Vandaag twee totaal van elkaar verschillende albums waarop we drummer Tom Rainey als sideman tegenkomen. De variatie in jazz toont de man zijn veelzijdigheid. De Belgische bassiste Yannick Peeters vroeg hem voor zijn kwartet, dat verder bestaat uit gitarist Frederik Leroux en saxofonist Frans Van Isacker, 'GingerBlackGinger' verscheen bij W.E.R.F. Records. Verder aandacht voor het bij Jazzwerkstatt verschenen 'The Buchla Suite: A Handcrafted Tribute To Morton Subotnick' van het Stefan Schultze Large Ensemble.
Het is Rainey die we als eerste horen in de opener van 'GingerBlackGinger', 'GBG7': inleidende slagen horen we eerst voor Leroux en vervolgens voor Van Isacker. Een stevig, maar gestroomlijnd nummer, voorzien van een vleugje blues. Mooie krachtige en enigszins vervormde solo's van Leroux en stevige ritmiek van het ritmetandem. In '(Less) Sorrowful' kiest Peeters andere wegen. Hier horen we Rainey eveneens volop, maar nu in een met behulp van een grote diversiteit aan percussie gecreëerd klanklandschap. Prachtig hoe de overige musici hier aansluiting bij vinden. Verderop loopt de spanning op, met name door het intense, tegen postrock aanleunende gitaarspel van Leroux. In 'Copy/Paste' klinkt weer een andere dynamiek: dit is fijn harmonieuze jazz, waar de traditie volop in doorklinkt. Opvallend is de fijnzinnige melodie die Van Isacker hier neerzet. Aansluitend komen deze werelden samen in 'Everything Is Going To Be Alright', waar abstractie en harmonie met elkaar om de aandacht strijden. Complementair aan 'GBG7' waar het album mee begon klinkt 'GBG2' al even onstuimig, met vooral weer een grote rol voor Leroux en Rainey. 'Playtime’s Over' heet het laatste nummer, dat bijzonder ingetogen, zeg maar gerust nauwelijks hoorbaar aanvangt. Van Isackers saxklanken zwellen aan, Rainey is met vilten stokken in de weer op zijn bekkens en we horen Peeters bescheiden aan de snaren trekken. Het is Leroux die aansluitend het volume opschroeft, maar ingetogen blijft het.
De Amerikaanse componist Morton Subotnick was een van de pioniers in de elektronische muziek in de jaren 60 van de vorige eeuw. Hij werkte onder andere veel samen met de natuurkundige en instrumentenbouwer Donald Buchla, die in 1963 in San Francisco de eerst modulaire synthesizer zou bouwen. Onder andere te horen op Subotnicks uit 1967 stammende album Silver Apples To The Moon'. Het was dit album dat pianist en componist Stefan Schultze inspireerde tot het maken van 'The Buchla Suite - A Handcrafted Tribute To Morton Subotnick'. Schultze ging niet over een nacht ijs en betrok Subotnick uitgebreid bij het componeerproces, dat in totaal twee jaar in beslag nam. Bijzonder is overigens dat de Buchla-synthesizer op dit dubbelalbum geen enkele rol speelt! Sterker nog: op de elektrische gitaar van Peter Meyer na is dit album volledig opgenomen met akoestische instrumenten. Des te opvallender is het dat de muziek regelmatig eerder klinkt als experimentele elektronica dan als jazz. Alleen al dat eerste deel van de opener 'Tripsody' zit vol 'elektronische' geluiden. Pas verderop horen we - overigens bijzonder experimentele - jazz. Andere krachtig jazzstukken zijn het ritmische 'Electric Circus' en het al even dynamische 'Shapes', beide vormen de hoogtepunten van dit bijzondere album.
Hoe doet Schultze het, denk je dan. Nu allereerst door het inzetten van vier bijzonder getalenteerde blazers, die ik zo ongeveer dat hele album geen normale solo hoor geven: de twee saxofonisten Leonhard Huhn en Peter Ehwald, de trompettist Magnus Schriefl en tot slot Elena Kakaliagou op hoorn. Verder treffen we naast Rainey op drums nog Shiau-Shiuan Hung aan op vibrafoon en percussie, eerdergenoemde Meyer op elektrische gitaar, vocaliste Almut Kühne, Felix Henkelhausen op contrabas en Schultze zelf op piano. En ik noem nu al die afzonderlijke musici, maar vrijwel nergens is een onderscheid duidelijk te maken. Natuurlijk zijn er uitzonderingen: Rainey horen we bijvoorbeeld aan het eind van 'Tripsody', in 'Electric City' en in het zeer bijzondere 'Fragments'; Kühne in 'Rauschen', 'Golden Apples Of The Sun' en 'Manuel' - in die twee laatste stukken ook gebruikmakend van teksten; Ehrwald en Schultze in 'Arpeggiator'; Schriefl in 'Melody' en 'Electric Circus' en Huhn aan het begin van 'Beginning' en in 'Shapes'. Maar verder koos Schultze er duidelijk voor om zijn Large Ensemble in te zetten als één complex en uiterst boeiend instrument: zijn eigen Buchla-synthesizer!
Op 23 augustus overleed gitarist Russell Malone tijdens een tournee door Japan aan de gevolgen van een zware hartaanval. Hij werd 60 jaar oud.
Malone trad vorige week op in de Blue Note Tokyo als lid van het Golden Striker Trio van bassist Ron Carter. Met de band, waar ook pianist Donald Vega deel van uitmaakt, speelde hij op de eerste drie avonden van een vierdaags engagement; de club had laten weten dat hij 'wegens ziekte' niet op de vierde zou verschijnen.
Russell Lamar Malone werd geboren op 8 november 1963 geboren in Albany, Georgia en raakte al vroeg geïnteresseerd in muziek. Al op vierjarige leeftijd nam Malone de gitaar ter hand en leerde hij zichzelf meespelen met George Benson. In 1988 sloot Malone zich aan bij organist Jimmy Smith.
Door de jaren heen werkte de gitarist samen met een hele reeks jazz- en bluesartiesten, van Sonny Rollins tot B.B. King, maar hij was vooral bekend van zijn werk met Harry Connick Jr., Diana Krall en Smith. Malone toerde met Ron Carter, Roy Hargrove en Dianne Reeves en deed sessiewerk met Kenny Barron, Branford Marsalis, Wynton Marsalis, Jack McDuff, Mulgrew Miller en Eddie "Cleanhead" Vinson. Daarnaast bracht hij tussen 1992 en 2017 meer dan een dozijn soloalbums uit met zijn eigen trio en kwartet.
Foto: Cees van de Ven
In de Jazztube hieronder zie je 'Soul-Leo' door het Russell Malone Quartet, met Rick Germnason op piano, Vincent DuPont op bas en Neal Smith op drums. Opgenomen in Chris' Jazz Cafe, Philadelphia op 24 februari 2023.
Op zaterdag 31 augustus vindt voorlopig de laatste editie van de ZomerJazzFietsTour plaats. Doodzonde. Want het concept, op de fiets langs middeleeuwse terpkerkjes en boerenschuren, om daar cutting edge-muziek te horen, was uniek en succesvol. Vraag een willekeurige trouwe (of nieuwe) bezoeker of muzikant wat ze het tofste, charmantste en gezelligste festival voor avant-gardistische improvisatiemuziek vinden en het oordeel is eensluidend. Han Bennink: "De ZomerJazzFietsTour is het beste festival ter wereld."
Eddy Determeyer sprak met Marcel Roelofs, de programmeur van het festival, over waarom de ZJFT in zijn huidige vorm wordt stopgezet en over het contant betalen van de muzikanten in de begintijd. 'Nee! Geen bank!'
Cd
Ches Smith - 'Laugh Ash'
Pyroclastic, 2024 | Opname: april 2023
Drummer en componist Ches Smith bracht vorig jaar nog twee prachtige albums uit: 'Path Of Seven Colors' met zijn band We All Break en 'Interpret It Well' van zijn kwartet dat hij met pianist Craig Taborn vormt. Op 'Laugh Ash', Smiths nieuwste album bij Pyroclastic Records, horen we hem echter in een geheel andere samenstelling, waarover later meer.
Was 'Path Of Seven Colors' - overigens met belangrijke rollen voor pianist Matt Mitchell en saxofonist Miguel Zenón - al een album waarin Smith zijn grensoverschrijdende kwaliteiten liet horen, op dit nieuwe 'Laugh Ash' is dat helemaal het geval. Zijn veelzijdige achtergrond, zowel in jazz, rock als hedendaags gecomponeerd komt hier onmiskenbaar samen, al was het maar in de bezetting, bestaande uit vocaliste Shara Lunon, die ook de elektronica voor haar rekening neemt, Anna Webber op fluiten, Oscar Noriega op klarinetten, James Brandon Lewis op tenorsax en Nate Wooley op trompet. Verder hebben we een strijktrio bestaande uit violiste Jennifer Choi, altvioliste Kyle Armbrust en cellist Michael Nicolas en tot slot horen we Shahzad Ismaily op bas en keyboards.
Direct al in opener 'Minimalism' valt die veelzijdigheid op. Het stuk klinkt heel kort als typisch bigband, maar verraadt al snel de invloed van minimal music in de straffe, dwingende ritmiek, dat terwijl de vocalen van Lunon weer op de invloed van rap wijzen. 'Remote Convivial' sluit dan weer enerzijds aan bij avant-garde jazz en anderzijds bij progressieve rock, overigens met een krachtige en tegelijkertijd ontwapenende solo van Lewis. Dat terwijl we verderop duidelijk invloeden van de hedendaags gecomponeerde muziek gewaar worden. Hetzelfde geldt voor het eerste deel van 'Sweatered Webs (Hey Mom)', dat zich verderop ontwikkelt tot een dampend en overkokend jazzmengsel, met dank aan Lewis en Ismaily. Bijzonder is ook zeker 'Shaken, Stirred Silence', waarin experimentele elektronica vermengd wordt met hedendaagse kamermuziek, aangelengd met een flinke scheut pop. Het kan nog gekker: in 'The Most Fucked' horen we pure experimentele elektronica, zij het wel ritmisch - Smith blijft tenslotte een drummer. 'Disco Inferred' past weer meer in de avant-garde jazzscene, met een aantal prachtige momenten van onder andere Wooley en Choi.
Een behoorlijk experimenteel album dus, in een overvloed aan muzikale stijlen, al voelt het nergens als onevenwichtig of onnodig complex. Maar dat het niet iedere jazzliefhebber aan zal spreken is wel duidelijk.
"In de tijd dat corona het leven overheerste was het voor podiumkunstenaars onmogelijk om op te treden. In die tijd bracht ik veel tijd door in mijn schuur, die ik later heb omgedoopt tot Secret House. Ik moest denken aan het nummer van Tom Waits 'What's he building in there' en ook een beetje aan Walter de Rochebrune, de creatie van Wim de Bie. De zonderlinge man die zich terugtrekt in zijn tuinhuisje om er van alles uit te broeden."
Met het album 'Songs From The Secret House' heeft Albert van Veenendaal misschien wel zijn opus magnum uitgebracht. In 50 minuten trekken 13 juweeltjes van tracks voorbij, die je als luisteraar onderdompelen in een fascinerende klankwereld. Alle reden dus om de pianist/componist eens aan de tand te voelen. Over instant preparaties, de kracht van stilte en deep listening...
In juli is het Eindhovense Paviljoen Ongehoorde Muziek (POM) slachtoffer geworden van een diefstal. Liefst drie keer achter elkaar is er ingebroken, waarbij niet alleen essentiële spullen voor de backline van POM zijn gestolen ter waarde van vele duizenden euro's, maar ook zeer dierbare instrumenten en persoonlijke bezittingen van Bart van Dongen, een gepassioneerde audiokunstenaar en oprichter van POM.
Iedere muzikant weet hoe onschatbaar bepaalde instrumenten zijn. Ze zijn niet zomaar gereedschappen, maar dragers van jarenlange herinneringen, experimenten en prestaties. Elk optreden, elke creatie, is verbonden met deze instrumenten. Voor Bart is dit verlies niet alleen materieel, maar vooral emotioneel een enorme klap.
POM is een uniek podium waar improviserende musici en kunstenaars de ruimte krijgen om te experimenteren, te falen en te schitteren. Het is essentieel dat deze plek blijft bestaan en dat Bart de mogelijkheid krijgt om een nieuwe set-up te bouwen, zodat hij weer met volle overgave kan musiceren en nieuwe herinneringen kan creëren.
Met een crowdfundingactie is inmiddels al 13.000 euro opgehaald van de benodigde 15.000! Misschien dat met steun van onze lezers dat streefbedrag helemaal gehaald kan worden. Een bijzonder podium als Paviljoen Ongehoorde Muziek verdient het om te blijven bestaan, zeker in deze onzekere tijden.
Meer dan vijftig jaar lang stond Jazz Middelheim in augustus op de agenda, in Park Den Brandt in Antwerpen. Twee jaar geleden ging de organisatie achter het festival failliet. De mensen achter de festivals Brosella en Paradise City namen de organisatie over en gingen op zoek naar een nieuwe formule voor een doorstart, die voor 2025 gepland staat.
In de nieuwe opzet blijven de duur van het festival (vier dagen) en de locatie (Park Den Brandt) onveranderd, maar Jazz Middelheim verhuist wél van de zomer naar het pinksterweekend. Organisator Bert Schreurs: "We doen dit omdat we gemerkt hebben dat best veel Amerikaanse bands die op tournee zijn in Europa, in augustus al zijn teruggekeerd naar Amerika. Dan wordt het duur om hen voor één concert weer over te laten komen. Het is ook een rustig weekend. Er zijn dan weinig andere festivals en activiteiten, en zo geven we met Jazz Middelheim ook een beetje het startschot van het zomerfestivalseizoen. Met pinkstermaandag erbij kunnen we ook de vier festivaldagen behouden."
Op een speciale mini-editie op 16 november, waarbij ook de Antwerpse jazzscene wordt betrokken, zal het programma van de eerste volwaardige editie na het faillissement worden gepresenteerd met een aantal concerten in de omgeving van het park en later op de avond in een clubsetting in de stad.
Jazz Middelheim werd in 1969 opgericht door onder meer Elias Gistelinck (1935-2005), die de jazzsectie van de toenmalige BRT leidde en met Jazzpanorama al verschillende concerten organiseerde. De oorspronkelijke locatie was het park Middelheim in Antwerpen, waar het festival zijn naam aan ontleent. Begin jaren tachtig had het festival al eens financiële problemen met een afgelaste editie in 1982. De draagkracht van de openbare omroep was niet meer voldoende om elk jaar een groot festival te organiseren. Vanaf 1983 werd Jazz Middelheim herboren als een groots en uitbundig muziekfestival met een heel breed programma, van countryblues tot freejazz. De praktische organisatie van het festival was sinds 2008 in handen van VZW Jazz & Muziek in samenwerking met VRT.
Cd
Paul Dunmall - 'Bright Light A Joyous Celebration'
Discus Music, 2023 | Opname: 14 november 2022
Paul Dunmall is op het Europese vasteland een van de meest ondergewaardeerde Britse improvisatoren, ondanks een indrukwekkende staat van dienst en een knoert van een discografie. 'Bright Light A Joyous Celebration' zal daar vermoedelijk geen verandering in brengen, maar als er gevraagd wordt naar een goede instapplaat om het oeuvre van de saxofonist te verkennen (het zal je zomaar eens overkomen), dan is dit een uitstekende suggestie. En zoals zo vaak was een gaatje in de agenda's voldoende om het klaar te spelen.
Meesterdrummer Hamid Drake, een ouwe makker van Dunmall, was nog eens in de buurt met saxofonist Xhosa Cole en bracht die mee naar de sessie. Er voegden zich nog een paar muzikanten bij en het resultaat is een ontspannen groovend, warmbloedig freejazzalbum dat een breder publiek kan aanspreken. Drie saxofoons verstrengelen innig en feestelijk, terwijl ze mooi gespreid zijn over het stereospectrum, en de vibrafoon van Corey Mwamba zorgt voor een onweerstaanbare verrijking, maar uiteindelijk draait dit om complexloos, maar ingenieus samenspel, aangedreven door de bruisende motor met de naam Hamid Drake. De kleurrijke albumhoes vat het allemaal nog eens samen.
Festival
North Sea Jazz 2024 Part 3
Ella Zirina Trio, Sylvie Courvoisier Chimaera, Charles Lloyd Sky Quartet, Kahil El'Zabar Ethnic Heritage Ensemble, zondag 14 juli 2024, Ahoy, Rotterdam
Op de afsluitende zondag van het festival is er een ruim aanbod aan jazz en improvisatie. Nu ligt het gevaar voor een gedwongen keuze op de loer. Gelijktijdige optredens van Joshua Redman & Christian McBride in de Hudson versus de vrije geest van Sylvie Courvoisier Chimara in Missouri en Charles Lloyd Sky Quartet in de Hudson versus Dave Douglas Gifts Quartet in Madeira zijn hier voorbeelden van. De programmering op deze dag toont aan dat het aantal vrouwelijke bandleiders groeit.
Jazzgitarist Ella Zirina en haar trio, met Ton Felices op contrabas en Jamie Peet op drums, speelt een meer dan verdienstelijke aanvangsset in de piepkleine Yenisei. Binnen een mum van tijd heeft de gitarist twee albums uitgebracht, te weten haar debuut 'Interwined' en 'Unraveler'. De van origine Letse muzikant heeft een bescheiden podiumpresentatie en dat siert haar. Ook als muzikant is zij wars van grote gebaren. In een volle zaal wordt haar instrument ingezet om ragfijn, impressionistisch spel aan de dag te leggen. Dit ligt ook wel voor de hand, omdat naar verluidt Zirina haar inspiratie haalt uit illustere voorgangers zoals Wes Montgomery en Jim Hall. Het warme, pure en bijna effectloze spel vindt onder superbe begeleiding zijn melodische weg.
'Chimaera' is het laatste album waarin de Zwitserse pianist/componist Sylvie Courvoisier een zeer ambitieus project presenteert in een ware sterbezetting. Op het podium zien we de avant-garde trompettisten Nate Wooley en Wadada Leo Smith, samen met gitarist Christian Fennesz, bassist Drew Gress en de gelauwerde jazzdrummers Nasheet Waits en Kenny Wollesen. De naam van het ensemble is afkomstig uit de Griekse mythologie en is inmiddels een aanduiding voor wezens die zijn samengesteld uit verschillende diersoorten. Er zijn relatief lange en zelf geschreven composities te horen waarin het creëren van een spanningsboog en het voortbrengen van stemmingen gelijk zijn aan sublieme, vaak kortdurende, solistische bijdragen. De muziek is atmosferisch en bij vlagen aantrekkelijk melodieus, vloeiend en hypnotiserend. De aangebrachte grooves zijn afwisselend latent en prominent aanwezig. Dit project is een hoogtepunt in het rijke oeuvre van Sylvie Courvoisier.
Na dit optreden maakt het volgend hoogtepunt zijn opwachting: het Charles Lloyd Sky Quartet featuring Jason Moran, Larry Grenadier en Eric Harland. Het is bekend dat de saxofonist/fluitist met 'The Sky Will Still Be There Tomorrow' een subliem album heeft uitgebracht, zijn eerste studioalbum sinds 2017. Maar het is verbazingwekkend dat in een livesetting dit album op een dusdanig hoog niveau wordt vertolkt. De al 86-jarige Charles Lloyd oogt niet alleen fris; ook het intense spel op saxofoon en fluit gaat hem ogenschijnlijk moeiteloos af. De openheid en de sfeer van de muziek is kolossaal en de balans grandioos. De ontspanning op Loyds gezicht maakt indruk en de variatie in het spel op saxofoon en fluit is ultiem. Het saxofoongeluid dat Lloyd laat horen is van hemelse schoonheid, sereen en bijna doorzichtig. Ondanks zijn senioriteit zet zijn ontwikkeling als muzikant en componist zich onverminderd voort. Het spel van zijn kwartet staat vooral ten dienste van de maestro en biedt een natuurlijk aanvoelend en telepathisch fundament voor het poëtische spel van Lloyd. De saxofonist speelt überhaupt geen overbodige noten, alles is raak in deze bijna volmaakte set.
Het afsluitende concert van drummer/percussionist Kahil El' Zabars Ethic Heritage Ensemble is even uniek als verrassend. Ook bij deze Amerikaanse multi-instrumentalist is geen slijtage te ontdekken na 50 jaar zijn ensemble te hebben geleid. Opvallend is de gekozen herinterpretatie van de oudere jazz en nieuwe eigen composities. Het ensemble koppelt naadloos en vol overgave en muzikaliteit Amerikaanse jazz met West-Afrikaanse structuren. De veelzijdigheid van zowel de blazers - Corey Wilkes en Alex Hardding - als cellist Ismael Ali is groot. Het geluid smelt samen met uiteenlopende percussie-instrumenten, waardoor funk wordt afgewisseld met spiritualiteit.
Foto's: Louis Obbens | Klik hier voor zijn fotoverslag van de derde en laatste dag van North Sea Jazz 2024.
"Het zijn de vocalisten die altijd de hits hebben, niet de instrumentalisten. Wij kunnen alleen hits scoren door liedjes voor vocalisten te schrijven. Voor Ralph McDonald of Roberta Flack. Maar het komt zelden voor dat wij million sellers hebben, dat je 108 weken in de hitlijsten staat. Ik ben niet bezig met hitplaten, ik ga voor goede muziek. Als ik een goede plaat opneem, maakt het mij niet uit of er één exemplaar van wordt verkocht of een miljoen."
Pianist Ahmad Jamal werd op 2 juli 1930 als Frederick Russell 'Fritz' Jones In Pittsburgh geboren. In 1952, toen hij zich bekeerde tot de islam, nam hij de naam Ahmad Jamal aan. Wanneer je daaraan refereerde kon hij echt boos worden.
Op 9 juli 1993 sprak Eddy Determeyer met Ahmad Jamal in Den Haag. Klik hier om het interview te lezen.
Cd
Michiel Stekelenburg - 'Catharsis'
Challenge, 2024 | Opname: 6-7 februari 2024
In deze negen composities vindt, naar eigen zeggen, gitarist Michiel Stekelenburg een uitlaatklep voor zijn sensitiviteit in de uiterlijke vormgeving van zijn composities, vandaar de titel van het album: 'Catharsis'. Symbolisch is de foto op de cover: de artiest in profiel, een keer rustig, een keer roepend, en een keer frontaal: ernstig, ons recht in de ogen kijkend.
En die composities mogen er ook zijn: stevig gestructureerd, soms circulair ('As One' bijvoorbeeld, de opener), soms uiting gevend aan een pulserende energie in een vrijere expressie, aanleunend bij de chaos, maar altijd evenwichtig en boeiend.
De muziek van Stekelenburg is soms complex, maar tegelijkertijd mooi en direct aansprekend. Met dit septet en de bijbehorende specifieke klankwereld creëert de gitarist mooi gebouwde gehelen (eerder werd gewerkt met kleinere bezettingen), waarin sax en trombone een prominente rol spelen, in een delicaat evenwicht met de gitaarsolo's, die altijd jazzy, melodieus en meeslepend zijn.
Dit is een cd die aanspreekt, toegankelijk is, zeer organisch overkomt en getuigt van muzikale gedrevenheid op niveau. Voeg daar de techniek en het compositorisch evenwicht bij en je hebt een recept voor een werkelijk schitterende plaat. Afgewerkt, echt, soms rauw, maar troostend mooi.
Jesse Schilderink (sax), Tom Ridderbeekx (trompet), Sam Thomas (trombone), Michiel Stekelenburg (gitaar), Sjoerd van Eijck (piano), Thomas Pol (contrabas) & Jasper van Hulten (drums).
