Human Music, zo legde leider en componist Pasha Shcherbakov uit, is by human people for human people. Zo simpel is dat. HM is een jaarlijkse traktatie. Elk seizoen stelt Shcherbakov een nieuwe editie samen met professionals en studenten van het Prins Claus Conservatorium. Het repertoire schuift ook telkens een stukje op. Maar de aanpak blijft ruwweg gelijk. Een solist, Shcherbakov zelf, op trombone, trompet en voor het eerst ook op fluit, improviseert op een zacht bedje van strijkers, gesteund door een loeistrakke ritmesectie. Daarbij speelt de klassieke (romantische, impressionistische) traditie een zeker zo grote rol als die van de jazz. Dat de leider zelf aanvankelijk uitsluitend de klassieken bestudeerde en uitvoerde zal daar debet aan zijn. In dat verband is het verhelderend te weten dat hij bij zijn toelatingsexamen voor Prins Claus een blues moest schrijven en spelen. 'Too Much Sugar (And Lemon)' kreeg in De Smederij een geactualiseerde uitvoering en er zal best een bluesstructuur in hebben gezeten. Wanneer je maar ingespannen genoeg luisterde zul je dat ook wel horen. Maar het opus had toch meer van doen met Gabriel Fauré dan met Blind Boy Fuller.

In 'Acoustic Groove' zette Shcherbakov de fluit aan de mond. Helemaal niet slecht voor een debuut, al wisten er wel wat nootjes te ontsnappen. Deze charmante, ietwat melancholieke toonkunst zette mijn oren en mijn geest op het spoor van de jaren veertig. Ik weet ook niet waarom.

De composities van de leider en zijn bewerkingen van stukken van Benny Golson en Esjborn Svensson staken goed in elkaar en werden op het scherp van de snede uitgevoerd. De verschillende klankkleuren die er in de onderscheiden instrumentcombinaties huisden kregen ruim baan. Het strijkkwartet, soms aangevuld met de contrabas van Andrea Caruso, vormde een formidabel, zwaargevooisd wapen. Het kwartet bestond uit Eszter Bránya en Anna Maria Schitsova op viool, Pedro Henrique Santos Marquez op altviool en Emma Zarzuela Castro op cello (met zulke namen krijg je onherroepelijk fantastische muziek, volgens presentator Diederik Idema). Mooi, hoe in het openingsnummer 'Taste Of Tears' de melodie van Brányas viool naadloos oversprong naar de altviool van Pedro et cetera.

De toegift was 'Sláva Ukrayíni', het Oekraïens volkslied, dat door het publiek min of meer werd meegezongen. Shcherbakov, zelf afkomstig uit Kaliningrad, tussen Polen en Litouwen: "In Moskou waren we allemaal de bak ingegooid!"

Foto: Hubert Nauta

Labels: concert, Human Music, jan23, Pasha Shcherbakov

(Eddy Determeyer, 8.2.23) - [print] - [naar boven]

Daniel Garcia Diego is geboren in Salamanca en kreeg de flamenco met de paplepel ingegoten. Hij ging klassieke muziek studeren aan het conservatorium van Castilla y León. Daarna studeerde aan het Berklee College of Music in Boston, waar de Panamese jazzpianist Danilo Pérez zijn mentor werd. Hij speelde met Arturo Sandoval, Greg Osby and Perico Sambeat. Hij bracht vier albums uit waarop al deze invloeden bij elkaar komen. Hij noemt zichzelf eclectisch en dat is te horen. Allerlei invloeden uit klassiek, jazz en flamenco worden in een centrifuge gegooid en komen er fris, origineel, kleurrijk en verrassend uit.

In hun eerste Nederlandse tour deed het trio een uitverkocht Paradox aan om werk te laten horen van de laatste twee albums 'Travesuras' (2019) en 'Vía De La Plata' (2019). Op de albums zijn onder anderen ook Ibrahim Maalouf (trompet), Anat Cohen (klarinet) en Gerardo Núñez (flamencogitaar) te horen. Die waren niet meegekomen naar Tilburg. Het trio bleek uitstekend in staat om dat gemis creatief op te vangen.

Het trio trapte af met 'Potro De Rabia Y Miel', een hommage aan de in 2014 overleden flamencogitarist Paco de Lucia. De Steinway-vleugel veranderde onder de handen van Garcia Diego in een flamencogitaar die met heel strakke ritmes en typische accenten bespeeld werd, om daarna naadloos over te vloeien in een swingende jazzpiano. Dit alles subtiel maar krachtig ondersteund door het drumwerk van Michael Olivera. En ook bassist Reinier Elizarde 'El Negrón' presenteerde zich sterk met een mooi uitgesponnen solo.

Garcia leidde het tweede nummer in met een verwijzing naar 'Sketches Of Spain', het alom gewaardeerde album van Miles Davis en Gill Evans uit 1960. Hoewel ook Garcia Diego vol lof is over dit album hadden Davis en Evans de principes van de solea flamenco volgens hem niet goed begrepen. In het stuk maakte hij dat overtuigend duidelijk en ontstonden er prachtige contrasten tussen strak gespeelde flamenco-akkoorden en -ritmes en jazz met een onvervalste swing. In 'Calle Compañia' nam het trio ons mee naar Garcia Diego's Salamanca. Het trio maakte indruk met een aaneenschakeling van ritme- en sfeerwisselingen en gedurfde solo's. Olivera was meesterlijk in het subtiel hanteren van zijn brushes en het leggen van verrassende accenten.

Het drietal heeft na een flink aantal jaren samenspelen een soort telepathische manier van communiceren ontwikkeld, wat zorgt voor een mooie en speelse balans in het geheel. Voeg daarbij een zichtbaar speelplezier en het kon niet anders dan dat het applaus steeds luider en langduriger werd. Garcia Diego gaf ook aan hoe belangrijk het publiek voor zijn trio is; het is immers de wisselwerking van energie tussen zaal en podium die tot het eindresultaat leidt. En dat zat wel goed in Paradox. Waarschijnlijk dat ik daarom geen moment de instrumenten heb gemist die op de albums wel te horen zijn. De magie van livemuziek!

Het trio kwam, zag en overwon en werd beloond met een staande ovatie. De toegift was rustiger en ingetogen, een soort slaapliedje waarin de zaal werd uitgenodigd mee te zingen en daar vol overgave op reageerde.

Klik hier voor foto's van dit concert door Johan Pape.

In de Jazztube hieronder zie je het concert dat het Daniel García Diego Trio een dag later gaf in het Bimhuis.

Labels: concert, Daniel Garcia Diego, flamenco, jan23, jazztube

(Johan Pape, 5.2.23) - [print] - [naar boven]

Concert
Togolese klanken uit de diaspora
Togo All Stars, zaterdag 28 januari 2023, VERA, Groningen

De spijkerharde bassdrumbeat waarmee het optreden van de Togo All Stars begon leek onheilspellend. Hadden we hier weer eens van doen met een geluidstechnicus met punk- of grunge-oren? Gelukkig werd er al snel gas teruggenomen en bleek dat de Togolese band voor elk botje en spiertje wel een beat had. In hun polyritmiek was het soms moeilijk kiezen.

Dat rapmuziek er de laatste twintig jaar een hoge vlucht heeft genomen hoorde je. Amerikaanse voorbeelden werden overigens niet slaafs gekopieerd; de Afrikanen gebruikten hun eigen ritmes.

Het kleine Togo ligt ingeklemd tussen het nauwelijks grotere Benin en grote broer Ghana en dat wordt in de muziek weerspiegeld. De highlife dansmuziek waarvoor saxofonist E.T. Mensah en, later, de band Osibisa de fundamenten legden is niet onopgemerkt voorbijgegaan aan Lormé, de hoofdstad van Togo. Maar na een veelbelovende start in de jaren zestig met coryfeeën als de betreurde Bella Bellow (deze zwarte nachtegaal stierf op haar 28ste in een auto-ongeluk) kwam dictator Gnassinghé Eyadéma aan de macht. En zoals we weten gedijt muziek niet zo best onder dit soort regimes. Vandaar dat veel Togolesen naar Europa uitweken; ook de uit Lormé en omstreken afkomstige All Stars houden tegenwoordig domicilie in Nederland en Frankrijk.

De Sterren worden per project of tournee uit een grotere pool gekozen. Wat de cohesie betrof moest je nochtans vaststellen dat saxofonist Elga Branco en toetsenspeler Jean-Paul D'Abeli Dowornu een verbluffend vol en hecht orkest vormden. De aanpak van de All Stars is poppy. Doch in een enkel nummer waren de intrigerende roots van de muziek, die voodoo-elementen bevat, klip en klaar.

Klik hier voor foto's van dit concert door Mischa Veenema.

Labels: concert, jan23, Togo All Stars

(Eddy Determeyer, 3.2.23) - [print] - [naar boven]

Als jazzliefhebber is het onmogelijk een trompettist met de status van Dave Douglas te miskennen. Deze exceptionele muzikant en componist verwierf zijn bekendheid in de jaren 90 met twee belangrijke groepen: Tiny Bell Trio en Dave Douglas Sextet. Hierna volgt een extreem productieve en creatieve periode met een essentiële rol in John Zorns Masada en met de Charms Of The Night Sky-groep. Centraal hierin staat de versmelting van jazz met joodse muziek respectievelijk Oost-Europese volksmuziek. Na deze periode komen belangrijke albums uit met het akoestisch jazzkwartet, waarin ook Chris Potter speelde, zoals: 'Magic Triangle' en 'Leap Of Faith'. Harmonie en lyriek zijn sleutelbegrippen in deze oorspronkelijke maar zeer toegankelijke groepssamenstelling. Het kwintet met pianist Uri Caine en saxofonist Chris Potter produceert maar liefst zeven platen. Dave Douglas is vanaf deze tijd leading trumpet player. Met het album 'Witness' wint elektronica aan invloed en wordt de muziek meer politiek geëngageerd. De wens tot onafhankelijkheid mondt uit in een eigen label: Greenleaf Music. Een nieuwe elektrische groep Keystone en een hagelnieuwe akoestische groep met Donny McCaslin als saxofonist wordt geformeerd. Hierna volgt Dave Douglas zijn eigen weg en neemt de aandacht voor deze muzikant af. Dat neemt niet weg dat hij nog steeds uitstekende jazz uitbrengt, bijvoorbeeld met Joe Lovano.

In Paradox presenteert de trompettist 'Songs Of Ascent', waarin psalmen uit de bijbel worden herdacht. Het Dave Douglas Quintet speelt twee lange en uiteenlopende sets, beide energiek en vol bezieling. De eerste set waarin stukken als 'Never Let Me Go', 'Deceitful Tongues' en 'Lift Up My Eyes' elkaar naadloos opvolgen vergen veel van de luisteraars in de zaal. Met een uitgestrekt palet aan rijke melodieën baant het kwintet zich een weg vol harmonische en gepassioneerde uitdagingen. Het tempo wordt afwisselend opgevoerd en gematigd. De solo's van Douglas en de uitzinnige saxofonist Jon Irabagon zijn in dit stadium overwegend abstract en meeslepend. De ritmesectie draagt de muziek door bloedstollende intervallen en ragfijne tegendraadse accenten. De uitgekiende avant-garde vraagt om een adempauze.

De tweede set is van een gelijke schoonheid, maar vergt veel minder van het publiek. De stukken zijn niet alleen minder uitgesponnen en overzichtelijker van structuur; de aard en toon zijn sensitief en prikkelend. De meeslepende avant-gardistische sfeer uit de eerste set wordt vervangen door een geslaagde zoektocht naar vernieuwende post-bop. Met saxofonist Jon Irabagon, pianist Marta Warelis, bassist Nick Duston en drummer Rudy Royston, blijkt de groep in staat tot extraverte, mysterieuze en experimentele vernieuwing, maar bereikt het ook de luisteraar met introspectieve, gevoelige muziek. Onderlinge dialogen en een scala aan kleuringen, timbres en tempowisselingen maken het noodzakelijk de muziek na te luisteren en dat nog eens te doen. Dave Douglas maakt als uitvoerend muzikant en als componist nog steeds gedurfde muziek. Zijn abstracte en bezielende concept is magistraal.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Labels: concert, Dave Douglas, jan23, Jon Irabagon, Marta Warelis

(Louis Obbens, 30.1.23) - [print] - [naar boven]

Concert
Hartverwarmende hommage aan een vreemde gast
Frans Elsen Factor o.l.v. Eric Ineke, woensdag 18 januari 2023, Brouwerij Martinus, Groningen

Beetje vreemde gast toch, die Frans Elsen (1934-2011). Beboppianist en docent aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Zijn voormalige studenten zijn vol lof over hem - maar geven ook volmondig toe dat hij een 'moeilijke' leermeester was en dito mens. Ik had ooit een discussie met hem over moderne jazz en moderne kunst in het algemeen. Ik liet mij ontvallen dat ik Dada als de belangrijkste kunststroming van de twintigste eeuw beschouwde, waarop hij in woede ontstak. Dada had juist een einde gemaakt aan de kunst! Vreemde gast.

Toen hij in 1970 in een huwelijkscrisis belandde, trok hij met een contingent kameraden en drank naar Noorwegen, waar hij (bij wijze van therapie?) aan het componeren sloeg. Dat resulteerde niet in een reeks bopnummers, wat je bij hem wellicht zou vermoeden, doch voor die tijd geavanceerde souljazz, zoals die met name op het label Blue Note verscheen.

Het was Frank Jochemsen, de immer alerte opperspeurneus van het Nederlands Jazzarchief, die op een goede dag op een aantal mysterieuze radio- en liveopnamen stuitte. Met de Noorse composities van Elsen, in prima staat, uitgevoerd door zijn septet, met een hoofdrol voor altist Piet Noordijk. Via Elsens toenmalige drummer Eric Ineke kwam hij erachter dat er nog bladmuziek van die bewuste formatie bestond en zo raakten er wat balletjes aan het rollen. Niet alleen is het materiaal door het NJA onlangs op de markt gebracht ('Norway', te bestellen via info@jazzarchief.nl), ook heeft Ineke, het enige overlevende lid van de toenmalige groep, een nieuwe band opgetuigd om het repertoire live uit te voeren.

Wie bij 'Noorse jazz' akelige visioenen krijgt van klaaglijke maagden die op rotspunten zitten te grienen om hun weggelopen koe, kan opgelucht ademhalen. Daar heeft deze muziek niets mee te maken. Het is gewoon straight-ahead jazz. Misschien leunt het tegen de jazzrock, maar daar heeft de drummer lekker niks mee te schaften. Het ritme veert soepel. Ineke is een albatros die loom en superieur zijn rondjes draait boven een fjord, terwijl slagwerker Bart Fermie de muilezel is die honderd meter dieper in een opgewekte gang de rotspaadjes afdraaft. Zijn finest hour beleefde die laatste in het nummer 'Ringbu 2', een soort samba, waarin hij een hallucinante solo gaf op nietige percussie-instrumentjes. Alsof er onder het raam van Martinus een compleet trommelorkest van het carnaval in Rio de Janeiro voorbijmarcheerde.

De twee meest prominente solisten waren pianist Juraj Stanik en trompettist/bugelblazer Gidon Nunes Vaz. In het geluid van Nunes Vaz hoorde je, met name in de compositie 'Otta', dat hij alle boptrompettisten heeft geabsorbeerd. Hij is ook een balladeer met ballen, getuige zijn solo in 'Body And Soul'. Samen met altist Marco Kerver vormt hij een voor dit genre ideale blazerssectie. Denk: Art Blakey. Denk: Horace Silver.

Dat Juraj Stanik van alle markten thuis is wisten we al. In hetzelfde 'Otta' hoorden we dat hij alle zijpaadjes als zijn broekzak kent. Maar niet alleen daar. Geen enkele route is voor hem vanzelfsprekend of uitgesleten.

Met breaks en rolls gaf Eric Ineke vorm aan de muziek. 75 jaar nadat hij zijn eerste rammelaar ter hand nam swingt hij onverminderd en onvermoeibaar door.

Foto's: Hammie van der Vorst

Labels: concert, Eric Ineke, Frans Elsen Factor, jan23

(Eddy Determeyer, 21.1.23) - [print] - [naar boven]

Nee, dit is niet zomaar een zangeres met een begeleidend triootje. Tripod is een eenheid, een oersolide band.

Francien van Tuinen versmelt met haar groep; de leden daarvan maken zodoende een soort Gesamtkunstwerk. Daarbij is met name haar samenwerking met tenorsaxofonist Jasper Blom opvallend. Blom, in zijn hart in feite een robuuste romanticus, speelt akoestisch, maar liet zich ook horen via een Maestro Sound System, waarmee hij zijn geluid kan verbuigen, verdubbelen en van een echo voorzien. Een beetje zoals de Varitone van Eddie Harris. Samen met de stem van Van Tuinen ontstond er zo iets als een elektrisch koor. Ook al, daar die laatste een uitgesproken instrumentale aanpak hanteert.

Het openingsnummer, 'The Deep', werd deels unisono gepeeld - een vervreemdende ervaring. In 'Tenderly' bewees de zangeres ten overvloede dat ze een jazzbeest pur sang is: lijntjes zijn er voor haar om enthousiast buiten te kleuren.

Foto: Jeroen Werkman

Labels: concert, Francien van Tuinen, jan23, Tripod

(Eddy Determeyer, 13.1.23) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.