label op heeft geplakt."
Recent las ik een uitstekend, actueel en relevant essay door Tom Beek, dat werd gepubliceerd in Jazz Bulletin 139 (juli 2026), een uitgave van het Nederlands Jazz Archief. Hierbij spreek ik mijn dank uit voor de toestemming dit artikel met u te delen. Laten we allen hiervan kennisnemen en ieder op zijn manier en mogelijkheden ons inzetten en bijdragen de titel van dit artikel recht te doen.
De 46e editie van het North Sea Jazz Festival, de 18e in Rotterdam, staat bol van relevante maatschappelijke en muzikale thema's, workshops, kunst, vele interacties met artiesten en het consumptief genieten, horend bij een groot festival. Maar er is vooral veel, heel veel muziek. Ondanks de vele (sub)genres vormen jazz en geïmproviseerde muziek nog altijd de ziel van het festival. Een essentieel thema in 2023 is Sounds of Diversity-A Shared Musical Herita. In het kader van de afschaffing van de slavernij, 150 jaar geleden, wordt op meerdere podia muzikale diversiteit gepresenteerd. Zoals bijvoorbeeld de Diaspora Suite van het Metropole Orkest. Opvallend is het groot aantal vrouwelijke muzikanten dat op zal treden, waaronder jazzdrummer Terri Lyne Carrington, componist en dirigent Maria Schneider met haar presentatie van het album 'Data Lords', artist in residence Esperanza Spalding en de talenten Laura Jurd, Lakecia Benjamin, Jill Scott en vele anderen. Dit keer zijn de legendes Buddy Guy, Tom Jones en Mavis Staples en binnen de jazz de Noorse ster Jan Garbarek, de broers Wynton en Branford Marsalis, topgitaristen John McLaughlin en Pat Metheny en de pianisten Kenny Barron en Abdullah Ibrahim, zeker publiekstrekkers.
Onder de noemer van Sounds of Diversity vinden op vrijdag 8 juli concerten plaats in de Amazon: de Diaspora Suite, onder bezielende leiding van Jules Buckley, met een kleurrijk palet aan nationale en internationale muzikanten waaronder Akwasi, Corinne Bailey Rae, Laura Mvula, Typhoon en Roxane van Iperen (spoken word). In de Missouri staat Chatlein i su Zumbi en in de Mississippi de groep Tristan. Bezoekers zullen met veel gevoel luisteren naar de indrukwekkende erfenis van deze verschrikkelijke geschiedenis. Artist in residence en multitalent Esperanza Spalding zal met pianist Fred Hersch een duo-optreden verzorgen in de Hudson. Er zal zeker ook reikhalzend uitgekeken worden naar de vrouwelijke jazzbandleiders Linda May Oh Han met haar imposante kwintet in de Yenisei en naar de voorvechtster voor vrouwenrechten en transgenders in de muziek, Terri Lyne Carrington, met haar New Standards-programma. Hierin worden composities van verschillende generaties vrouwelijke componisten uitgevoerd. Veteraan en melodieuze drummer Andrew Cyrille zal aantreden met een topformatie, waaronder David Virelles op piano en Bill Frisell op elektrische gitaar (Madeira). Bassist Dave Holland sluit, samen met de vooruitstrevende Canadese pianiste Kris Davis, de veelbelovende eerste festivaldag in de Hudson af.
Op 9 juli een concert van Monica Akihary, de vocaliste van Boi Akih en tevens kersverse winnares van de Boy Edgar Prijs. De jury noemt Akihary 'thuis in alle windstreken' en stelt dat ze 'actief het avontuur opzoekt en niet stopt waar het schuurt'. Boi Akih zal optreden als onderdeel van Sounds of Diversity. Tenor- en sopraansaxofonist Jan Garbarek speelt voor het eerst sinds de zeventiger jaren op het festival. De Noorse saxofonist heeft nog altijd een mythische aantrekkingskracht. Hij behoort samen met Keith Jarrett tot de sleutelfiguren uit de ECM-stal. Na een onstuimige start van zijn loopbaan is het serene saxofoongeluid zijn handelsmerk geworden, diepgeworteld in de Noorse volksmuziek, wereldmuziek en jazz. De legendarische Zuid-Afrikaanse pianist Abdullah Ibrahim, door Nelson Mandela de Mozart van Zuid-Afrika genoemd, zal aantreden in de jazz-zaal Hudson. Zijn meest recente album 'Solotude', met sporen van spiritualiteit en contemplatie, zal vermoedelijk centraal staan. Ook op deze dag is het aan te bevelen om vrouwelijke jazzmuzikanten te bezoeken, zoals de virtuoze harpiste Brandee Younger (Murray) en saxofoniste Lakecia Benjamin. De carrière van laatstgenoemde kwam met album 'Pursuance', een samensmelting van hardbop en spirituele jazz, in een stroomversnelling. Op haar recente album 'Phoenix' toont de saxofoniste haar maatschappelijke engagement.
De groep Side-Eye van meestergitarist Pat Metheny is op zondag 10 juli een must-see in de Amazon. Metheny toont in dit concept zijn voorliefde voor een trio met een organist. Met Side-Eye wil de gitarist deze instrumentatie uitdiepen en vertalen naar de 21e eeuw. Aansluitend zal in dezelfde zaal John McLaughlin's Shakti acte de présence geven. Hierin staat de ingenieuze samensmelting van jazz met authentieke Indiase muziek centraal. Naast de meester van de tabla, Zakir Hussain, wordt John McLaughlin geflankeerd door vocalist Shankar Mahadevan. In het kader van Sounds of Diversity brengt het Metropole Orkest Palm Plate: een hommage aan het oeuvre van legendarische Curaçaose componisten. Op dezea fsluitende dag staan voor de ware jazzliefhebber nog mooie optredens van Oded Tzur en Mark Guilliana op het programma. Een programma dat wellicht voor keuzestress zal zorgen.
Festival
North Sea Jazz 2022 Dag 3
Charles Lloyd & The Marvels, Archie Shepp & Jason Moran, Vijay Iyer Trio, zondag 10 juli 2022, Ahoy, Rotterdam
Sinds jaar en dag is North Sea Jazz ook het festival dat de helden van weleer eert. De mannen - ja, toen vrijwel altijd nog mannen - die de jazz in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw vormgaven. Herbie Hancock was dit jaar artist in residence, maar er waren ook concerten van Ron Carter, Han Bennink, Charles Lloyd en Archie Shepp. Verder op de zondag het trio van Vijay Iyer, eerder te horen tijdens de laatste editie van November Music.
Charles Lloyd is inmiddels vierentachtig, maar actiever dan ooit. Met zijn Marvels sloeg hij enkele jaren geleden een nieuw en bijzonder succesvol pad in. Met gitarist Bill Frisell en pedal-steelgitarist Greg Leisz legt hij de verbinding tussen jazz aan de ene kant en country en folk aan de andere kant. Het mooiste bewijs is het uit 2018 stammende 'Vanished Gardens' dat het kwintet opnam met Lucinda Williams. De muziek van Lloyd heeft altijd iets uiterst relaxed, zelfs in de meer uptempo stukken. Een stijl waar de ritmesectie, bestaande uit Reuben Rogers en Eric Harland, prima bij past. Dat de laatste tijdens dit concert wordt vervangen door Kendrick Scott doet daar gelukkig niets aan af. De man zelf heeft er nog steeds duidelijk plezier in en geeft de ene na de andere boeiende, maar ook diepgravende solo. Meestal op tenorsax, soms op fluit.
De conditie van Archie Shepp, inmiddels vijfentachtig, laat helaas wel het een en ander te wensen over. Als je hem ziet strompelen over het podium houd je je hart vast. Zelfs de tenorsax moet hem in handen worden gegeven. Alleen dan komt het, zodra het mondstuk zijn lippen beroert. Echt herrie maken kan hij niet meer, die tijd van activisme is voorgoed voorbij, maar zolang hij zich beperkt tot ballades, prachtig vormgegeven in duet met pianist Jason Moran, gaat het eigenlijk best goed. Sterker nog, als Shepp met gebroken, getormenteerde stem gaat zingen, spirtuals als 'Motherless Child' en 'Let My People Go', maakt dat diepe indruk. Prachtig zijn ook die paar duetten die hij met Marion Rampal zingt. Vooral klassieker 'Ain’t Misbehavin’' valt daarbij op. Moran heeft al eerder bewezen open te staan voor het klassieke jazzrepertoire, bijvoorbeeld met zijn album 'All Rise: A Joyful Elegy For Fats Waller' uit 2014 en laat ook hier horen dit repertoire met veel gevoel voor het voetlicht te kunnen brengen. Een memorabel concert, zeker gezien de fysieke conditie van Shepp. De kans dat we dit nog een keer mee gaan maken, acht ik niet groot.
Dat geldt waarschijnlijk niet voor Vijay Iyer, al krijgt niemand garanties in het leven. Ik stond reeds eerder stil bij 'Uneasy', het bij ECM Records verschenen debuut van dit onwaarschijnlijk goede trio, een van de meest bijzondere pianotrio's van dit moment, dat Iyer vormt met bassiste Linda May Han Oh en drummer Tyshawn Sorey. Kenmerkend, schreef ik al, is 'het enorme ritmegevoel en het vermogen om de luisteraar vast te pakken en gedurende dit vrij lange album niet meer los te laten'. Voeg daar de live-ervaring aan toe. Ik stond er reeds bij stil naar aanleiding van het concert november jongstleden en doe dat hier nog maar eens. Simpelweg omdat wat hier gebeurt zo onwaarschijnlijk goed is. Drie bijzonder eigenzinnige musici die samen streven naar eenheid en daar meer dan overtuigend in slagen. Alle drie verkeren ze op eenzame hoogte, samen zijn ze onverwoestbaar.
Iyer excelleert met de meest creatieve ritmische patronen, zich bewegend tussen jazz, folk en klassieke muziek. May Han Oh voegt er onvervalste swing aan toe en Sorey laat horen - het lijkt Han Bennink wel - dat je kwaliteit als drummer niet schuilt in de grootte van het drumstel. Een snaredrum, een basdrum en drie bekkens, maar wat een geluid, wat een groove! En dan na twee stukken, die zo ongeveer het hele concert in beslag nemen, zegt Iyer: "I think we open the space a little bit". Geen idee wat hij daarmee bedoelt, maar wat volgt is een prachtige, bijzonder introspectieve pianosolo, al even fragiel ondersteund door May Han Oh en Sorey en heel langzaam bouwt het trio die solo verder uit, krijgt het stuk vleugels. Een mooiere afsluiting van een alleszins geslaagd vijftigste editie van North Sea Jazz is niet denkbaar.
Klik hier voor een fotografisch verslag van de derde en laatste dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens.
Festival
North Sea Jazz 2022 Dag 2
Julian Lage Trio, Avishai Cohen Quartet, zaterdag 9 juli 2022, Ahoy, Rotterdam
Het Julian Lage Trio is een van de bands die speelde in de vernieuwde Madeira van het Ahoy-complex. De energie van het Julian Lage Trio, met bassist Jorge Roeder en drummer Dave King, was vreugdevol, kleurrijk en voorzien van vele emoties. Het trio speelde stukken van hun laatste album 'Squint' en het album 'Arclight' uit 2016. Het luisteren naar een optreden van Julian Lage is een verademing. Een positieve vibe, gekoppeld aan dartelende gitaarklanken met een diepgeworteld gevoel van ritme en dynamiek, en een samensmelting van de drie muzikanten, maakte de muziek een bijna volmaakte luisterervaring.
De groepsgeest van het kwartet van trompettist Avishai Cohen was een factor van belang voor het succes van het optreden. De vier muzikanten kennen elkaar door en door. Het kwartet speelde integraal de 9-delige suite van het album 'Naked Truth' uit 2022. In dit geval intens ceremonieel, vaak zachtaardig, bij vlagen triest en altijd met elegantie uitgevoerd. Deze poëtische stemming blijft tijdens het hele concert intact, maar het wordt nooit eentonig of langdradig. De muziek is steeds voorzien van cruciale, mooi geplaatste noten en voorzien van een stemmige en passende ritmiek. Zelfs een door Cohen voorgedragen gedicht van de spirituele dichter Zelda Schneurson Mishkovsky ontbrak niet tijdens deze avond. De naakte waarheid is zowel ingetogen als gewaagd!
Klik hier voor een fotografisch verslag van de tweede dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens.
Festival
North Sea Jazz 2022 Dag 2
Han 80 - Han Bennink, Aki Takase, Ben van Gelder & Reinier Baas, ICP Orchestra, Kris Davis 'Diatom Ribbons', Tineke Postma Freya Group, James Brandon Lewis Quartet, John McLaughlin & The 4th Dimension, zaterdag 9 juli 2022, Ahoy, Rotterdam
Onvervalste jazz op deze tweede dag van North Sea Jazz. Han Bennink doet zijn tachtigste verjaardag nog eens dunnetjes over, Kris Davis laat met 'Diatom Ribbons' horen hoe je de jazz kunt vernieuwen en Tineke Postma en James Brandon Lewis laten horen hoe je de traditie een stap verder kunt brengen. Daartussen zit nog een concert van John McLaughlin & The 4th Dimension. De enige vandaag die morrelt aan de grenzen van het muziekgenre.
Han Bennink behoeft al lang geen krans meer. Ruim zestig jaar (!) zit hij inmiddels achter die drumkit. En hoe klein ook - in Ahoy was hij met zijn standaarduitrusting voor Benninks doen nog redelijk groot - Bennink haalt er een machtig geluid uit. Clowneske grappen blijven ook nu niet uit - de handdoek gaat op de trommels, over zijn hoofd en dient als stokken - maar gaan nooit ten koste van de timing en het grenzeloze gevoel voor ritme. Drie miniconcerten vandaag, waarvan de meest bijzondere de duoset is met pianiste Aki Takase. In 2011 brachten ze samen 'Two For Two' uit bij Intakt Records, een album waarin klassiekers uit de geschiedenis van de jazz worden afgewisseld met soms knotsgekke improvisaties. En gelukkig, hier bewandelen de twee dezelfde weg. "Dit is voor de inleiding van het concert", zegt Bennink. Wat daarna volgt is een explosie van piano- en slagwerkklanken, gevolgd door een mierzoete melodie. Iets dat het ICP Orchestra ook altijd zo goed kan. Hier voor de gelegenheid uitgebreid met Joris Roelofs op basklarinet en Ben van Gelder op altsax, maar zonder cellist Tristan Honsinger en met Joost Buis als vervanging voor Wolter Wierbos. Daar zit Han trots in het midden, vol uitgelicht. Het bevalt hem prima. Tussen deze twee miniconcerten zit er nog eentje van het trio dat Bennink vormt met gitarist Reinier Baas en Van Gelder. Ritmisch vormen Bennink en Baas een ware eenheid, die elkaar soepel aftasten. "Ga je gang", zeggen ze tegen Van Gelder, die zich dit geen twee keer laat zeggen.
Kris Davis is zonder meer een van de meest boeiende pianisten van dit moment. En hoera, vandaag is ze zelfs twee keer te horen. Met haar eigen project 'Diatom Ribbons' en als lid van het meest recente kwintet van altsaxofoniste Tineke Postma, waarmee ze in 2020 'Freya' maakte, dat hier nu live klinkt. In 2019 bracht Davis bij haar eigen Pyroclastic Records 'Diatom Ribbons' uit. Hoe je jazz kunt vernieuwen? Zo dus. Experimentele elektronica wordt hier op een grandioze wijze vermengt met bijzonder ritmische jazz. Val Jeanty kende ik nog niet, maar van deze dame moet ik absoluut meer horen. Geniaal hoe zij de meest bizarre elektronische uitingen en gesproken samples door Davis' composities mengt. Neem 'Kingfisher', een nieuw stuk, en de wijze waarop die woorden 'journey into sound' op alle mogelijke manieren door de muziek vervlochten worden, de rillingen lopen je over de rug. En dan hebben we als solist naast Davis nog tenorsaxofonist Tony Malaby. Over wie ik ooit schreef dat 'die fragiele en intense noten kan blazen, maar ook gevoel heeft voor het meer gruizige en ongepolijste werk'. Daar doe ik niets aan af. Verder een ritmesectie die als een stoomwals door de set gaat: Trevor Dunn op basgitaar en Johnathan Blake op drums. Kris, vooral doorgaan hiermee.
Veelzijdig als ze is, laat ze bij Postma een totaal andere kant horen. Maar wat een kwintet! Als je deze line-up bij elkaar weet te krijgen - naast Postma en Davis horen we trompettist Ralph Alessi, bassist Robert Landfermann en drummer Tristan Renfrow - behoor je tot de groten. En dat geldt zonder meer voor Postma. Een lyrische altsaxofoniste, die hier de abstractie zeker niet uit de weg gaat. En wat een prachtige stukken schreef ze, waarmee ze eens te meer laat horen ook een eersteklas componiste te zijn. En bijzonder opvallend: al deze vijf zeer uitgesproken musici krijgen volop de ruimte te laten horen hoe goed ze zijn. Grote klasse!
Dat geldt evenzeer voor het kwartet van tenorsaxofonist James Brandon Lewis. Twee bij Intakt Records uitgebrachte albums, 'Molecular' en 'Code Of Being' brachten ons al in de stemming. Maar hoe mooi ook, live overtreft Lewis alle verwachtingen. Met een ongekende energie razen hij en pianist Arùan Ortiz, bassist Brad Jones en drummer Chad Taylor door een prachtige collectie stukken. Heb je als luisteraar bij het laatste concert nog wel eens de neiging met je gedachten wat af te dwalen, na een uurtje of zes à zeven muziek zitten de hersens ook bij mij vol), niet hier. Lewis houdt je zonder meer bij de les.
Dat lukt John McLaughlin eerder op de avond minder goed, althans deels. Er zijn prachtige momenten, vol tegen rock aanleunende jazz, met flinke scheuten blues en altijd aangelengd met duidelijk aan de Indiase muziek ontleende patronen, een muziekvorm waar deze gitarist al minstens een halve eeuw in grasduint. Maar ik kan helemaal niets met het mierzoete, ongekend sentimentele 'The Creator Has A Master Plan'. En dan heb ik het niet alleen over de tekst die handelt over love en peace, maar vooral over de nietszeggende muziek. Helaas niet het enige moment waar hij de mist ingaat, wel het meest sprekende.
Klik hier voor een fotografisch verslag van de tweede dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens. Foto Tineke Postma Freya Group: John Ferguson, London Jazz News.
Festival
North Sea Jazz 2022 Dag 1
Gary Bartz & Maisha, Ambrose Akinmusire Quartet, Nduduzo Makhatini, vrijdag 8 juli 2022, Ahoy, Rotterdam
Gary Bartz & Maisha openden met speels gemak het NSJ-festival 2022 in de Congo. De legendarische Amerikaanse jazzsaxofonist Bartz speelde, net zoals de op het festival aanwezige Ron Carter en Harbie Hancock, met vele grootheiden uit de jazz, zoals Miles Davis. De combinatie van smeuïge Britse groove en de fijnzinnige swing van Gary Bartz pakten goed uit. Bartz is prominent aanwezig in zijn rol als solist, met de band Maisha in een ondersteunende rol. Ook de individuele muzikanten van Maisha grepen de kansen om zich solistisch te profileren, met beide handen aan.
Alles dat uit de koker komt van Ambrose Akinmusire en zijn kwartet verandert in goud. Technisch van weergaloos gehalte, gekoppeld aan een immense creativiteit, weet de zeer talentvolle trompettist het publiek in de stampvolle Madeira schijnbaar moeiteloos te boeien. De weergaloze trompetimprovisaties, de virtuositeit en een empathische connectie met zijn akoestisch kwartet zijn al even aangrijpend als ontroerend.
Het meest verrassende optreden van North Sea Jazz 2022 werd misschien wel uitgevoerd door het ensemble van de Zuid-Afrikaanse toetsenist Nduduzo Makhatini. Hij is bekend als lid van Shabaka Hutchings and the Ancestors, maar presenteerde recentelijk zijn fantastische album 'In The Spirit Of Ntu'. De voorouders van Makhathini's gemeenschap verzetten zich tegen de verschrikkingen van de apartheid - en personifieerden dat verzet als 'Ntu'. Makhatini vertelt hier uitgebreid over tijdens het optreden. Maar in de spiksplinternieuwe Missouri werd vooral vol overgave spirituele jazz verbonden met oorspronkelijke, levenslustige klanken uit de Zuid-Afrikaanse volksmuziek. Vaak intens en zonder mededogen, maar bij vlagen ook sensitief. De bijdragen van het magische saxofoongeluid van Logan Richardson en die van de ritmische tandem maakten het tot een gedenkwaardig concert.
Klik hier voor een fotografisch verslag van de eerste dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens.
Festival
North Sea Jazz 2022 Dag 1
Marike van Dijk, Makaya McCraven, Steve Coleman & Five Elements, BadBadNotGood, vrijdag 8 juli 2022, Ahoy, Rotterdam
Als je zo als ik niet van grote mensenmassa's houdt, is het zo rond zeven uur 's avonds wel even slikken. Zeker als je dan net toevallig op dat moment, voetje voor voetje, van het ene einde van het uitgebreide Ahoy-complex naar het andere moet zien te komen. North Sea Jazz is na twee jaar afwezigheid weer terug en ik blijk niet de enige die dat weet. Maar mooi weer en goede muziek maken veel goed en aan beiden was niet echt gebrek.
Zo'n eerste dag, na twee gemiste jaren, mag dan wel wat funky verlopen en dus koos ik voor Makaya McCraven, die stukken bracht van het vorig jaar verschenen 'Deciphering The Message' en een nog uit te komen album en voor Steve Coleman & Five Elements, waarvan onlangs het prachtige en door mij bejubelde 'Live At The Village Vanguard Volume II (Mdw Ntr)' het licht zag.
Maar eerst Marike van Dijk. Reeds eind 2019 kreeg ze de jaarlijkse compositieopdracht. Nu ruim twee jaar later mogen we het resultaat horen: 'Stranded'. De titel ontleende de saxofoniste aan de afgelopen twee jaar, waarin ze vast zat in Australië, waar ze naartoe was gegaan vanwege een PhD, maar pas tweeënhalf jaar later weer weg kon. Met 'The Stereography Project' bewees Van Dijk al eerder een eigenzinnige componist te zijn, die graag met wat grotere ensembles werkt. Met, en dat blijkt ook weer bij de negen musici die ze voor dit 'Stranded' vroeg, een zeer gelukkige hand van kiezen. Het past bij iemand als Van Dijk, die niet per se zelf in de schijnwerpers hoeft te staan, dat ze in staat is om voor zo'n gebeurtenis een redelijk hecht ensemble om zich heen te verzamelen. En de muziek is er ook al niet minder veelzijdig op geworden, zich bewegend tussen klassieke kamermuziek en postrock en zowat alle denkbare tussenstapjes, inclusief prachtige klanklandschappen en de nodige funk. Enige puntje van kritiek is de aanwezigheid van twee drummers. Dat levert vaak bijzonder veel op, maar soms zijn die twee ook zodanig overheersend dat die andere zeven musici er niet bovenuit komen.
Makaya McCraven brengt ons een uur later prima in de stemming met zijn laidback funky stuff. Al is het niet primair hij die de show steelt als wel gitarist Matt Gold en trompettist Marquis Hill. Beurtelings spelen ze de melodieuze solo's. Daarbij overigens altijd stevig vasthoudend aan de structuur die McCraven met de broeierig spelende bassist Junius Paul creëert. Echt vlammen doet het eigenlijk nergens, al onderneemt zeker Gold daartoe soms wat pogingen. En dat lag nu eens niet aan het publiek dat massaal naar de Congo-tent was gekomen - en met staanplaatsen kunnen er dan behoorlijk veel in.
Steve Coleman trok met zijn kwintet beduidend minder mensen. Jazz op een niveautje hoger, maar dus ook complexer, abstracter en minder eenduidig. En dus: minder luisteraars. De magie van 'Live At The Village Vanguard Volume II (Mdw Ntr)' ontbrak, maar ja: de Congo is dan ook geen Village Vanguard. De enige die er zo nu en dan in slaagde om de boel te laten overkoken was rapper Kokayi, met zijn spervuur aan vocale kunsten. Wat restte was een prima set met bijzonder goede muziek, meer dan voldoende.
Later op de avond nog even het Canadese kwartet BadBadNotGood gefrequenteerd. Muziek die eigenlijk nergens echt onder te brengen is en daardoor op mij overkomt als vlees noch vis. Er zit stevige rock in, maar zonder gitaren. Maar wel een tenorsax waaruit van die lounge-achtige melodieën komen die helemaal niet bij die rock passen. En na drie nummers weet je, de volgende drie zijn ongetwijfeld meer van hetzelfde: lounge met een rafeltje. Op naar dag 2.
Klik hier voor een fotografisch verslag van de eerste dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens. Met dank aan Henning Bolte voor de foto van Marike van Dijk.
Cd Nabou - 'You Know' (Outhere, 2022)
Opnames: februari 2021
De Belgische tromboniste Nabou Claerhout is aan een opmars bezig. Sterker nog: ze is een ware sensatie. Ik was dan ook bijzonder benieuwd naar haar debuut, 'You Know', dat ze onlangs uitbracht via Outhere en waarop we haar horen met gitarist Roeland Celis, bassiste Trui Amerlinck en drummer Mathias Vercammen. Waar is die roem op gebaseerd? En vooral: is die terecht?
Vrouwelijke trombonisten zijn er niet zo veel, ze zijn op één hand te tellen. Alleen al dat gegeven maakt Claerhout dus bijzonder, maar vanzelfsprekend is dat niet genoeg. Blijft staan dat het apart is dat een meisje van negen juist naar dit instrument grijpt. Claerhout studeerde in 2018 af, aan Codarts in Rotterdam. Pril dus nog, vandaar dat ze over het album zegt: "If you were to ask me what this album is to me, I would say that it's a snapshot - a snapshot of a time during which I've been trying to find a balance between life as a student and the time that I have always described as 'Later, when I've grown up'." Al te bescheiden wat mij betreft. Met de acht stukken op dit album, ook nog eens allemaal eigen composities, laat ze horen verder te zijn dan ze wellicht zelf denkt.
Direct al in opener 'Black Light' weet ze met haar ongemeen spannende lijnen de luisteraar mee te slepen. En begint het allemaal nog redelijk kalm, al geraken we snel in een stroomversnelling, waar Celis overigens duchtig aan mee helpt. De trombone staat overigens niet in eerste instantie bekend als het solo-instrument bij uitstek. Het titelstuk 'You Know' laat echter horen dat dit volstrekt onterecht is. Een prachtige melodie blaast Claerhout hier. Ook 'Chill' blijkt een bijzonder melodieus stuk, al valt hier ook het ritme op, overigens net als in 'K.I.P.'. Het zijn stukken waarin Celis de uitstekende ritmetandem Amerlinck-Vercammen ondersteunt.
En dan klinkt het prachtige, uit twee delen bestaande 'In The House O.F.', waarbij vooral dat apart staande 'Intro' opvalt. Met wat extra effecten creëert Claerhout hier een prachtig klanklandschap. In het tweede deel krijgt het ritme, een echt jazzritme, weer een plek en neemt zeker ook Celis alle ruimte om te excelleren op zijn gitaar. Op dat intro van 'In the House Of F' na staat er slechts één ballade op dit album, 'Will We Remember You', maar dat is dan ook wel direct een bijzonder meeslepend en spannend stuk.
Na beluistering kunnen we maar één conclusie trekken: de opwinding rondom Nabou Claerhout is volstrekt terecht, van deze dame gaan we nog veel horen.
Op vrijdag 8 juli treedt Nabou op tijdens het North Sea Jazz Festival.
"Het grootste indoor muziekspektakel ter wereld telt veertien podia en circa 150 optredens. Het aantal bezoekers ligt rond 70.000. Sinds 2006 speelt North Sea Jazz zich af in Ahoy Rotterdam. De criticasters wijzen erop dat het festival leunt op grote namen uit de genres: pop, soul, blues en wereldmuziek. Dit jaar staan onder anderen Rag'n'Bone Man, Joe Jackson, The Internet, Toto, Macy Gray, Lauryn Hill, Daryl Hall & John Oates en Gladys Knight op de grote podia. Zonder enige twijfel blijven jazz en moderne, geïmproviseerde muziek de basis vormen van het festival. In tegenstelling tot de opvatting van traditionalisten is jazz, meer dan andere muziekstromingen, een kunstuiting die voortdurend uitdaagt, vernieuwt en zich laat bestuiven door andere stijlen. NSJ is een festival dat in de breedte programmeert, maar er dit jaar ook ruimschoots in slaagt vele genres en subgenres over het voetlicht te brengen."
Louis Obbens doet een persoonlijke greep uit het programma en belicht de potentiële smaakmakers van de 44e editie van North Sea Jazz.
"De kwaliteiten van Vijay Iyer behoeven inmiddels geen betoog meer. Waarom zijn sextet niet in een grotere, betere zaal is geprogrammeerd, blijft onbegrijpelijk. Madeira zat afgeladen vol en de temperatuur naderde het kookpunt. De musici hadden het er zichtbaar moeilijk mee. Prachtig natuurlijk dat North Sea Jazz nog zoveel echte jazz programmeert, prachtig dat nog zoveel mensen er ook van houden, nu alleen nog wat betere locaties voor deze vaak avontuurlijke en grensverleggende acts."
Op zondag 15 juli bezocht Ben Taffijn de derde en laatste dag van het North Sea Jazz Festival. Hij doet verslag van de concerten van Martin Fondse Orchestra with special guests Eric Vloeimans & Remy van Kesteren, Mulatu Astatke en Vijay Iyer Sextet.
"Een van de rode draden op deze editie van het North Sea Jazz Festival is de jazz van nu uit het Verenigd Koninkrijk. Het festival zet het lekker dik aan met 'New Britisch Jazz Invasion', maar het feit blijft dat er aan de overkant van het kanaal interessante dingen gebeuren. Op vrijdag maakten Dinosaur en Jasper Hoiby's Fellow Creatures hun opwachting, bands die nog onlangs op deze blog uitgebreid aan bod kwamen en op zaterdag konden we genieten van Ezra Collective, Nubya Garcia, Moses Boyd Exodus, GoGo Penguin en Sons Of Kemet. De laatste twee zijn inmiddels het meest bekend."
Op zaterdag 14 juli bezocht Ben Taffijn de tweede dag van het North Sea Jazz Festival. Hij doet verslag van de concerten van GoGo Penguin, Sons Of Kemet, STUG, Dan Weiss Starebaby en Einzelgänger.
"Het North Sea Jazz Festival, editie 2018, zit er weer op. Het festival zal in ieder geval op één terrein wel een record gebroken hebben en dat is de temperatuur. Vooral de zondag was een ware martelgang voor luisteraars, maar vooral voor de artiesten. Dat die stuk voor stuk muziek bleven brengen op het allerhoogste niveau is niet meer dan een prestatie van formaat."
Op vrijdag 13 juli bezocht Ben Taffijn het North Sea Jazz Festival. Hij doet verslag van de concerten van Philipp Rüttgers' Twists Of H.C. Andersen's Untaped Fairy Tales, Kaja Draksler Octet, John Surman & Bill Frisell en Gilad Hekselman Trio.
"De laatste decennia is het North Sea Jazz Festival uitgegroeid tot een spektakel met vijftien podia, circa dertienhonderd musici en een bezoekersaantal van ongeveer zeventigduizend. De criticasters wijzen erop dat het festival leunt op de grote namen uit de genres: pop, soul, blues en wereldmuziek. Maar zonder enige twijfel blijft de basis van het festival jazz en moderne, geïmproviseerde muziek. In tegenstelling tot de opvatting van puristen is jazz, meer dan andere muziekstromingen, een kunstuiting die voortdurend uitdaagt, vernieuwt en zich laat bestuiven door andere stijlen. Het NSJ is een festival dat in de breedte programmeert en er ook dit jaar met vlag en wimpel in slaagt om vele genres en subgenres over het voetlicht te brengen."
Louis Obbens doet een persoonlijke greep uit het programma en belicht de potentiële smaakmakers van de 39e editie van North Sea Jazz.
"De 42ste editie van het North Sea Jazz Festival kan weer in de analen worden bijgeschreven. Drie dagen boordevol muziek uit alle windstreken. Het volledig recht doen aan een festival van deze omvang is een onmogelijke opgave, vandaar dat we keuzes maakten. Waarbij we met name stilstaan bij die jazz waarin vernieuwing vooropstaat. Zondag, de derde festivaldag, bood wat dat betreft eerder te veel dan te weinig. Keuzestress noemen we dat."
Op zondag 9 juli bezocht Ben Taffijn de derde en laatste dag van het North Sea Jazz Festival. Hij doet verslag van de concerten van Phronesis & New Rotterdam Jazz Orchestra, Dominic J. Marshall Trio, Angles 9, Steve Coleman And The Council Of Balance & DoelenEnsemble, Liberty Ellman Sextet en Steve Lehman Sélébéyone.
"Een van de belangrijkste ontwikkelingen in de geschiedenis van de jazz is de komst van de free jazz in Amerika, halverwege de jaren zestig, met musici als Ornette Coleman en Albert Ayler in de voorhoede. Het krijgt in Europa al snel navolging. In Italië was Enrico Rava een belangrijke figuur en in communistisch Polen Tomasz Stańko. Beiden zijn nog steeds actief en meer dan dat. Hun gezamenlijke optreden op deze zaterdagavond laat twee musici horen die nog even scherp en overtuigend klinken als toen."
Op zaterdag 8 juli bezocht Ben Taffijn het North Sea Jazz Festival. Op deze tweede festivaldag zag hij concerten van All Ellington, Michiel Stekelenburg 5, Christian McBride's New Jawn en Tomasz Stańko / Enrico Rava Quintet.
"Muzikaal valt er veel te genieten bij het optreden van altsaxofonist Greg Ward & Ten Tongues. Dit is het ritme van de grote stad, een muzikale smeltpan waarin jazz, soul, blues in prachtige arrangementen bij elkaar komen. Ritmische, melodieuze, vaak redelijk dwingende passages worden afgewisseld met stomende solo's, die nogal eens ontaarden in georganiseerde chaos."
Op vrijdag 7 juli bezocht Ben Taffijn het North Sea Jazz Festival. Hij doet verslag van de concerten van Greg Ward & Ten Tongues, Morris Kliphuis' Dimlicht, Dhafer Youssef en Atmosphères: Hamasyan/Henriksen/Aarset/Bang.
Op 7 juli aanstaande start in het Rotterdamse Ahoy alweer de 42ste editie van het North Sea Jazz Festival. En na 30 jaar in Den Haag is dit intussen de 12e editie in Rotterdam. Inmiddels een begrip in binnen- en buitenland biedt het festival ook deze keer voor iedere liefhebber van jazz en aanverwante stijlen een rijk programma. Zo rijk, dat in het bestek van deze voorbeschouwing slechts een aantal verwachte hoogtepunten aan bod kunnen komen.
Een van die onbetwistbare hoogtepunten is zonder meer de komst van niemand minder dan de inmiddels 75 jaar oude Chick Corea in de rol van 'artist in residence'. Maar liefst drie concerten gaat deze pianist verzorgen, op iedere dag één. Op vrijdag speelt hij met zijn Electric Band, op zaterdag met banjospeler Bela Fleck – met wie hij al twee albums opnam - en op zondag met het Noorse Trondheim Jazz Orchestra. Maar vanzelfsprekend is Corea niet de enige oudgediende die acte de présence geeft op 7, 8 en 9 juli. Het is Wayne Shorter die op vrijdag het spits mag afbijten met zijn huidige kwartet, waarin we verder Danilo Pérez, John Pattitucci en Brian Blade vinden en dat zich hier tevens ondersteund weet door het Casco Philharmonic. Op zaterdag optredens van George Benson, Herbie Hancock (solo) en Diana Reeves. En tot slot op zondag een bijzonder concert van het McCoy Tyner Trio met als speciale gasten de pianisten Craig Taborn en Geri Allen en een solo-optreden van een van de belangrijkste vernieuwers uit de jazz, pianist Muhal Richard Abrams.
Vaste waarden sinds jaar en dag zijn de uitreiking van de Paul Acket Award, die dit jaar wordt uitgereikt aan saxofonist Donny McCaslin en de compositieopdracht, die ieder jaar wordt gegeven aan een veelbelovende Nederlandse jazzcomponist. Dit jaar viel hoornist en componist Morris Kliphuis die eer te beurt. McCaslin werd bij het grote publiek bekend door zijn medewerking aan het laatste album van David Bowie, 'Blackstar', maar hij is al veel langer actief binnen de jazz. Hij maakte deel uit van Steps Ahead en speelde in het orkest van Maria Schneider. Hij zal zondag het slotconcert in de Hudson verzorgen. Kliphuis timmert eveneens al geruime tijd aan de weg. Met Kapok, maar steeds vaker ook met composities op het snijvlak van jazz en hedendaags gecomponeerd. Hij zal dan ook ongetwijfeld op vrijdag, zowat het eerste concert op het festival, de toon gaan zetten.
Jazz leeft is de boodschap van dit festival en de jazzmuzikanten van nu laten zich niet altijd meer vastpinnen op een stijl of een richting. De nieuwe lichting ziet jazz veeleer als een middel om zich te uiten, al dan niet maatschappelijk bewust. Heilige huisjes worden dan ook regelmatig omvergeschopt en hokjes opgerekt. Zo gebruiken zangeressen als Solange en Mavis Staples hun teksten om aandacht te vragen voor de rassenongelijkheid die in de VS nog steeds aan de orde van de dag is en rapt Mick Jenkins eveneens over deze wantoestand. Maar ook anderen laten zich horen. De boodschap van Kamasi Washington klonk vorig jaar reeds luid en duidelijk, nu is hij terug met nieuw materiaal. Muzikanten als Yussef Kamaal, Marquis Hill en Shabaka & The Ancestors passen in ditzelfde rijtje.
'Dedicated to the innovative', zo prijst het in New York gevestigde platenlabel PI Recordings zichzelf aan. Het is een terecht statement, want met muzikanten als Jonathan Finlayson, Henry Threadgill, Steve Lehman, Tyshawn Sorey, Muhal Richard Abrams, Mark Dresser en nog heel veel meer in de kaartenbak mag je wel zeggen dat je je onderscheidt. North Sea Jazz zet het label op zondag uitgebreid in het zonnetje. Middels vier concerten in Darling, waaronder het eerder genoemde met Abrams, treedt een keur aan innovatieve musici voor u op.
"Een hoogtepunt is het concert van Charles Lloyd New Quartet. Het is natuurlijk ook een topbezetting, met naast pianist Jason Moran Reuben Rogers op bas en Eric Harland op drums. Stellen dat dit een van de beste jazzkwartetten van dit moment is, is niet overdreven. Wat een timing, wat een samenspel en Lloyd is het type saxofonist dat alleen nog maar beter lijkt te worden met de jaren."
Ben Taffijn bezocht het North Sea Jazz Festival. In Ahoy Rotterdam zag hij concerten van Kamasi Washington & Metropole Orkest, Flying Lotus, Mark Schilders' Fabrik, STUFF., Colin Stetson & Sarah Neufeld, Brad Mehldau, Pat Metheny & Ron Carter, Charles McPherson Quartet, Pharoah Sanders/Trilok Gurtu/William Henderson Trio, Charles Lloyd New Quartet en Snarky Puppy & Metropole Orkest.
Van 8 tot en met 10 juli 2016 vindt in Ahoy weer het North Sea Jazz Festival plaats. De 41ste editie alweer, met ook dit jaar een zeer breed en overvol programma. Goed dus om eens wat nader in te zoomen op het aanbod en u, als bezoeker, wat wegwijs te maken. Dat we daarbij vooral stilstaan bij de jazz zoals hij gewoontegetrouw in deze kolommen voorbijkomt, lijkt mij evident.
En die jazzliefhebber kan gelukkig ook dit jaar weer het een en ander van zijn gading vinden. Ook dit jaar heeft North Sea Jazz weer een aantal thema's gedefinieerd, een aantal projecten benoemd, een Artist in Residence uitgenodigd en een compositieopdracht verstrekt, om maar eens een paar vaste waarden te benoemen. Zo heeft het festival dit jaar een aantal acts uitgenodigd die op opvallende wijze de brug tussen jazz en rock slaan. De reünietour van Steps Ahead is daaronder te scharen, maar interessanter zijn wellicht nog de optredens van TaxiWars (met dEUS-frontman Tom Barman en jazzsaxofonist Robin Verheyen), Donnie McCaslin (waar David Bowie zijn laatste album mee opnam) en het spraakmakende duo Colin Stetson en Sarah Neufeld (waarvan de duistere drones in deze kolommen reeds uitgebreid besproken zijn).
Bijzonder is ook de grote rol die het Metropole Orkest dit jaar speelt. Als gasten tijdens de drie concerten sluiten respectievelijk aan: Snarky Puppy, waarmee het orkest eerder het album 'Sylva' opnam, Kamasi Washington en Ibrahim Maalouf. Gezien de lovende woorden over Washington - The New York Times sprak over 'de geboorte van een jazzgod' - is dit in ieder geval een concert om naar uit te kijken. Washington bracht zijn album 'The Epic' overigens uit op Brainfeeder, het label van Flying Lotus, ofwel Steven Ellison. De muziek op dit label is een grensverleggende mix tussen jazz, funk, dance en elektronica. Op vrijdagavond een hele avond voor dit label met, naast Flying Lotus zelf, Jameszoo, Kneebody & Daedelus en Thundercat.
Ook dit jaar staan er weer een aantal speciale projecten op stapel. Zo horen we op zondag de bigband van de Weense trompettist Michael Mantler. In 1968 maakte hij onder de naam The Jazz Composer's Orchestra met een bigband het fameuze free-jazz album 'Communications' (ECM). In 2014 bracht hij op hetzelfde label op basis van het oorspronkelijke materiaal een vervolg uit, onder de naam 'The Jazz Composer’s Orchestra Update'. En nu staat dit orkest dus op dit festival. Er wordt ook stilgestaan bij het honderdste geboortejaar van Boy Edgar. De Konrad Kosselleck Big Band, met onder andere John Engels en Arnold Dooyeweerd, brengt een hommage aan deze legendarische musicus. En dan is er nog het eerbetoon dat Chick Corea, die dit jaar 75 wordt, met zijn kwintet brengt aan zijn grote helden: Miles Davis, Horace Silver en Bud Powell.
De Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf is dit jaar Artist in Residence en geeft in dit kader drie concerten. Hij vertolkt met een kwintet de muziek van het vorig jaar verschenen 'Kalthoum', waarmee hij de onvergetelijke Egyptische zangeres Oum Kalthoum eert, en met een kwartet de muziek van het eveneens vorig jaar verschenen 'Red & Black Light', opgedragen aan de vrouwen die aan een betere wereld werken, en hij geeft dus een concert met het Metropole Orkest. Basklarinettist Joris Roelofs kreeg dit jaar de compositieopdracht en natuurlijk wordt de Paul Acket Award ook dit jaar weer uitgereikt. Deze keer aan zangeres Cécile McLorin, die aansluitend een optreden zal verzorgen.
Naast alles wat hierboven genoemd is, zijn er natuurlijk nog talloze anderen te noemen. Saxofonist en fluitist Pharaoh Sanders komt, samen met William Henderson en Trilok Gurtu, Dr. Lonnie Smith, met een kwintet en samen met The Jazz Orchestra of The Concertgebouw (waarmee hij onlangs een lp uitbracht), Pat Metheny & Ron Carter, Ches Smith - Craig Taborn - Mat Maneri, Charles Lloyd met zijn nieuwe kwartet, het Steve Lehmann Octet, Kenny Barron & Dave Holland, Scofield Mehldau Guiliani en Perch Hen Brock & Rain, waarvan we hier nog onlangs 'Live @ The Jazz Happening Tampere' bespraken, en nog héél véél meer!
Klik hier voor meer informatie over North Sea Jazz 2016.
Essay
