Vooruitblik | Nieuws | Jazztube
Flat Earth Society op tournee met nieuw album

Surrealistisch, veelkleurig, strak, dynamisch, ontregelend, absurdistisch, filmisch en bovenal eigenzinnig. Het zijn kwalificaties die allemaal van toepassing zijn op het Flat Earth Society Orchestra (FES). Een bigband die als een wervelwind over je heen dendert met immer boeiende partituren en arrangementen, vaak van de hand van rietblazer en producer Peter Vermeersch, die dit orkest oprichtte in de late jaren negentig. Sindsdien bracht de band een reeks albums met opwindende muziek uit, die het stof in het jazz- en impro-landschap danig deden opwaaien.

De prikkelende en vaak verrassende composities en arrangementen, steevast verankerd in 20ste-eeuwse tradities, reiken via diverse jazzvertakkingen naar rock, exotica en hedendaagse muziek, maar ze vertrekken vanuit een resolute hedendaagse spirit. Dat is ook weer te horen op hun nieuwe album 'Missa Asinorum'. Samen met co-creator, componist en pianist Peter Vandenberghe breidt Vermeersch het FES-universum hiermee verder uit met een aantal kakelverse composities waarbij lengte een cruciale rol speelt. Deze week start de band met een releasetour door België en Nederland.

Peter Vermeersch is bezig aan een gradueel afscheid van de band. Hij heeft aangegeven dat hij na meer dan 25 jaar de fakkel wil overdragen om ruimte te maken voor nieuwe impulsen binnen het ensemble. Onlangs gaf hij in het programma 'Music Matters' op Klara (VRT MAX) meer uitleg over het 'Missa Asinorum'-project en hoe dit proces van afscheid nemen verloopt. Hoewel Vermeersch de 'de facto bandleider' en drijvende kracht was, is het de bedoeling dat het orkest blijft voortbestaan zonder zijn constante fysieke aanwezigheid op het podium.

Op woensdag 29 april treedt Flat Earth Society op bij Podium JIN in Nijmegen. Daarna is de band nog te zien in onder meer het Bimhuis, Amsterdam (1 mei) en Paradox, Tilburg (3 mei).

In de Jazztube hieronder kun je kijken naar een stuk uit het optreden dat Flat Earth Society gaf voor Pelt Jazz in CC Palethe op 20 november 2025.

Tekst: Maarten van de Ven | Foto & video: Cees van de Ven

Labels: bigband, Flat Earth Society, jazztube, nieuws, Peter Vermeersch, vooruitblik

(Maarten van de Ven, 27.4.26) - [print] - [naar boven]

Goed nieuws voor fans van de Amerikaanse altsaxofonist Art Pepper (1925-1982): recent kwam een historisch belangrijke archiefrelease van hem uit: een box met vier cd's, goed voor ruim vier uur liveopnamen uit 1959, over verschillende zomeravonden opgenomen in de legendarische jazzclub The Cellar in Vancouver, Canada. Het gaat om niet eerder uitgebrachte opnamen die jarenlang stof lagen te vergaren in archieven. Ze werden destijds op tape gezet door clubmanager Dave Quarin, zelf een begenadigd saxofonist. Sommige tracks zijn dan ook onvolledig omdat de band afliep, maar je krijgt er wel de clubsfeer bij. De onvolledige tracks - zes op een totaal van 32 - stoppen trouwens niet abrupt: geluidsingenieur Michael Graves, die de 67 jaar oude opnamen restaureerde, liet ze wijselijk uitfaden.

1959 was in meerdere opzichten een bijzonder jaar voor Pepper. Enerzijds kampte de saxofonist al sinds de vroege jaren vijftig met een zware heroïneverslaving die in 1959 opnieuw escaleerde, anderzijds pakte hij in datzelfde jaar uit met het steengoede album 'Art Pepper Plus Eleven'. Puur creatief bevond de saxofonist zich op een hoogtepunt, en dat is goed te horen op de opnamen. Hij werd bovendien begeleid door lokale muzikanten van topklasse: pianist Chris Gage, contrabassist George Clitheroe en drummer George Ursan. Ze speelden vooral standards uit de Great American Songbook ('Cherokee', 'All The Things You Are', 'Over The Rainbouw'), bebopklassiekers ('Yardbird Suite') en tracks van Peppers eigen albums ('Brown Gold', 'Holiday Flight').

In het bijbehorende boekje vind je het hele Cellar-verhaal terug, opgetekend door jazzcriticus Kirk Silsbee, alsook archieffoto's. Op het doosje prijkt dan weer een prachtige ingekleurde lino van Harry J. Webb, die in The Cellar boven de bar hing. Een uitgave om van te likkebaarden, en dat is precies wat ik nu al enkele weken doe. Nu jij nog!

Tekst: Patrick Auwelaert | Deze recensie verscheen ook in Jazz&mo'

In de Jazztube hieronder zie je een uitzending over Art Peppers optreden op het Kongsberg Jazzfestival 1980, met een interview en livebeelden.

Labels: Art Pepper, cd, Chris Gage, George Clitheroe, George Ursan, jazztube

(Patrick Auwelaert, 23.4.26) - [print] - [naar boven]

Trompettist Ruben Drenth en pianist Bert van de Brink kennen elkaar vanuit verschillende formaties waarin ze samen speelden. Vaak speelde Van de Brink dan op kerkorgel. De heren vonden het tijd om hun samenwerking vast te leggen op een album. Dit deden ze in de thuisstudio van de pianist in Ophemert, waar Van de Brink achter zijn eigen vleugel plaatsnam. Een ideale setting om in een ontspannen sfeer samen te spelen en op te nemen.

De geluidsopnamen zijn in één dag opgenomen en klinken geluidstechnisch bovendien erg fraai, dit voor de hifi-liefhebbers. De meeste composities zijn van eigen hand, op drie na, zoals het openingsnummer 'Solitude', een compositie van Ellington. Hier is duidelijk te horen dat Drenth en Van de Brink goed thuis zijn in het idioom van de jazztraditie. Daarnaast 'Beatrice', een compositie van Sam Rivers en het slotstuk 'Tricotism' van Oscar Pettiford. Die laatste is ook de enige uptempo track van dit album, de overige stukken zijn medium of langzaam van tempo.

De heren zijn in hun solo's niet uit op virtuoos spel met effectbejag. Integendeel, de uitdaging wordt gezocht in intiem samenspel waar de twee musici elkaar uitdagen, waar plaagstootjes worden uitgedeeld en waar elkaar de ruimte wordt gegund. Dat Van de Brink gezien zijn ervaring en staat van dienst creatief met het geschreven materiaal om weet te gaan ligt in de lijn der verwachting, dat Drenth in zijn ontwikkeling al zover is, is ronduit indrukwekkend. Zijn toon is rijk van aard, het samenspel klinkt ontspannen en intiem.

De plaat kent ook een aantal geïmproviseerde 'Interludes'. Deze klinken niet of ze volledig zijn geïmproviseerd. Aan de ene kant is dat een compliment door de harmonische structuur en logica in de improvisaties , aan de andere kant klinken ze soms een beetje bedachtzaam. Een wat onverwachte move in de improvisaties, had het wellicht iets spannender gemaakt.

Een van de hoogtepunten vind ik het nummer 'Willemijn' een compositie van Van de Brink. Heel dichtbij en liefdevol gespeeld met veel emotionele diepgang. En prachtig lyrisch spel van de pianist.

Het doel van de plaat was om de samenwerking tussen de twee musici vorm te geven en daar zijn ze in positieve zin zeker in geslaagd. Er wordt in ontspannen sfeer gemusiceerd, waarbij je hoort dat de twee elkaar muzikaal goed kennen en met veel plezier samenspelen op een muzikaal gezien hoog niveau. Goed gedaan, heren!

Tekst: Koen Scherer

Labels: Bert van de Brink, cd, Ruben Drenth

(Koen Scherer, 22.4.26) - [print] - [naar boven]

Roscoe Mitchell behoort tot de weinige nog levende grondleggers van de vrije improvisatie zoals die vanaf de jaren 60 in de vorige eeuw opgang deed. Hij was in 1965, met pianist Jodie Christian, drummer Steve McCall en componist Phil Cohrhan, de oprichter van de inmiddels legendarische Association for the Advancement of Creative Musicians (AACM); richtte een paar jaar later het al even roemruchte Art Ensemble of Chicago mee op en werkte gestaag aan een inmiddels al bijna zeventig jaar durende carrière! En die is nog steeds niet voorbij, in mijn cd-speler ligt het bij Rogue Art verschenen 'In 2', waarop we deze onsterfelijke saxofonist horen improviseren met percussionist Michele Rabbia, ook te horen op elektronica.

De cd-verpakking bevat mooie woorden van Rabbia over improvisatie: "Let's start by admitting that improvisation is sometimes less the goal than the means, one of the means, this one very specific, by which things are done, people are realized, fulfilled and fulfiled. In a way, to improvise or not to improvise is not the question: improvisation is not an end in itself. In fact it's less a question of getting an improvisation right than of using improvisation to get something right! Improvisation is the art of conversation, of listening to each other, through all the particular languages of the forces at play, and through a common language that is always in the making."

'A Day In A Forest' heet het eerste stuk en inderdaad is het of we door een bos lopen. De percussie van Rabbia verklankt de brekende takjes onder onze schoenen, terwijl we Mitchell op sopranino saxofoon stem horen geven aan de dieren om ons heen. Een opvallend intiem klanklandschap ontvouwt dit duo hier. In 'Interaction' creëert Rabbia een serie drone-achtige klankwolken met zijn elektronica, waar Mitchell zichzelf iedere keer als met een stoomfluit naast positioneert, inderdaad de interactie zoekend. Of dat nog niet genoeg is gooit Rabbia er verderop nog wat slagwerk in. En als Mitchell ruim een minuut voor het einde de structuur loslaat, krijgt die interactie ineens een geheel ander karakter. Ook in het vrij duistere 'Low Answer' spelen klanknevels een grote rol. De klank van Mitchells niet zo vaak te horen bassaxofoon valt prachtig samen met Rabbia's elektronica en percussie. Alle kanten opschietende klanken van de sopranino in het net iets meer dan anderhalve minuut durende titelstuk 'In 2', geflankeerd door een uiterst dynamische ritmiek.

De zeven stukken op dit album zijn over het algemeen vrij kort, het is alles bij elkaar net geen veertig minuten muziek, maar 'A Night In The Forest' vormt met bijna elf minuten een uitzondering. Uiterst subtiele percussie in de eerste minuten, ook Mitchell speelt hierop. Tegen de derde minuut klinkt heel zacht de sopranino sax - een enkel nachtdier is gearriveerd. En zo ontvouwt zich dit prachtige stuk: subtiele blazersklanken en onbestemde geluiden van de percussie en de elektronica, ja, net als in een nachtelijk bos. 'First Impression' is het andere wat langere stuk, hier horen we Mitchell in een mooi springerige solo, duidelijk geïmproviseerd, terwijl Rabbia een krachtig ritmisch patroon neelegt. Als laatste klinkt 'Polyndrome' met ontregelende klanken van de bassax, tegen een onregelmatige ritmiek. Vrije improvisatie in optima forma.

Tekst: Ben Taffijn | Foto: RogueArt

Labels: cd, Michele Rabbia, Roscoe Mitchell

(Ben Taffijn, 19.4.26) - [print] - [naar boven]

Het eerste nummer na de pauze, 'Dorham's Delight', zet de kwaliteiten van het Loe van der Lee Quintet mooi op een rijtje. Het combo put uit de rijke traditie van de Amerikaanse hardbop van de jaren vijftig en zestig. Denk: Bobby Timmons, denk: Horace Silver, denk: Lee Morgan. Van der Lee manoeuvreert zijn mannen door de kashba van Tunis, met verrassingen op elk hoekje.

Pianist Sebastiaan van Bavel vindt als eerste de verborgen steegjes met hun geuren van specerijen en hasjiesj. Hij snijdt onverschrokken scheuren in zijn solo's, die hij daarmee tot Fontana's transformeert en is de meest avontuurlijke van het stel. Tenorsaxofonist Daan Kluwer (1988) trok in het recente verleden de aandacht in onder meer het Jong Metropole en de New Composers Pool. Hier beweegt hij zich elegant, maar op alles voorbereid, door de schema's.

De band wordt gefundeerd door de beproefde en inmiddels ijzersterke tandem Cas Jiskoot (bas) - Tim Hennekes (drums). Hennekes speelt weer crisp, kittig en knetterend. Loet van der Lee bestiert het stel met zijn autoriteit afdwingende trompet. Op bugel is hij ongemeen zuiver en krachtig in alle registers. Bovendien schrijft hij ('October First') innemende liedjes.

Hm, als die hardbop na zestig jaar nog zo fris is gebleven kijk ik met belangstelling uit naar de komende zestig.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Diederik Idema

Labels: Bobby Timmons, Cas Jiskoot, concert, Daan Kluwer, Horace Silver, Lee Morgan, Loet van der Lee, Sebastiaan van Bavel, Tim Hennekes

(Eddy Determeyer, 14.4.26) - [print] - [naar boven]

De onvermoeibare Bart van Dongen opende de avond met een dankwoord aan alle vrijwilligers. Dankzij hun inzet vond vanavond het eerste concert plaats op de nieuwe locatie van POM (Paviljoen Ongehoorde Muziek) in Eindhoven.

Het publiek kwam in groten getale; met wat extra stoelen was de ruimte tot de laatste plek gevuld. Een veelbelovende start voor dit podium, dat na de laatste finishing touches een absolute aanwinst is voor de Eindhovense cultuur.

Het trio Berger-Blom-Dumoulin voegde direct de daad bij het woord met een avond vol indrukwekkende instant composing. Tenorsaxofonist Jasper Blom bleef dit keer wat op de achtergrond met zijn saxofoon, maar drukte met een arsenaal aan synthesizers een wezenlijk stempel op het totale klankbeeld. Jozef Dumoulin, de internationaal gevierde Fender Rhodes-specialist, schitterde met beheerste en smaakvolle improvisaties op keyboards en synths. De talentvolle Keulse drummer Leif Berger maakte indruk met zijn inventieve, open spel. Zonder onnodig vertoon, maar met aansprekende creativiteit, maakte hij het klankbeeld van dit trio compleet.

Klik hier voor een fotoverslag van dit concert door Cees van de Ven. In de Jazztube hieronder kun je het concert integraal herbeleven.

Tekst, foto & video: Cees van de Ven

Labels: concert, Jasper Blom, jazztube, Jozef Dumoulin, Leif Berger, Paviljoen Ongehoorde Muziek

(Cees van de Ven, 11.4.26) - [print] - [naar boven]

"Een festival is vooral een goede aanleiding om mondjesmaat te proeven aan het overweldigende aanbod van talent. Bij deze proeverij was het zangeres Christie Dashiell die, dwars door alle eclectische lagen van jazzkenners-protagonisme, regelrecht het hart raakte met haar doorleefde liefdevolle stem van protest. Ze verwoordt en verklankt dit hartverscheurende tijdperk waarin we leven. Samen met andere luisteraars live luisteren naar al dit talent brengt verbinding en beweging die een tegenhanger is voor de digitale werkelijkheid die ons wordt opgelegd."

Op zaterdag 28 maart bezocht Monica Rijpma het Transition Festival. Zij zag er optredens van o.a. Jasper Høiby's 3Elements, Theo Croker, Dave Holland & Lionel Loueke, Fenix, Louis Sclavis India Quartet en Trygve Seim 'Helsinki songs' Quartet ft. Mathias Eick.

Klik hier om haar festivalverslag te lezen.

Louis Obbens maakte ook een fotografisch verslag van Transition 2026. Hier kun je zijn foto's bekijken.

Labels: Christie Dashiell, Dave Holland, festival, Jasper Høiby, Mathias Eick, Theo Croker, Transition Festival, Trygve Seim

(Maarten van de Ven, 9.4.26) - [print] - [naar boven]

Bassist Koos Wiltenburg (1954) is al jaren zo'n stille kracht op de achtergrond van de Nederlandse jazz. Hij won het Laren Jazzfestival op zijn 21ste, ging freelancen, speelde in trio's, produceerde platen en gaf les aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen en de Academie voor Popcultuur, Leeuwarden.

Zijn Group vertolkt muziek die hem vermoedelijk na aan het hart ligt, een soort fusion-mainstream. Ik denk dat de lancering destijds van basmeester Jaco Pastorius bij Weather Report grote indruk heeft gemaakt. Wiltenburgs sound is duidelijk georiënteerd op het orkestrale geluid van Pastorius. En hij is de baas van het spul, hè. Zijn noten zijn de bouwstenen van wat er gebeurt. Daarbij valt op dat het slagwerk hier een sleutelrol speelt. Niet alleen de opwindende tandem Arno van Nieuwenhuize (drums) - Martin Gort (percussie) staat daar garant voor, ook pianist Jasper Soffers etaleert een percutante aanpak. Deze band veert op rolletjes. Voor de momenten van extase zorgt saxofonist Efraïm Trujillo. Die taak is bij hem in goede handen.

De wekelijkse Jazz Jams van Diederik Idema beleefden afgelopen maand hun 35-jarig bestaan. Aangezien de gemiddelde leeftijd van de bezoekers hier ruim onder ligt, hebben die hun leven lang met De Smederij geleefd. Zou je kunnen zeggen. Geluksvogels.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Hammie van der Vorst

Labels: Arno van Nieuwenhuize, concert, Efraïm Trujillo, Jaco Pastorius, Koos Wiltenburg, Martin Gort

(Eddy Determeyer, 7.4.26) - [print] - [naar boven]

In de programma-aankondiging van Paradox Tilburg wordt de muziek van het Bobo Stenson Trio als 'modern creatief' omschreven. Een ander passend label zou kunnen zijn 'tijdloos elegant'. Binnen het brede, hedendaagse landschap van de geïmproviseerde muziek is de Zweedse pianist Bobo Stenson een soort Monkiaanse monnik: ingetogen, zoekend, en altijd trouw aan de essentie. Met zijn trio heeft hij een drie-eenheid gevormd die op het nieuwste album 'Sphere' onvergankelijk hypnotische klanken voortbrengt - klassiek en stijlvol als het zwarte jurkje van Chanel. Dit is muziek die niet alleen blijft hangen, maar zich steeds opnieuw laat evolueren. Een absolute aanrader voor Gen Z om te herontdekken.

Het optreden in Paradox is niet alleen om de muziek van 'Sphere' (ECM, 2023) ten gehore te brengen. Het is vooral een voortzetting van een lang lopende conversatie tussen de pianist en contrabassist Anders Jormin en drummer Jon Fält. Vanaf 'Cantando' (ECM, 2008) is Fält als vaste drummer van het trio te horen. De samenwerking met Jormin ontstaat al veel eerder en is vanaf de jaren 90 op drie trioalbums te horen, allemaal uitgebracht op ECM, nog met drummer Jon Christensen. Vanaf 2008 vormt het huidige drietal de stabiele bezetting die je ook op 'Indicum', 'Contra La indecisión' en 'Sphere' hoort.

In schril contrast met wat AI uitspuugt, zo doordrenkt van platte karakterloosheid, is het kenmerk van deze muziek een vreugdevuur van oorspronkelijkheid, waarin alle wortels van de Europese muziek zijn verinnerlijkt en gekoppeld aan een koel pratende swing.

Bedachtzaam maar trefzeker bouwen de heren een introspectie uit tot een ontroerend of grappig moment. In een swingende ballade vloeien de bastonen vanuit de solo over in het pianoakkoord dat zich hierdoor verder uitvouwt als een harmonisch perk. Daaromheen tekenen de drums, dartel of doelgericht, de contouren. Uit de licht klagende contrabas groeit een verdikte melodielijn, de piano harmoniseert, biedt contrapuntische vertakkingen en gaat nieuwsgierig op zoek, een andere richting in. Snijdende nagels over een schoolbord, plukken en strijken, en alle grijskleuren van de percussie ronden de sketch af.

Minimalistisch of breed lyrisch slaat de piano af en toe een scheve noot, à la Monk, en refereert terloops aan blues of impressionisme. Bastonen verschuilen zich in een pianoakkoord, en, als in een flipperkast, reageert het ensemble met stuiterende richtingen. Drums en percussie pikken het op en begeleiden de gedachte verder naar een onverwacht en verstild eind.

Een moment van mystiek verwart de spelers en het publiek, als er opeens andere muziek uit het geluidssysteem van Paradox sijpelt, waarvan niemand de oorzaak kan ontdekken. Op hol geslagen of hallucinerende IT? We zullen het niet weten.

Een lichtvoetige wals volgt. 'Red Flower' is opgedragen aan Noord-Koreaanse volksmuziek of andere Aziatische bloemen. Romantisch en elegant. De contrabas is ritme, strijker, melodie, aangever, uitbreider en aanvuller. Drums en percussie bespelen het hele spectrum van kalimba, brushes, gong en bekkens tot zweepslagen en dreigende roffels. We horen regendruppels en schuifelende tapdansvoeten tot onverhoeds, als via een kier in de vloer, de piano zich binnendringt. Sliep-uit, boterschuit. De bas knort en kwekt. De humor en lichte swing met precies die paar blauwe noten ontspannen ons en banen een weg voor het volgende verstilde moment. Het resultaat is muziek die niet alleen klinkt, maar zich voor ons ontvouwt als een levend organisme: voortdurend in beweging, voortdurend verrassend. Bloedmooie muziek, zowel op cd als live.

Klik hier voor een fotoverslag van dit concert door Louis Obbens.

Tekst: Monica Rijpma | Foto's: Louis Obbens

Labels: Anders Jormin, Bobo Stenson, concert, ECM, Jon Fält

(Monica Rijpma, 4.4.26) - [print] - [naar boven]

Een akelig busongeluk met versnellende en vertragende sequenties. Met krijsende remmen, scheurend ijzer en oorverdovende knallen. Een grottenmonster met onwelriekende adem. Een naaimachine die op hol is geslagen en heel haar omgeving met elkaar verknoopt. Dat zijn zo wat associaties die opborrelen bij het optreden van Lean Left.

Lean Left, dat zijn Ken Vandermark, rieten, Terrie Hessels en Andy Moor, gitaren en Paal Nilssen-Love, drums. Niet voor de teerhartigen. Op klarinet raakt Vandermark in regionen die tot dusver verboden terrein voor het instrument waren. Ik moet me even naar het podium dringen om vast te stellen dat het inderdaad een klarinet is en niet een of ander exotische fluit. Dit is muziek voor de goede, de allerbeste luim. Al zie ik ook een aantal geharde VERAveteranen het pand verlaten met doffe, om niet te zeggen wanhopige blikken. Terrie 'Ex' Hessels voert intussen zijn ochtendgymnastiek uit zoals we dat van hem gewend zijn. Goeie ouderwetse free jazz, met voldoende openingen om even op adem te komen.

Deze orgie werd voorafgegaan door een optreden van It Dockumer Lokoaltsje, de trots van Friesland gedurende de laatste veertig jaar. Punkmuziek met een hijsje hoempa. Ook hier betreden we hier en daar een stiltezone. Een open plek in Boswachterij Appelscha. Nu moet ik erbij zeggen dat ik betrekkelijk weinig ervaring heb met boswandelingen en de aldaar te vinden open plekken. Het is meer een beeld uit sprookjes en romans.

Ik had het kunnen weten: eerder op de avond gebruikte ik het souper met de kleinkinderen. Dat alleen al is een Barnum and Bailey-spektakel met vier pistes. Maar dat valt dus een beetje buiten het kader van Draai.

Labels: Andy Moor, concert, It Dockumer Lokaeltsje, Ken Vandermark, Lean Left, Paal Nillsen-Love, Terrie Ex, Terrie Hessels

(Eddy Determeyer, 1.4.26) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Album van de maand:
Nils Wogram Nostalgia
- The Walk
Klik hier voor meer informatie

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.