Breda: één groot openluchtjazzcafé
Met meer dan 25 podia en zo'n 275 concerten vormen de straten van Breda één groot openluchtjazzcafé. Naast vernieuwers en bigbands blijven de cool cats de dienst uitmaken - swing is en blijft de moedertaal. Het festival begon ooit als het eerste oude-stijl jazzfestival van Nederland en is inmiddels uitgegroeid tot een bruisend carnaval dat zo naar New Orleans zou kunnen worden geëxporteerd.
Vaste routes helpen de bezoeker een weg te vinden door het enorme aanbod. Het Vleesmarktplein is voor salsa - dit jaar bracht Josee Koning
er haar nieuwe programma met muziek van Sergio Mendes. Het bluespodium leunt tegen de Grote Kerk, zodat de whisky drinkende zondaar meteen kan gaan biechten. Swing en jive domineren rond KNA, terwijl bigbands knallen op het grote podium op de Markt en het Spaanjaardsgat.
Lokale helden staan naast internationale coryfeeën. Voor vader en zoon Antoine en Tijn Trommelen is het festival hun woonkamer. Pianist
Harry Kanters vierde zijn 50ste podiumverjaardag toepasselijk op het podium zelf. Trompettist Michael Varekamp nodigde, in het kader van zijn Miles Davis-eerbetoon, Erik Vloeimans en Ben van den Dungen uit voor een spetterend concert in Hotel Nassau. Vloeimans raakte met zijn vertolking van 'Footprints', en het knetterende Fender Rhodes-geluid van het trio met de rock-fusion sound gaf de blazers van Den Dungen en Varekamp vleugels. 'Miles100!' is een grootschalig project van Varekamp met concerten, theatervoorstellingen en een nieuw album.
Een van de muzikale hoogtepunten was het optreden van het Paradox Jazz Orchestra (PJO) met zangeres Anna Serierse. Dirigent Jasper Staps is druk bezig van het PJO een bigband te maken die de roem van de legendarische Skymasters naar het heden tilt. De derde cd in zijn serie 'Remembering The Skymasters' richt zich op The Vocal Years - en werd tijdens het festival nog overtuigender vertolkt dan op de opnames. De tweede Breda Festival Award ging naar drummer en vibrafonist Frits Landesbergen, die als residentieartiest elke dag met een andere formatie te horen was: als drummer bij Dutch Swing College, dan weer als vibrafonist met de West Coast Dream Band.
Antwerpen: kosmopolitisch en intiem
Jazz Middelheim heeft een lange maar bewogen geschiedenis. Na onderbrekingen, tweejaarlijkse periodes en zelfs een volledige stop in 2023
is het festival vorig jaar herrezen. De formule is kosmopolitisch, met een grote dosis plaatselijk talent en een breed scala van vernieuwers, waarbij jazz wordt aangevuld door wereldmuziek met improvisatieziel.
De Antwerpse tromboniste Nabou Claerhout trapte af in een al goedgevulde concertzaal. Haar album 'Indigo' kreeg grote zeggingskracht
door de uitvoering van bassist Trui Amerlinck, gitarist Gijs Idema en drummer Daniel Jonkers. Dit kwartet vindt een harmonische balans tussen compositie en improvisatie - geen solotrucjes, maar een conversatie tussen vier mensen die elkaar aanvullen en overlappen. Nabou was overtuigend zonder luid te zijn, en bracht het publiek op de been voor een staande ovatie. Piano- en monistische zanggoeroe Nduduzo Makhathini, binnenkort te gast in het Bimhuis, hypnotiseerde met zijn mengvorm van klassiek, Afrikaans, poëzie en monastieke zang.
De grote publiekstrekker was Flea - bassist van Red Hot Chili Peppers roem - die meer trompet dan bas speelde met zijn Honora Band. Dit
is zijn eerste uitstap naar geïmproviseerde muziek, en eerlijk gezegd werkt de cd beter dan het liveoptreden. Zangvogel Cécile McLorin Salvant was op dezelfde avond een klasse apart. Op zondag brachten BXL X en Tutu Puoane elk hun publiek in extase. Het pianotrio van Fred Hersch en bossanova-grondlegger Marcos Valle raakten de gevoelige snaren, altsaxofonist Immanuel Wilkins zette de hedendaagse hardbop krachtig neer, en herrezen 70's funkgroep Cymande bracht de beentjes van het gras.
Maandag sloot het festival af met grote namen als Chris Potter, Billy Cobham en Buena Vista Social Club - perfecte afsluiters voor een
festival dat garant staat voor Bourgondisch genieten op menselijke maat.
Klik hier voor foto's van Jazz Middelheim 2026 door Sophie Conin.
Tekst: Monica Rijpma | Foto's: Sydney Korsse & Daria Miasoedova
Cd's | Jazztube
John Yao & His 17 Piece Instrument - 'Points In Time'
See Tao, 2025 | Opname: 12-13 februari 2024 Paradox Jazz Orchestra & Anna Serierse - 'Remembering The Skymasters: The Vocal Years'
eigen beheer, 2025 | Opname: januari 2025
Vandaag weer eens aandacht voor een van de oudste vormen binnen de jazz: de bigband. De Amerikaanse trombonist John Yao bracht tien jaar (!) na zijn album 'Fip-Flop' eindelijk een opvolger uit met zijn 17 Piece Instrument: het bij See Tao Recordings verschenen 'Points In Time'. En veel dichter bij huis vinden we het Paradox Jazz Orchestra, dat altijd maar net, met veel passen en meten, past op die bescheiden vierkante meters van het gelijknamige jazzpodium in het Tilburgse. Opnames gemaakt in januari 2025 met Jasper Staps als bandleider en Anna Serierse als vocaliste, iets wat terugkomt in de titel van dit in eigen beheer uitgebrachte album: 'Remembering The Skymasters: The Vocal Years', een prachtige ode aan een roemruchte voorganger.
Twintig jaar geleden kwam Yao naar New York. Terugkijkend stelt hij: "So much of what's happened over the last 20 years has definitely sparked different emotions that I've wanted to express in my music, sometimes those experiences and complex emotions take time to marinate, but ultimately they find their way into my writing and playing in a way that's something like osmosis." Dat terugkijken uit zich in dit album op een bijzondere wijze: Yao arrangeerde eerder gecomponeerde stukken uit de afgelopen jaren speciaal voor dit construct. Stukken waar persoonlijke gebeurtenissen in doorklinken, zijn huwelijk en de strijd van zijn vrouw tegen kanker vonden hun weerslag in 'Early Morning Walk', terwijl de geboorte van hun zoon in 'Song For Nolan' weerklinkt. De albumtitel 'Points Of Time' kan daarnaast slaan op dit 17 Piece Instrument, bestaande uit musici waar Yao de afgelopen twee decennia in verschillende verbanden mee samenwerkte. Vijf rietblazers, vier trompettisten en vijf trombonisten creëren samen met piano, bas en drums een schitterend bigbandgeluid, waarin de traditie zonder meer doorklinkt, beginnend met het opwindende 'Upside', waarin zeker die prachtig lyrische solo van David Smith genoemd moet worden. 'Not Even Close' houdt mooi het midden tussen een ballade en een meer uptempo stuk, met krachtige, maar evengoed innemende blazerslijnen en een mooi bij het eerste passend duet tussen bassist Robert Sabin en pianiste Hyuna Park. Hashem Assadullahi en Sam Blakeslee volgen met al even innemende solo's op altsax en trombone. In 'Triceratops Blues' weet de band de spanning, die hoort bij een echte blues, prachtig te verklanken, iets waar het duo Bill Drewes op altsax en Max Seigel op bastrombone op meesterlijke wijze nog verder vorm aan geeft. En in 'First Step' zijn het met name Park en Drewes die we wederom moeten noemen, beide met flitsende solo's. Ja, en wat zou dat eerder genoemde 'Early Morning Walk' anders kunnen zijn dan een prachtige, ingetogen ballade. En natuurlijk met een trombonesolo van Yao zelf, breekbaar en fragiel, maar tegelijkertijd krachtig indringend. 'Song For Nolan' straalt dan in alles weer dat optimisme uit van nieuw leven, wederom een prachtig stuk.
'Het Paradox Jazz Orchestra wil een vaste waarde zijn in het bigband-landschap. Eerst regionaal, dan nationaal en wellicht internationaal. Daarbij zal het merendeel van de projecten gericht zijn op Nederlandse bigbandmuziek, zowel oud als nieuw.' Het is te lezen op hun website, waarvan akte. Met 'Remembering The Skymasters: The Vocal Years' geeft de band daar volop uiting aan, een hommage aan wellicht wel de meest beroemde Nederlandse jazzband aller tijden, mede dankzij optredens voor radio en tv in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. Prachtige stukken passeren de revue op dit album, op één na bekende en minder bekende standards, beginnend met 'Beyond The Sea' van Charles Trenet, zoals alle stukken in een arrangement van de legendarische Jerry van Rooyen. Na zo'n muzikale uitbarsting mogen we genieten van het innemende 'It Never Entered My Mind' van Richard Rodgers, met een prachtige bijdrage van Serierse en uiterst gevoelig gespeeld door dit sinds de start in 2000 steeds beter wordende orkest. Jimmy McHugh's 'On The Sunny Side Of The Street' [ZIE JAZZTUBE HIERONDER] ken ik vooral door de interpretatie van Dizzy Gillespie, maar deze lekker felle versie bevalt eveneens uitstekend. Bijzonder innemend klinkt Serierse in Eden Ahbez' 'Nature Boy', met als bonus een fragiele solo van Koen Smits op flügelhorn, een trompettist die reeds eerder liet horen dat zeer goed te kunnen. En dan is het tijd voor het langste stuk, 'Medley For GK' waarin nog zeker een half dozijn standards voorbij komt, op enthousiaste wijze aan elkaar geknoopt. Via het overbekende 'You Must Believe In Spring' van Michel Legrand belanden we aansluitend bij 'Kim' van de in 2012 overleden pianist Rob Pronk. Een stuk dat wat afwijkt van de rest, het is geen standard en Serierse mag even pauzeren. Evengoed bijzonder aantrekkelijk. En dan wederom Legrand. 'Whatch What Happens' en 'The Way He Makes Me Feel' krijgen eveneens pakkende uitvoeringen. Afsluiten doen we met een laatste klassieker: Cole Porters 'It’s Alright With Me', de perfecte uitsmijter.
Cd / Jazztube
Paradox Jazz Orchestra - 'Remembering The Skymasters' (eigen beheer, 2021)
Opname: 1-2 maart 2021
Voor dit album gaan we terug naar 1945. Toen ontstond er in opdracht van de AVRO een band die de Nederlandse jazz de vijf decennia daarna, tot 1997, diepgaand zou beïnvloeden: The Skymasters. Iedere week waren ze te horen in het radioprogramma 'Swing Time', live vanuit Nick Vollebregt's Jazz Café in Laren. Zoveel jaren na dato nam Jasper Staps het initiatief om hier iets mee te doen. Hij dook in het archief van de Stichting Omroep Muziek en vond daar de originele arrangementen. Dat en nog een handvol andere aanleidingen leidde tot de oprichting van het Paradox Jazz Orchestra, dat Staps samen met de trompettist Teus Nobel vormgeeft. De standplaats van deze 19 musici tellende bigband is het Tilburgse Paradox, maar dat had u vast al geraden.
Daar speelde het zich vorig jaar allemaal af, daar werden de concerten gegeven, die ik, ondanks dat ik er zeker één mee had willen pikken, allemaal gemist heb. Daar vonden ook de opnames plaats, helaas zonder publiek; covid-19 deed reeds zijn ronde. Een eerbetoon aan The Skymasters en hun muziek betekent ook een ode aan de swing en de typische bigbandmuziek van de eerste decennia na de oorlog. Muziek die hier met veel vakmanschap en enthousiasme wordt gebracht door een gemengd Nederlands-Vlaams gezelschap onder leiding van de eerder genoemde Staps. Zo beginnen we met twee sterke bluesstukken, 'So Here You Are!' van Rob Pronk en het overbekende 'Basin Street Blues' van Spencer Williams in een arrangement van Skymaster Jerry van Rooyen. In die eerste, een mooi stevige opener, valt vooral de solo van Daniël Daemen op sopraansax op, naast het enorme ritmegevoel van bassist Jos Machtel en drummer Niek de Bruijn. Meer nog dan 'So Here You Are' klinkt 'Basis Street Blues' als een echte onvervalste blues, met name meesterlijk slepend vormgegeven door Robin Rombouts op bugel.
'Tough Customer' laat goed horen dat The Skymasters zich beslist niet beperkten tot het naspelen van klassiekers en dat hun eigen werk vaak behoorlijk grensverleggend was. Aan dit stuk van Rik Elings, met duidelijke latin- en popinvloeden, is dan ook geenszins af te horen dat het al een halve eeuw oud is. 'Nem Um Talvez' is niet alleen een prachtig rustpunt, het is vooral ook interessant vanwege de prachtige en bijzonder uitgebalanceerde solo van de inmiddels 91-jarige (!) Ack van Rooyen op de bugel. Qua opvallende solo's moeten we hier ook Joe Gallardo's 'Sambita' noemen - zo vaak horen we Rembrandt Frerichs immers niet op de Fender Rhodes - en de ballade 'No More' van Rob Pronk, waarin we Staps zelf horen, bloedmooi solerend op altsax. Een bijzonder stuk overigens dat Pronk schreef na de tragedie in november 1978 rond trombonist Frank Rosolino, die eerst zijn twee kinderen doodde en toen de hand aan zichzelf sloeg. Afsluiten doen we met twee ballades, waarvan de laatste wederom een blues is, 'Birch And The Blues', de cirkel is rond.
Het Paradox Jazz Orchestra bewijst met dit album weer eens dat de muziek van The Skymasters nog altijd de moeite waard is en geenszins gedateerd. Staps zegt in een schrijven in het cd-boekje dat er nog werk ligt voor nog zeker vier albums. Laat maar komen zou ik zeggen. Zulke stukken en zo geweldig uitgevoerd, daar kun je onmogelijk genoeg van krijgen.
In de Jazztube hierboven een terugblik op de opnamesessies voor dit album.
