Na het tienjarig jubileum, waarvan ik hier uitgebreid verslag deed, begon deze de elfde editie van het door Sound in Motion georganiseerde Summer Bummer Festival, voor mij inmiddels traditiegetrouw de aftrap van een nieuw concertseizoen. En net als voorgaande jaren slaagden Koen Vandenhoudt en Christel Kumpen er ook dit jaar weer in om ons een aantal bijzondere muzikale gerechten op te dienen, waarbij op die eerste dag de nadruk lag op wat we gemakshalve 'klankkunst' noemen. Vergelijk wat hier gebeurt gerust met abstracte schilderkunst; de gelijkenissen zijn treffend.

Dat begon al met het concert van Kabas Sun Dog. Zeker het eerste deel betrof een ingetogen exploratie van het begrip klank. Middels drie gitaren (Louis Evrard, Thijs Troch en Jonathan Horne), elektronica, contrabas (Nils Vermeulen), fluit (Jan Daelman) en altsax (Karen Ng) werd hier een intiem klanklandschap gecreëerd, waarin het goed ronddwalen was. Een groot contrast overigens met het stuwend ritmische tweede deel. Een maalstroom aan klanken trok ons hier mee, klinkend als een bezwerend ritueel. In het solo-optreden van John McCowen, gezeten achter zijn contrabasklarinet lag het accent nog sterker op klankkunst. Hij liet hier uitstekend horen met wat een veelzijdig instrument we hier van doen hebben. Opvallend hoge klanken werden afgewisseld met dusdanig lage dat je ze eerder in je buik voelt dan dat je ze hoort, maar het mooiste waren die knetterharde passages, of er een helikopter overvloog, waarbij ook alles om je heen staat te trillen.

DaughterDaughter speelt gecomponeerde muziek, althans aan de standaarden met partituren te zien, al klinkt het vaak eerder als opvallend vrije improvisatie. De muziek raakt dan ook vaak eerder aan hedendaags gecomponeerd dan aan jazz. Met twee saxofonisten, Camila Nebbia en Amalie Dahl, een celliste, Elisabeth Coudoux en Sun-Mi Hong op drums valt verder de originele bezetting op. Een wonderlijke klankwereld creëerden deze dames hier, waarbij met name de duetten cello-drums opvielen. Met name Coudoux is een zeer onorthodox spelende celliste die de meest bijzondere klanken aan haar instrument onttrekt, prachtig en zeer subtiel ondersteund door Hong. Een tweede bijzonderheid was de aanwezigheid op gezette tijden van wonderlijk liefelijke melodieën, op boeiende wijze contrasterend met het verder vrij abstracte klankbeeld. Cath Roberts en Tullis Rennie borduurden op mooie wijze voort op de eerder die middag ingezette lijn. Met een overvloed aan voorwerpen, speeltjes, een paar muziekinstrumenten - waaronder natuurlijk Rennie's trombone - en elektronica klonken ook hier de meest onverwachte klanken.

Bij die nadruk op klankkunst hoort ook het vaak onorthodoxe gebruik van instrumenten. Dat nogal wat mensen deze muziek dan ook louter in een livesetting kunnen waarderen, waar ondergetekende zoals u weet niet toe behoort, kan ik wel begrijpen. Je wilt de klanken niet alleen horen, maar ook zien hoe ze worden gecreëerd. Dan kom je erachter dat pianist Magda Mayas die vreemde klanken maakt door met een stuk touw achter de snaren langs te trekken en dat trompettist Mazen Kerbaj meestal niet rechtstreeks op zijn trompet blaast, maar via diverse slangen, waar hij ook nog eens tijdens het blazen met een stokje tegenaan slaat. Klankwerelden creërend die je met 'normaal' instrumentgebruik nooit krijgt. Een optreden dat ook weer wat herinnerd aan dat van Kabas Sun Dog omdat ook hier, met bassist Mike Majkowski en drummer Tony Buck, ritmiek een grote rol speelt. Nog lastiger te plaatsen is Integral, de band van meestergitarist Julien Desprez - zelden iemand gezien die middels een podium vol effectpedalen zulke ongewone gitaarklanken produceert, hier klonk geen normale aanslag. De muziek houdt het midden tussen experimentele pop, noise, freejazz en klankkunst. Dwars saxspel van Christine Abdelnour, tegendraadse elektronica van Claire Gapenne en snoeihard slagwerk van Lukas König maakten de verwarring alleen nog maar groter.

Het door de Portugese drumster Mariá Portugal opgerichte Erosão Septet is helemaal aan het eind van de eerste dag een construct dat breekt met het voorgaande. Hier is het niet de klankkunst die overheerst, maar de structuur. Portugal presenteert ons een aantal zelfgeschreven stukken die getuigen van groot vernuft, ze studeerde compositie aan het conservatorium, optimaal gebruikmakend van een wel zeer originele line-up. Twee altsaxofonistes, Angelika Niescier en Lotte Anker, waarbij we die laatste ook op sopraansax horen, twee trombonisten, Moritz Wesp en Matthias Müller, een contrabas en een tuba, Reza Askari en Carl Ludwig Hübsch, en tenslotte Portugal zelf achter het drumstel en zingend. Wat hier opvalt is hoe strak er gemusiceerd wordt, hoe groots Portugal gebruik maakt van de diverse klankkleuren, hoe perfect zei de stiltes toepast en hoe zij contrasten in haar muziek aanbrengt, zowel in volume als in dynamiek. Zonder meer het hoogtepunt van een in zijn geheel opvallend sterke dag.

Tekst: Ben Taffijn | Foto's: Laurent Orseau

Labels: Angelika Niescier, DaughterDaughter, Erosão Septet, festival, Integral, Julien Desprez, Kabas Sun Dog, Lotte Anker, Mariá Portugal, Mike Tony Buck, Sound in Motion, summer bummer

(Ben Taffijn, 5.9.26) - [print] - [naar boven]

Dag 2 van het Summer Bummer-festival kenmerkt zich door een minder grote diversiteit aan muzikale stijlen dan de eerste dag. De nadruk op vrijdag lag vooral op de vrije improvisatie, iets waar Sound in Motion, die dit festival organiseert, in eerste instantie ook bekend om is. En dan is het leuk om te horen hoe groot de diversiteit alsnog kan zijn. Vergelijk het concert van Farida Amadou, Sakina Abdou, Eva Mendoza en Heather Leigh met dat van David Toop, Ecka Mordecai en Christian Kobi en u weet wat ik bedoel. Beiden komen hier nog uitgebreid aan bod, maar werkelijk het enige wat die twee concerten met elkaar gemeen hadden, was dat het geïmproviseerde muziek betrof. Dat zegt denk ik al genoeg.

Maar eerst even aandacht voor die andere improvisator die alle drie de dagen twee keer per dag te horen is: Bart van Dongen. Samen met beeldend kunstenaar Antoon Versteegde creëert hij de 'Electric Grand'. Een steeds wisselende installatie bestaande uit een bamboeconstructie met daaraan 72 omgekeerde bloempotten met een speaker erin. Die speakers zijn verbonden met van Dongens Yamaha CP70B en iedere noot die Van Dongen speelt klinkt dus uit een andere speaker. Als luisteraar loop je rond tussen die over de ruimte verspreide bloempotten, zo het geluid opvangend. Een bijzondere ervaring. Iedere dag begint hiermee en deze zaterdag liepen de verstilde klanken van deze elektrische vleugel mooi over in het eerste concert, dat van Marmalsana. Een trio bestaande uit gitarist Maurice Louca, bassist Tony Elieh - op een eerlijk gezegd door mij nooit eerder gespotte akoestische basgitaar - en drummer en percussionist Burkhard Beins. Het soort vrije improvisatie dat hier klonk is het soort waar ik het meest van houdt: vrije improvisatie die primair draait om de aard van de klank, al was er in deze set ook zeker sprake van melodie en harmonie. Laten we zeggen dat die twee vormen elkaar hier mooi afwisselden. Bijzonder in zo'n klankgerichte set is vaak ook dat de musici kiezen voor een onorthodox gebruik van hun instrumenten. Louca en Elieh propten van alles tussen hun snaren, Elieh legde zijn gitaar regelmatig plat op zijn schoot om er allerlei schaaltjes en bakjes op mee te laten trillen en Beins had een koffer vol kleine percussie meegenomen. Het zijn dan ook optredens die je niet alleen moet horen, maar zeker ook moet zien. Hetzelfde geldt voor het hierboven reeds genoemde optreden van Toop, Mordecai en Kobi, al draaide het hier louter en alleen om klank. Voor mij dus een van de hoogtepunten van de dag. Zelden een celliste zo ingetogen zien spelen als Mordecai, zelden een saxofonist zo weinig geluid horen maken als Kobi en dat alles terwijl Toop zijn verzameling fluiten afwisselde met bakjes, potjes en papier, al dan niet bewerkt met een strijkstok.

Farida Amadou gaf vorig jaar een concert samen met Leigh, iets wat weer voortkwam uit het feit dat beiden eerder tijdens het festival met Peter Brötzmann hadden gespeeld, terwijl zowel Mendoza als Abdou een soloconcert gaven. En zoals dat dan gaat tijdens festivals: de musici leren elkaar kennen, er is een klik en een nieuw project en Koen Vandenhoudt en Christel Kumpen bleken geïnteresseerd. Of zoals het programmaboek zegt: 'The spark that ignited last year between these four prominent voices in adventurous music, is ready to become a fire on stage.' Welnu, dat laatste bleek volledig te kloppen. Wie tot gisteren 18.15 uur nog dacht dat vrouwen liefelijke en rustige muziek maken, is inmiddels voorgoed genezen. Want dit was verreweg het meest dynamische en luidruchtigste concert van dit festival. Met name Mendoza en Amadou stookten het vuur menigmaal hoog op en creëerden een ware geluidsmuur, die door Abdou en Leigh alleen nog maar verder werd verstevigd. Middels intens samenspel, iets wat met name deze set kenmerkte, wist dit kwartet in alles te overdonderen.

Datzelfde lukte percussioniste Camille Émaile. Ik zag haar vorig jaar november voor het eerst, toen samen met saxofonist Evan Parker en nu solo. Iets waardoor haar bijzondere geluidswereld nog beter tot zijn recht komt. Het meest opvallende is en blijft die wonderlijke constructie van een grote trommel, één die we eerder in een orkest tegenkomen dan bij een drummer, met daarop een ijzeren buis en daaroverheen gespannen snaren. Die worden bestreken, beklopt en pizzicato bespeeld met prachtige klanken als resultaat. En verder gebruikte Émaille ook hier een uitgelezen collectie aan percussie, meestal bespeeld liggend op de diverse trommels en met een eindeloos veelzijdige geluidswereld als resultaat.

Het project 'Dafnie Extended' van de Noorse altsaxofoniste Amalie Dahl kwam mede tot stand door Vandenhoudt en Kumpen, die Dahl aanraadden om haar kwintet Dafnie verder uit te breiden. Zo geschiedde en gisterenavond trad ze aan met een bigband, bestaand uit vijf blazers, accordeon, synthesizer, piano, twee bassisten en twee drummers, waaronder de enige senior in het geheel: Paal Nilssen-Love. Allemaal jonge, onbekende musici die de sterren van hemel speelden in een set bijzonder boeiende composities. Dahl gaf, zoals dat hoort, vrijwel alle musici de kans uitgebreid te soleren, maar de stukken bevatten vooral veel interessante duo's en trio's en natuurlijk, daar lijken die Scandinaviërs wel patent op te hebben, lekker hectische, alle kanten opstuivende gezamenlijke uitbarstingen. Het ideale slotconcert van de tweede dag.

Tekst: Ben Taffijn | Foto's: Geert Vandepoele

Labels: Amalie Dahl, Camille Émaile, Christian Kobi, David Toop, Ecka Mordecai, Farida Amadou, Marmalsana, Sound in Motion, summer bummer

(Ben Taffijn, 12.9.25) - [print] - [naar boven]

Afsluiting van de zomer of opmaat naar een nieuw concertseizoen? Hoe het ook zij, het jaarlijkse Summer Bummer Festival, voor de derde keer in muziekcentrum Trix is weer aangebroken. En omdat het festival dit jaar tien jaar bestaat duurt het drie dagen in plaats van de gebruikelijke twee. Of wordt dit de nieuwe standaard? Bij Koen Vandenhoudt en Christel Kumpen, samen vormen ze Sound in Motion dat al dit moois organiseert, weet je het maar nooit. Wat direct opvalt bij deze eerste dag is de veelzijdigheid van de muzikale uitingen, die was niet eerder zo groot en overschrijdt de grenzen van jazz-gerelateerde vrije improvisatie op menig moment. De muziek van HxH, The Handover, Craig Leon en Cassell Webb valt daar immers moeilijk onder te scharen.

Zo is wat HxH, het duo van Chris Williams en Lester St. Louis (beiden maken ook deel uit van het Metropolis Ensemble), maakt pure experimentele elektronica, al horen we Williams hier ook zijn trompet gebruiken. Een mooie set, met name het eerste vrij ingetogen deel is meer dan de moeite waard. Prachtig hoe dit duo hier met subtiele noise een boeiend klanklandschap weet neer te zetten, waarbij de sterke onderstroom voor extra spanning zorgt. Gaandeweg loopt de dynamiek op, mede door de trompetklanken van Williams en de spanning, al haalt deze frase het niet bij het enerverende eerste deel.

Een ander elektronica-duo, veel bekender overigens, bestaat uit Craig Leon en Cassell Webb. Hun optreden later op de avond bestaat uit de muziek van het uit drie delen bestaande legendarische 'Anthology Of Interplanetary Folk Music'. Leon liet zich voor dit kunstwerk, waarvan het eerste deel al in 1981 verscheen, inspireren door de mythes van de Dogon, een volk in het huidige Mali. In 2019 verscheen 'The Canon' samen met de achtergrond van het project en volgend jaar staat het afsluitende 'Nyphos' gepland, waarvan het duo hier reeds enkele delen speelt. Wat Leon en Webb doen was met name begin jaren 80 baanbrekend en vernieuwend en is sindsdien veel gekopieerd. De combinatie van (dark) ambient en polyritmiek was toen nog uiterst vernieuwend, maar is dit inmiddels al lang niet meer. Leuk natuurlijk om dit legendarische duo aan het werk te zien en te horen, maar muzikaal is het inmiddels toch wel wat voorspelbaar en weinig verrassend, terwijl dat nu juist is waar dit festival patent op heeft.

Nee, dan The Art Ensemble Of Brussels. Hier als septet zet dit in wisselende samenstelling opererend collectief in het café op de helft van de eerste dag de zinnen volledig op scherp. Muzikaal is het zeker niet het beste optreden van de avond, al creëren de zeven musici menig aantrekkelijk moment, maar qua performance is dit onovertroffen. Danseres en vocaliste Yipoon Chiem weet haar lichaam in alle (on)mogelijke bochten te wringen, blinkt uit in breakdance, maar weet eveneens te overtuigen met haar vocale toeren, terwijl vocalist Pierre Michel Zaleski al kletsend op alle mogelijke manieren probeert de overige musici van hun spel af te houden, iets dat hem overigens nergens echt lukt. Het levert menig hilarisch moment op. Vrije improvisatie kortom waar de geest van dada in rondwaart.

Muzikaal springen er twee concerten uit op deze eerste dag, het optreden van het duo van saxofonist Steve Baczowski en bassist Brandon Lopez en dat van The Handover. Mijn hooggespannen verwachting wisten zowel Lopez als Baczowski volledig in te lossen. Die eerste door werkelijk iedere centimeter van zijn contrabas op hoogst originele wijze te bespelen. Geen onderdeel van de lange snaren bleef onberoerd en ook de kast zette Lopez regelmatig in. Sterker nog: de meest boeiende momenten waren die vol percussieve klanken, tevens afkomstig van de ver doorontwikkelde techniek van Baczowski, al ploppend en klikkend werkte hij zich door de notenbrij. Een concert waarin ruimte was voor grenzeloze hectiek, maar tevens voor bijzonder intieme momenten; voor boeiende solo's en voor overtuigend duospel van twee musici die volledig aan elkaar gewaagd waren.

Maar het hoogtepunt was toch het enerverende concert van oedspeler Aly Eissa, violist Andrew Nasser, beide afkomstig uit Egypte, en toetsenist Jonas Cambien, die samen The Handover vormen. Ware virtuosen die twee snarenbespelers, gloedvol en vol energie regen ze het ene ritmische patroon hier aan het andere, vaak mede opgezweept door de heerlijk nasale klanken van Cambien. Prachtig hoe oed en viool hier elkaar continu afwisselden in melodie en ritme, en hoe dit trio klassieke Arabische muziek vermengt met Egyptische volksmuziek en vrije improvisatie. Een concert waarin de tijd omvloog en dat niet voor niets werd gevolgd door een staande ovatie, volkomen verdiend.

Tekst: Ben Taffijn | Foto's: Geert Vandepoele

Labels: Brandon Lopez, Cassell Webb, Craig Leon, festival, HxH, Sound in Motion, Steve Baczowski, summer bummer, The Art Ensemble Of Brussels, The Handover

(Ben Taffijn, 7.9.25) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

In memoriam
Cassandra Wilson
1955-2026
Foto: Cees van de Ven

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.