Ja, kunst! Als je vader je op je vijfde laat horen hoe bijzonder die Sonny Rollins is, komt het natuurlijk nooit meer goed. Zo'n Rollins blijft dan onherroepelijk in je systeem zitten. Wat later kwamen er voor Bennie van Gelder Tina Brooks, Lee Konitz en al die anderen bij, maar in Brouwerij Martinus liet hij horen hoe Rollins bezit van hem had en heeft genomen. Het werd een eerbetoon aan de eerder dit jaar overleden Newk.

Hm, zult u zeggen, Rollins op altsaxofoon? Daar had Van Gelder wat op gevonden: de helft van de nummers speelde hij op zijn reguliere alt, de andere helft op C-Melody saxofoon. De C-Melody is in wezen een kleinere tenor die in C gestemd is, in plaats van de gangbare Bes-stemming. In de jaren twintig was de C wijdverbreid in de dansorkesten, doch alleen Frankie Trumbauer had er in de jazz succes mee. Maar op die C-Melody, uit de nalatenschap van rietblazer Willem Breuker (!), kon Van Gelder moeiteloos het hoge fluiten van de alt bereiken en het lage grommen van de tenor. Nou ja, moeiteloos: zo klonk het in ieder geval.

Het recital ging indrukwekkend van start met de 'Freedom Suite' (AD 1958) en reikte tot 'Doxy', vóór de toegift en 'Nobody Else But Me', de toegift, van twintig jaar later. Daartussenin 'Round Midnight', wonderschoon, zoals componist Thelonious Monk het ongetwijfeld bedoeld heeft. En die Ben van Gelder, het dreigt eentonig te worden, lijkt alleen maar te groeien. Krachtiger en expressiever en tegelijkertijd verfijnder.

Zijn Trio bevatte geen haarscheurtjes. In dynamisch opzicht sloot het combo vastberaden de rijen. Ton Felíces, 24, vers uit Barcelona in Amsterdam, vertelde boeiende en gedetailleerde verhalen op zijn contrabas. Huppelend als een elfje uit de 'Midsummer Night's Dream'. Amsterdam zal altijd zijn basis blijven, zo bezwoer hij uw reporter na het optreden, maar New York lokt ook hem. New York, New York, altijd maar New York, wordt het daar zo langzamerhand niet een tikje te vol=vol?

Drummer Wouter Kühne had er woensdag een handje van, zijn solo's uit te laten gaan van eenvoudige patronen, cellen, zeg maar, die dan geleidelijk aan intensiever worden, groeien en groeien. Hoe zijn stokken de vellen raken heeft hij ook volledig onder controle. Al met al een opening van het seizoen waar de stichting Jazz in Groningen zich niet voor hoeft te schamen.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: William Maail

Labels: Ben van Gelder, Brouwerij Martinus, concert, Sonny Rollins, Ton Felíces, Wouter Kühne

(Eddy Determeyer, 17.9.26) - [print] - [naar boven]

Met 'Tilburg Noord / Tilburg B-Side' heeft saxofonist en componist Mete Erker met zijn Trio + 1 misschien wel zijn beste werk tot nu toe uitgebracht. Je zou dit dubbelalbum kunnen beschouwen als een soort suite over het ontwikkelen van identiteit, herinneringen en de poëzie die schuilt in de kleuren en het mysterie van zijn jeugd - als een kind van een Turkse vader en Nederlandse moeder opgroeiend in een typisch jaren 70 Vinex-wijk in Tilburg. Samen met Floris Kappeyne (piano), Tijs Klaassen (contrabas) en Wouter Kühne (drums) creëert Erker een fascinerende klankwereld, waarin vrijheid en structuur elkaar mooi in evenwicht houden.

Met dit album slaat de saxofonist, bekend van samenwerkingen met onder anderen Jeroen van Vliet, Anton Goudsmit (Ton Petit+), Oene van Geel (Estafest) en het Artvark Saxophone Quartet een nieuwe, avontuurlijke weg in. Erkers muziek beweegt zich ergens tussen eigentijds Europees impressionisme en de vrije, extraverte jazz van Albert Ayler en Charlie Haden, maar altijd met een zeer persoonlijke insteek. Het is een ijzersterke staalkaart van zijn niet geringe kunnen.

De dubbel-lp is verdeeld in een studioalbum ('Tilburg Noord', opgenomen in Osnabrück) en een livealbum ('Tilburg B-Side', opgenomen in zijn geliefde jazzpodium Paradox in zijn geboortestad Tilburg). Mete's warme en vaak intimistische sound komt mede dankzij de uitstekende opname en mastering door Steffen Lütke en de mooie productie door Erker zelf uitstekend tot zijn recht op 'Tilburg Noord', waarop pakkende eigen composities worden afgewisseld met sterke interpretaties van Albert Aylers 'Ghosts', Charlie Hadens 'Song For Chè' en Karl Suessdorfs 'Moonlight In Vermont', een compositie met een mooie melodielijn, die we onder andere kennen van het Gerry Mulligan Quartet met Chet Baker. De 'Valse Triste' van Sibelius krijgt een tweede leven als een gedragen jazzballad en ook Jeroen van Vliet levert met het enerverende 'Spellbinder' een compositie die het kwartet past als gegoten.

Tijdens de coronapandemie kreeg Erker de gelegenheid om een livestream concert te geven in een verder lege Paradox, waarbij hij Kappeye, Klaassen en Kühne voor het eerst muzikaal ontmoette. Het klikte meteen, met opener 'Frisk Baglaens' als een overtuigend bewijs; als uit een onbedwingbare honger naar samenspelen vinden de muzikanten elkaar in deze enerverende compositie van Marilyn Mazur, waarin Kühne de zaak lekker oppookt. Erg mooi is ook hoe Erkers compositie 'Ja!' ontspringt uit een eerste versie van 'Ghosts', met een melodielijn in de lijn van Ayler en een parelende pianosolo van Kappeyne. 'Song For Chè' krijgt een fijnmazige en serene uitvoering, met warme saxofoonklanken en enkele basnoten die het stuk verstild uitluiden. Ongelooflijk eigenlijk hoe vertrouwd de band hier klinkt. Als een baken in donkere tijden.

'Tilburg Noord / Tilburg B-Side' documenteert de verbluffende ontwikkeling van dit bijzondere Trio + 1. Een absolute aanrader.

In de Jazztube hieronder zie en hoor je het concert dat het Mete Erker Trio + 1 op zondag 1 februari gaf in het Bimhuis, Amsterdam.

Tekst: Maarten van de Ven

Labels: cd, Floris Kappeyne, jazztube, Mete Erker, Paradox, Tijs Klaassen, Wouter Kühne

(Maarten van de Ven, 30.3.26) - [print] - [naar boven]

Het optreden van saxofonist Mete Erker begon met het nummer 'Ghosts' van Albert Ayler en werd afgesloten met zijn eigen compositie 'Ja!'. Dat was, in een notendop, wel zo ongeveer het karakter van het concert.

Ayler is een van de helden van Erker - via John Coltrane, zijn vroegste voorbeeld. En met 'Ja!' bevestigde hij de optimistische, lyrische teneur van het recital. Hij bezit een zingende kwaliteit die zich uitstrekt over het hele expressiegebied van de tenorsax, van zacht zalvend tot rauw raspend. Die kwaliteit werd misschien het duidelijkst geëtaleerd in 'Realm Of Nows', een stuk van Jeroen van Vliet. Het begon met ijle, fluisterzachte boventonen die het gefluister aan de bar ongenadig in het volle licht zetten. Hij kon ook à la Ayler rapsodiëren, wat hij demonstreerde in onder meer het reeds genoemde 'Ja!'.

Pianist Floris Kappeyne was van de begeleiders - Tijs Klaassen op bas en Wouter Kühne op drums – de primus inter pares. Hij was degene die met zijn linkerhand de moods van de avond naar zijn hand zette. Zo kreeg de muziek soms trance-aspecten. Een brug tussen McCoy Tyner en Simeon ten Holt. Van het viertal was hij het romantische hart. Dat de groep al langere tijd samenspeelt hoorde je in de unisono momenten van piano en saxofoon.

Kwam iedereen, inclusief de Ayler-fans dus aan zijn trekken? Ja!

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Wim van de Vrugt

Labels: Albert Ayler, concert, Floris Kappeyne, Mete Erker, Tijs Klaassen, Wouter Kühne

(Eddy Determeyer, 16.2.26) - [print] - [naar boven]

Concert
Verrassend parcours met inspirerend trio
Mete Erker Trio + 1, donderdag 15 mei 2025, Brebl, Nijmegen

Bij binnenkomst in een uitverkocht Brebl in Nijmegen was de verwachting al voelbaar. Alsof iedereen klaar was voor een feestje dat aanstaande was.

De samenwerking van saxofonist Mete Erker met pianist Floris Kappeyne, contrabassist Tijs Klaassen en drummer Wouter Kühne ontstond enkele jaren geleden in de coronatijd. Met een online uitgezonden liveconcert in Paradox werd de kiem gelegd voor de cd-releasetour 'Tilburg Noord' anno nu. Dat Mete Erker voor deze talentvolle, jonge topmuzikanten/-improvisatoren gekozen heeft zegt iets over een volgende fase in zijn muzikaal parcours.

Bekend is zijn aandeel in Artvark, het duo met zijn goede vriend Jeroen van Vliet, Anton Goudsmits Ton Petit, Van Binsbergen's Playstation e.a. Ideeënrijk, met een warm geluid op tenor- en sopraansax en een niet te missen zeggingskracht: het zijn zomaar wat metaforen voor de persoon Mete Erker. Vanavond kwamen we weer meer over hem te weten, over zijn zoektocht en muzikale identiteit.

Het Floris Kappeyne Trio (hier omgekat tot het Mete Erker Trio - Mete zelf is die '+ 1') met Tijs Klaassen en Wouter Kühne bestaat al een aantal jaren. Hun album 'Closer' uit 2023 met ambient muziek werd alom geprezen.

Na de opener, een sterke interpretatie van 'Ghost' van Albert Ayler, volgde 'Trinkle', een compostie van de leider. Een fraaie rustgevende composite die terecht veel bijval kreeg. Charlie Hadens 'Song For Ché' was als zodanig wel herkenbaar, maar kreeg hier een volstrekt eigen indringende remake. Met een solide bassolo van Klaassen en een fragiel flageolet-coda van Erker.

In de korte groepsimpro 'Slide Two' werden we bepaald verrast. Mete Erker speelde hier op een zeldzaam instrument; een schuifsaxofoon waarmee hij onlangs aan een verkenningstocht is begonnen. We horen glissandi als was het een klaagzang. Benieuwd wat we hier ongetwijfeld nog meer van gaan vernemen in de toekomst... In 'Spellbinder' van Jeroen van Vliet namen Kappeyne, Klaassen en Kühne ruimschoots de gelegenheid te baat hun bijzondere klasse te tonen. Zij spreidden een fascinerende bedding voor Mete Erkers impressionistische spel.

Na de pauze gunde de leider op deze avond een plaats aan altist Norbert Lensink, een leerling van Miguel Boelens en Mete Erker aan de ArtEZ University of Arts in Arnhem. Overtuigend en zonder schroom gaf hij in 'Lonely Woman' van Ornette Coleman een visitekaartje af van hemzelf en zijn muziekopleiding.

'Valse Triste' van Jean Sibelius in een arrangement van Erker kreeg een onontkoombare verklankte dramatiek, die onderhuids ging. Met 'Ja' van Mete Erker kwam er een einde aan deze memorabele concertavond en gaf het publiek met een staande ovatie nogmaals blijk van hun waardering en dankbaarheid. Een toegift kon dan ook niet uitblijven. Dat werd de standard 'Moonlight In Vermont'. Intiem, verhalend en broos gebracht. In een tempo zó traag dat het buiten meetbereik van een metronoom viel. Een adembenemend mooi einde.

Foto's: Cees van de Ven. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: concert, Floris Kappeyne, mei25, Mete Erker, Tijs Klaassen, Wouter Kühne

(Cees van de Ven, 24.5.25) - [print] - [naar boven]

Kijk, dat is jazz. Pianist David Berkman kondigt het nummer 'Laverne' aan, van Andrew Hill. Consternatie. Dat was niet afgesproken. Hoeveel maten? Tachtig, volgens een weliswaar ruime schatting. "Denk je dat ik het kan hóren?" vraagt drummer Wouter Kühne een tikje bezorgd. Een minuut later zitten we midden in het nummer en het is of er anderhalve dag op gezwoegd is. En Kühne kan het wel degelijk horen - hij is een powertrommelaar die iets van het overdonderende van Elvin Jones paart aan het speelse van Billy Higgins. Hij maakt er een feestje van, soleert melodisch, vindingrijk en energiek. Geeft het nummer 'Janine' de stootkracht van een Pratt & Whitney J-57.

Berkmans werk kun je het best met 'elegant' karakteriseren. Bij hem borrelen de associaties op met de nerveuze lineariteit van een Bud Powell en de finesse van een Hank Jones. 'Skylark' wordt een lieflijk, poëtisch verhaal.

De tweede set wordt geopend met 'We See' van Thelonious Monk. Alsof de muzikanten door een veld met struikeldraad dwalen, van de ene gordiaanse knoop naar het volgende terrein met straight-ahead swing.

De band heeft er kortom wel zin in en tenorist Jasper Blom misschien nog wel het meest. Hij beschikt over een licht geruwd, vol geluid en een pakhuis aan ideeën. Wat heet: hij neemt rustig de tijd om vol uit te pakken. In zijn coda van het genoemde 'Skylark' laat hij fier het fraaie laag van zijn instrument horen, afgewisseld door een doordringend hoog.

Het duurde een tijdje vooraleer het zaaltje een beetje was afgekoeld.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, David Berkman, Jasper Blom, Joris Teepe, mei25, Wouter Kühne

(Eddy Determeyer, 17.5.25) - [print] - [naar boven]

Concert | Jazztube
Van een niet mis te verstane eigenheid
Matthias Van den Brande Quartet feat. Jean-Paul Estiévenart, donderdag 20 februari 2025, CC Palethe, Pelt

Vers van de pers presenteerde het kwartet bij PELT JAZZ in CC Palethe deze avond hun nieuwe cd 'Fields Of Color'. Deze week ontving ik de opnamen die onze audiomaster Piet Vermonden maakte van het concert. Een welkome hulp en herbeleving bij het schrijven van deze recensie.

Na de opener 'Lunar Landscape' volgt 'The Subway'. We horen klip en klaar dat alle musici van dienst hun brevet van vermogen al jaren op zak hebben. Zoals hier bassist Tijs Klaassen, met een lange loepzuivere pizzicato solo impro van hoog tot laag.

'Yellow Fields' [ZIE JAZZTUBE HIERONDER] opent met een sprankelende feature van trompettist Jean-Paul Estiévenart, scherp op de snede met inzet van het hele instrumentregister. Saxofonist Matthias Van den Brande vervolgt met een aansprekend muzikaal betoog, dat aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. De compositie eindigt met een gedecideerd coda van drummer Wouter Kühne en tutti slot.

Verder gaat het met de ballad 'Nostalgia', met een vrije intro van tenorsax en een substantiële bijdrage van de contrabas. Weemoedig, breekbaar, verhalend en mijmerend zijn de associaties hierbij. 'Multiforms' begint met een pittig muzikaal duel van drums en saxofoon. Maar dan komt Estiévenart tussenbeide en maant tot kalmte. Zoals gebruikelijk in een formatie die zich onderling perfect verstaat wordt ruimschoots een weerwoord geboden aan Kühne. En dat doet de drummer terdege, veelzeggend en overtuigend.

De heerlijk lome ballad 'Seagram Murals' wordt door Klaassen geopend op een keyboard met summiere ter zake doende basale klanken, gevolgd door Van den Brande solo en uitgeschreven ensemblespel. Aansluitend soleert Estévenart met een improvisatie om U tegen te zeggen. Tot besluit presenteert Kühne met zijn rijke inventieve spel de finale 'klappen op de vuurpijl'.

De toegift 'Wow' is een compositie in uptempo van Kühne. Een kers op de taart, waarbij de rillingen over het lijf lopen met de stratosferische improvisatie van Estiévenart, een van de toptrompettisten van België. Behendig, trefzeker qua techniek en met een 'mals' geluid. Daarna improvisaties van Van den Brande en Klaassen van eenzelfde hoog niveau. Kortom, een van de vele hoogtepunten van het concert.

De composities, merendeels van de leider, zijn origineel, spanningsvol en van een niet mis te verstane eigenheid, die zijn klasse kenmerkt. En met dit kwartet werd de uitvoering ervan gesublimeerd.

Ten slotte spreek ik de hoop uit dat dit kwartet vaker te horen is op podia in België, Nederland en verder. Het bijwonen van een liveconcert als hierboven beschreven kan zomaar als memorabel worden ervaren, alle cd-opnamen ten spijt. Dit laat onverlet dat de recent verschenen cd 'Fields Of Color' een aanrader is. Mede omdat in de bijgaande liner notes Matthias Van den Brande uitleg geeft waarom hij bij het componeren al vanaf zijn jeugd inspiratie put uit het werk van kunstenaar Mark Rothko.

Foto's: Cees van de Ven. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: concert, feb25, jazztube, Jean-Paul Estiévenart, Matthias Van den Brande, Tijs Klaassen, Wouter Kühne

(Cees van de Ven, 10.3.25) - [print] - [naar boven]

Concert
Tijs Klaassen denkt orkestraal
Tijs Klaassen Quintet, woensdag 22 mei 2024, Brouwerij Martinus, Groningen

Als er een gemeenschappelijk kenmerk van de huidige generatie jonge jazzmuzikanten aan te wijzen is, is dat misschien toch wel hun veelzijdigheid. Ze schrijven en spelen net zo makkelijk neo-bop als impro of fusion.

Bassist Tijs Klaassen (1993) is zo iemand. Zijn horizon reikt van impressionisme à la Bill Evans tot kamermuziek van de laatste honderd jaar. Hoewel hij een competente, puntig spelende bassist is die exact weet en voelt waar welke noten geplaatst moeten worden, is zijn werk als componist interessanter. Hij denkt uitgesproken orkestraal en weet met de combinatie alt- en tenorsaxofoon en keyboards wonderschone harmonieën te realiseren. Millimeterwerk met kleine tolerantie, zoals we dat in de werktuigbouw zeggen.

Nochtans blijft er tussen de bedrijven door veel ruimte voor de solisten. Mo van der Does reist op de klarinet tot voorbij waar Jimmy Giuffre ophield. Dat liet hij horen in de compositie 'Nelles' - genoemd naar het Amsterdamse verzorgingshuis Nellestein, waar Klaassen tijdens de covidperiode met de bewoners werkte ("een beetje tegenop gezien, maar achteraf een zeer positieve ervaring"). In 'Adhocism', het titelstuk van de nieuwe cd van het kwintet, ging toetsenspeler Floris Kappeyne een flink eind de ruimte in.

Drummer Wouter Kühne was de enige die buiten de leider een compositie had aangedragen. Hij droeg 'Shallow Reflections' op aan zijn helden, wier werk hij nooit zou evenaren, doch slechts vlakke spiegelingen ervan kon realiseren. Gezien zijn spel met versnellingen en vertragingen zou Martin van Duynhoven zomaar een van die helden kunnen zijn.

Foto: Willem Schwertmann

Labels: concert, Floris Kappeyne, mei24, Mo van der Does, Tijs Klaassen, Wouter Kühne

(Eddy Determeyer, 30.5.24) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.