Eindelijk, na twee jaar is er weer eens een 'ouderwetse' Jazz Middelheim. De snikhete tweede dag van het festival is stijf uitverkocht en slotact Iggy Pop pookt de temperatuur nog eens extra op met een concert dat dezelfde annalen in zal gaan als het legendarische optreden dat Patti Smith in 2016 op het Middelheim-podium gaf. Haar "Fuck the chairs!"-uitroep zorgde ervoor dat de festivaldagen met rock-, pop- en hiphop-acts staconcerten zijn geworden. Al nemen bij de eerste twee concerten toch nog heel wat bezoekers in de grote festivaltent plaats op een uit het park meegenomen klapstoeltje. Voor zolang het zou duren...

De verbindende factor in de concerten van Terre Sol Four en Alabaster dePlume is drummer Karen Willems, die indruk maakt met even gevarieerd als subtiel percussiespel en en passant ook nog een belangrijke vocale bijdrage levert aan de chants die het optreden van de spirituele saxofonist Angus Fairbairn aka Alabaster dePlume karakteriseren. De Mancunian toont zich gepassioneerd in woord - "Thank you for living! A lot of people don't do it, but you do. So go on, keep on living!" - en daad, met zijn extatische saxofoonspel, dat soms wat doet denken aan Gato Barbieri.

Daarna is het de beurt aan TaxiWars, dat met verve zijn kokende en catchy mix van jazz en rock het hongerige publiek inslingert. Laat dat maar over aan hun charismatische showman par excellence Tom Barman met zijn bezwerende vocalen. Of aan die priemende saxofooninjecties van Robin Verheyen. En anders zijn daar nog altijd de groovende baspartijen van Nicolas Thys en het superstrakke en gelaagde slagwerk van Antoine Pierre. Mooi ook dat Verheyen met zijn additionele piano- en keyboardspel het bandgeluid nog wat extra dimensies mee weet te geven. Enkele rustige songs zorgen voor de nodige variatie.

Fijn om Thurston Moore, een van de grondleggers van het legendarische Sonic Youth, nog eens aan het werk te kunnen zien. Dat de muziek van deze New Yorkse experimentele noiserockband nog steeds diep in zijn poriën zit, bewijst Moore door het concert te openen met het optrekken van kenmerkend instrumentaal bouwwerk, waarin hij zijn gitaar samen met die van Debbie Googe en James Sedway vervlecht tot een tranceachtige noise. Daarna zijn er geleidelijk wat meer vaste structuren te ontwaren, die uitmonden in songs die herinneren aan de hoogtijdagen van Sonic Youth. Als uitsmijter worden we getrakteerd op een cover van de Velvet Underground-semiklassieker 'Temptation Inside Your Heart'. In de handen van Moore cum suis wordt deze lieflijke outtake binnenstebuiten gekeerd, om te eindigen in een prettige kakofonie.

En dan is het tijd voor de godfather of punk, Iggy Pop. Al na een nummer gaat het jasje van de 75-jarige zanger uit en toont hij zijn doorleefde ontblote bovenlichaam. Gaat normaal gesproken het lopen bij hem zeer moeizaam, op het podium valt daar weinig van te merken, zoals hij over het podium stiefelt en kronkelt. Met zijn uitstekende band vuurt hij een salvo van Stooges-songs af op het uitzinnige publiek. Zo krijgen 'T.V. Eye' en 'Search And Destroy' krachtige uitvoeringen, waarbij de bijdragen van trompettist Leron Thomas en trombonist Corey King zeker niet onvermeld mogen blijven. Met name het spel van Thomas kruidde de songs lekker op. De meeste composities van Iggy Pops laatste album 'Free' uit 2019 zijn bovendien van zijn hand. Niet gek dus dat naast de titeltrack het pakkende 'James Bond' een plaatsje had gekregen in de setlist. Naast zijn grote hits greep Iggy ook terug op zijn Berlijnse periode, met een swingende uitvoering van 'Sister Midnight' en het donkere 'Mass Production'.

Klik hier voor een fotografisch verslag van de tweede dag van Jazz Middelheim door Cees van de Ven.

Labels: Alabaster dePlume, aug22, festival, Iggy Pop, jazz middelheim, Karen Willems, TaxiWars, Thurston Moore

(Maarten van de Ven, 19.8.22) - [print] - [naar boven]

Musiceren in de breedte; dat is wat er op Jazz Middelheim deze zomer zal gebeuren. Het oudste jazzfestival van België pakt van 12 tot 15 augustus uit met internationale klasbakken als Iggy Pop, Thurston Moore Group, Fred Hersch Trio en Alabaster dePlume, maar ook Belgische jazzgrootheden als Jef Neve, Aka Moon en Bert Joris. Vaste waarden als Karen Willems, Bert Joris, TaxiWars en Blackwave tekenen eveneens op het appel. Het al aangekondigde verjaardagsconcert ter ere van de 100ste verjaardag van Toots Thielemans wordt begeleid door het Metropole Orchestra en het Brussels Jazz Orchestra.

Vrijdag 12 augustus wordt de perfecte openingsdag, gewijd aan de muziek van de toekomst. Nabou Claerhout kon als winnaar van Jong Jazztalent haar Trombone Ensemble Nabou Trombone Ensemble realiseren, een band met maar liefst zes trombonisten. Ze wordt gevolgd door de Belgisch-Ghanese multi-instrumentaliste Esinam die muziekstijlen uit verschillende culturen en fascinerende ritmes verweeft tot een uniek en eigentijds geluid. Er volgen nog enkele namen voor die dag, maar afsluiten zal alvast in stijl gebeuren, want Middelheimhabitués Lander Gyselinck en Adriaan Van de Velde brengen hun '360° Ground Floor Aftershow' vol zomerse clubvibes.

Daags nadien, op 13 augustus, ligt de focus op avant-garde en rockmuziek. Toen men Iggy Pop ooit vroeg wie hij graag in het voorprogramma van The Stooges wilde, klonk het vastberaden: "Sun Ra". En dat gebeurde ook. Twee jaar geleden nog verleende de zanger zijn stem aan het jazzalbum 'Loneliness Road' van pianist Jamie Saft, bassist Steve Swallow en drummer Bobby Previte. En vorig jaar zong hij op twee tracks van 'Breathe', de laatste plaat van Dr. Lonnie Smith. Ook op zijn eigen 'Free' uit 2019 zette hij al een forse stap richting jazz. Het past helemaal op een dag vol nostalgie, avontuur en muzikaal spelplezier, dus eentje waarop Sonic Youth-gitarist Thurston Moore met zijn groep de brug legt tussen experimentele muziek, noise en jazz. Het TaxiWars van Tom Barman en Robin Verheyen zorgt dan weer zoals gewoonlijk voor gierende tripjes tussen jazz en rock, terwijl Alabaster dePlume en Karen Willems Terre Sol Four vakkundig balanceren op de lijn tussen sfeervolle jazz en experimentele muziek.

Zondag 14 augustus eert Jazz Middelheim de grootste jazzmuzikant uit de Belgische geschiedenis met het Toots 100 Official Anniversary Closing Concert. De peetvader van het festival zou dit jaar honderd jaar geworden zijn, reden genoeg voor een eerbetoon met een set die zowel op zijn filmmuziek als op zijn jazzrepertoire inzoomt. Als opwarming passeert die dag het beste uit de Belgische jazzscene. Pianist en publiekslieveling Jef Neve komt er zijn 'Mysterium'-project voorstellen, trompettist Bert Joris bundelt voor zijn 65ste verjaardag de krachten met zoon Sam, bassiste Anneleen Boehme en haar Grand Picture Palace gaan de concurrentie aan met de grandeur van Kasteel den Brandt.

Op de slotdag maandag 15 augustus staat een bijzonder project van Aka Moon op de affiche om het dertigjarig bestaan van de band in de verf te zetten. Ze worden aangevuld door het Fred Hersch Trio & Desguin String Quartet en het Trio Kurt Rosenwinkel. Zo blijft ook de meer traditionele jazzliefhebber niet op zijn honger zitten. En omdat Jazz Middelheim ook een kweekvijver wil zijn voor muzikanten en daarvoor samen werkt met de jazzafdeling van het Antwerps Conservatorium opent het festival die dag met het bijzonder project Flight Of The Black Zebra ft. Jakob Bro.

Foto's: Cees van de Ven & Don Was

Labels: Aka Moon, festival, Fred Hersch, Iggy Pop, jazz middelheim, Thurston Moore, voorbeschouwing

(Maarten van de Ven, 6.8.22) - [print] - [naar boven]

Kreeg het Summer Bummer Festival van 2019 een jaar later al een staartje via de release van 'Front To Front' van Fred Van Hove en Peter Brötzmann, dan wordt er nu een kloek vervolg aan gebreid met 'M.A.N. - B.A.N.', dat de uit hun voegen barstende slotconcerten van die twee avonden bij elkaar brengt.

Het zaadje voor deze dubbel-lp werd trouwens op datzelfde festival geplant, maar dan een paar jaar eerder. Het mooie van een evenement dat inzet op generatie-overstijgende kruisbestuivingen is immers dat er voortdurend nieuwe banden ontstaan en/of plannen gesmeed worden. De jonge Belgische bassiste Farida Amadou leerde er zo de Britse drummer Steve Noble kennen. Het duo - laten we ze A.N. noemen - had een klik en hop, het de was de start van een vruchtbare samenwerking. Daar wordt nu dit materiaal aan toegevoegd met twee collega-improvisatoren die ook present waren op het festival, en niet de minsten: Thurston Moore, die M.A.N. vervolledigt, en Peter Brötzmann, het sluitstuk van B.A.N..

Zonder de muzikanten over een kam te willen scheren, kan je natuurlijk wel al een paar voorspellingen doen. Zo zal het niemand verbazen dat de volumes en densiteit regelmatig in het rood gaan. Amadou en Noble hebben een zwak voor texturen en dynamiek, maar zullen die ook ten volle uitspelen tijdens daverende stormen van geluid, waaruit soms eigenlijk moeilijk op te maken valt waar de instrumenten elkaar raken. Hun partners hebben er ook al een parcours via beproevende omwegen op zitten. 'M.A.N. - B.A.N.' is dan ook uitermate geschikt om loeihard door de ruimte te knallen. Het heeft een intense lijfelijkheid, een vitale Sturm & Drang die pas echt tot z'n recht komt als je het voelt ter hoogte van de onderbuik.

Het concert van M.A.N. (dat op het festival eigenlijk de dag na B.A.N. kwam) start met gefrunnik en accenten die snel aan het sudderen geraken. Het is een verkrampende ondergrond van woelig geluid, een jungle van dichte klanken die via het cimbaalgehamer van Noble opbouwt naar een massieve trance. Moore krijgt eigenlijk een vrije rol toegediend, die hij niet zozeer aanwendt om te gaan domineren, maar om de sound open te trekken én compact te houden: er is regelmatig een koptelefoon voor nodig om de overgangszones tussen de artiesten te detecteren. De storm gaat nu en dan wel eens liggen en de overgang van A- naar B-kant wordt gebruikt voor wat welgekomen zuurstoftoevoer, maar het maximalisme spant de kroon. Noble regeert over de volledige kit, Amadou beweegt van grillige effecten naar rauwe betonmolenfurie en Moore reageert met een abstracte onstuimigheid die de ritualistisch aanvoelende massa enkel nog meer gewicht geeft. Een performance die de luisteraar bedekt met een vette gulp sonische ongedurigheid.

B.A.N. laat meteen een heel ander geluid horen. Niet enkel omdat de elektrische gitaar vervangen wordt door dat akoestische wapen, de tenorsax, maar ook omdat je te maken krijgt met een muzikant die er vanaf de eerste seconde geen twijfel over laat bestaan wie hij is. Op 78-jarige leeftijd blaast Brötzmann nog altijd die lange, scheurende lijnen met wortels in de jazztraditie die vervolgens de boel binnenstebuiten keren. Het is ook een improvisator die een ritmesectie totale vrijheid gunt zonder het overzicht te verliezen. Het is onvermijdelijk dat gedachten nu en dan uitgaan naar eerdere ritmesecties - Pliakas/Wertmüller bij Full Blast, Pupillo/Nilssen-Love in Hairy Bones, Laswell/Jackson bij het legendarische Last Exit - maar toch heeft dit trio een heel eigen, struikelende kracht. Brötzmann jeremieert woest op een brommende, voortdurend transformerende ondergrond, maar zet ook regelmatig een stap terug. En net als je denkt dat het samenspel monochroom dreigt te worden, krijg je weer een wending voor de kiezen die je eraan herinnert dat dit beestjes zijn met een killersinstinct.

Het maakt van 'M.A.N. - B.A.N.' een stevige kluif. Dit zijn performances die geen concessies doen, maar evenmin teren op routine of voorspelbare trajecten. Sterke persoonlijkheden, die zet je niet zomaar opzij, dus ergens klinkt het zoals verwacht, en toch is het weer helemaal anders. Het sluit mooi aan bij de geest van het festival, waar altijd weer verrassingen te rapen vallen en ontmoetingen verstrekkende gevolgen kunnen hebben.

In de Jazztube hierboven zie je een gedeelte van het optreden dat M.A.N. gaf in Cafe OTO in Londen op 28 oktober 2018.

Deze recensie verscheen ook op Enola.be

Labels: Farida Amadou, lp, Peter Brötzmann, Steve Noble, Thurston Moore

(Guy Peters, 5.2.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

In memoriam
Cassandra Wilson
1955-2026
Foto: Cees van de Ven

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.