Het Tord Gustavsen Trio heeft net een nieuw album uit bij ECM Records, 'Opening'. En ja, wat verwacht je dan van een concert in een uitverkocht Paradox? Juist, dat ze de stukken spelen van dit nieuwe album. Maar wat doen pianist Gustavsen, bassist Steinar Raknes en drummer Jarle Vespestad? U raadt het al, van de niet geheel complete lijst stukken die Gustavsen na afloop in mijn boekje schrijft - hij kan niet zo snel de gehele set terughalen - staan er welgeteld vier op dit nieuwe album, de rest is ouder werk. Uitmaken doet het natuurlijk niets, oud of nieuw werk, het is hoe dan ook bijzonder.

Wat opvalt bij dit trio, en het maakt daarbij niet zo veel uit of je nu het concert neemt of de cd, is de prachtige wijze waarop deze drie musici ieder hun eigen rol pakken. Het mag dan het Tord Gustavsen Trio heten, dat wil niet zeggen dat Raknes en Vespestad hier als de eerste de beste begeleiders het de meester naar de zin mogen maken. Verre van. Het is Vespestad die opent met een prachtige en spannende drumsolo in 'Findings / Visa Från Rättvik' en ook verderop speelt hij een bijzondere rol, vaak als sfeermaker, maar ook met menige aantrekkelijke solo. En het is Raknes die regelmatig de melodie van Gustavsen overpakt en deze met zijn zangerige basspel verrijkt.

En over melodie gesproken, dat is het tweede dat dit trio kenmerkt, of eigenlijk moet ik zeggen: wat Gustavsens compositorische vernuft kenmerkt, want hij tekent voor alle composities, soms aangevuld met werk van anderen of met Noorse volksmelodieën. Wonderlijke, enigszins weemoedige melodieën, die zich zonder enig probleem vastnestelen in je hoofd, zoals 'The Tunnel', 'Wide Open' en 'Interlude'. Melodieën ook waarin subtiliteit en introspectie overheersen. 'Ritual', zoals gezegd een van de weinige stukken van het nieuwe album 'Opening', bewijst echter dat de man meer pijlen op zijn boog heeft. De elektronica, vaak zeer bescheiden op de achtergrond aanwezig, speelt hier een hoofdrol en de muziek kent duidelijke rockinvloeden. Typisch Gustavsen is dan wel weer die prachtig subtiele passage aan het einde.

'Helensburgh Tango' is het derde stuk van het album dat in Paradox klonk en pas als eerste toegift. Volgens Gustavsen is het echter geen tango en dat klopt. Maar wat het deelt met de tango is het gevoel van melancholie, de ietwat duistere insteek. En dan staan er op 'Opening', pas het zesde album in bijna twintig jaar, nog negen stukken. Bijvoorbeeld de opener 'The Circle', waarin Gustavsen direct al zo'n prachtige melodie ontvouwt en we kunnen genieten van dat voortreffelijke samenspel, of het wel heel weemoedige 'The Longing', een perfect gekozen titel voor dit bijzonder ingetogen stuk, maar ook een prachtig voorbeeld van het samenspel tussen piano en bas.

Het mag inmiddels soms wel afgedaan worden als een cliché, maar de jazz uit Scandinavië voldoet wel degelijk vaak aan bepaalde kenmerken. Draai 'Re-Opening' en u weet waar ik het over heb. De invloed van folk is daar bijvoorbeeld vaak een kenmerk van, evenals de nadruk op klank en die eerdergenoemde hang naar melancholie. Muziek die door ons nuchtere Hollanders vaak afgedaan wordt als sentimenteel, maar die in handen van een vakman als Tord Gustavsen prima blijkt te werken.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Labels: cd, concert, ECM, sep22, Tord Gustavsen

(Ben Taffijn, 10.10.22) - [print] - [naar boven]

Aan het einde van de presentatie van zijn nieuwe album 'Bustle' reikt trompettist Gijs Levelt, in een spaarzaam verlicht Bimhuis, het eerste exemplaar uit aan Jan Douwe Kroeske. Kroeske heeft naamsbekendheid gekregen door radioprogramma's als Twee Meter De Lucht In en de Twee Meter Sessies. Na de opnames voor Twee Meter Sessies heeft Levelt in 2021 het initiatief genomen om een eigen kwartet op te richten, na jaren als sideman actief te zijn geweest. Gijs Levelt voelt zich kennelijk schatplichtig aan Kroeske, maar zijn toespraak is zelfingenomen.

Het album 'Bustle' (drukte) is een vervolg op Levelts solo-exercitie 'Spoken'. De muziek is opgenomen tijdens een chaotische tijd na een coronalockdown. Een periode waarin de samenleving naarstig in wil halen wat in 1,5 jaar heeft ontbroken aan sociale activiteiten. Na wat korte schetsen op papier zijn de ideeën voor de muziek ontstaan in samenspraak met de overige groepsleden: toetsenist Stefan Schmid, basgitarist Mark Haanstra en drummer Joost Lijbaart.

Gijs Levelt is sinds enige tijd geïnspireerd door het elektronisch gemanipuleerd trompetgeluid van illustere voorgangers. De sounds van de livebands van Miles Davis uit zijn elektrische periode, de vorig jaar overleden trompettist Jon Hasall en Nils Petter Molvaer zijn hoorbare inspiratiebronnen. Het muzikale gedachtengoed van deze legendarische trompettisten is nauw verweven met het totale groepsgeluid van het Spoken Quartet. Overwegend donker van toon en vol hectiek schotelt de band spanningsvolle fusion voor in een set van ruim een uur. De rotsvaste ritmische tandem van Haanstra's vervanger Manuel Hugas op basgitaar en Joost Lijbaart op drums vormt de spreekwoordelijke ruggengraat van het groepsgeluid. Het zijn de perfecte beats en de immense groove die de muziek van identiteit voorziet.

De elektronische toetsen en de gehanteerde samples van Stefan Schmid in combinatie met het opgerekte trompetgeluid, onder meer door gebruik van loopings, zorgen voor de vervolmaking van de trancerijke en psychedelische muziek. De gebruikte elektronica, het veelvoud aan randapparatuur en de meterslange wirwar aan kabels over de houten vloer van het Bimhuis zijn de stille getuigen voor het expressieve en bij vlagen sinistere muzikale beeld.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Labels: concert, Gijs Levelt, Joost Lijbaart, sep22, Spoken Quartet

(Louis Obbens, 1.10.22) - [print] - [naar boven]

Soms is het best aantrekkelijk om in een achterlijke regio te wonen. Vanuit het hele land hoor ik alarmerende berichten over (verder) teruglopende bezoekersaantallen. Maar hier in het Hoge Noorden moet ik het eerste slechtbezochte concert van het seizoen nog meemaken. Sterker: het optreden van de Gebroeders Van Gelder was al maanden stijf uitverkocht.

Hoho, wacht even: achterlijk, is dat niet wat denigrerend, Determeyer? Zeker. Maar hoe kun je anders verklaren dat de mensen hier altijd op een reusachtige gasbel hebben geleefd waardoor 420 miljard euro naar Den Haag vloeide, terwijl hun huizen uit elkaar scheurden ("fundering liet reeds te wensen over") en de eerst bom van noordelijke makelij nog onder de Trêveszaal moet worden ontdekt? 8,9 op de schaal van Richter, als ik het zo moet inschatten. Terwijl de eerste de beste boer die meent het mandaat te hebben op de verwoesting van de aarde al lang met zijn trekker de trappen op was gereden?

Goed, de Van Gelders. Grappig is dat zij degenen waren die de concertreeks in Feerwerd vijf jaar geleden openden. Feerwerd, waar moet dat nu weer liggen? Lieden die het konden weten verklaarden de initiatiefnemers voor gek. Feerwerd (Fiwwerd), krap-aan vijfhonderd inwoners, dáár hedendaagse jazz?! Ha. Voor de bezoekersaantallen in de Jacobuskerk zou menige dominee een moord plegen.

Afgelopen weekend hadden er wel 180 liefhebbers naar de Van Gelders gewild, een derde van de bevolking dus. Maar de maximale capaciteit van het middeleeuwse godshuis blijft steken op 120 zielen. Het repertoire van het kwartet bestond uit eigen werk - voornamelijk uit de koker van pianist Gideon van Gelder - plus, heel toepasselijk, sacrale composities van Hogepriester Thelonious Sphere Monk. Afgetrapt werd met 'Crepuscule With Nellie' en wat gelijk opviel was dat het saxofoongeluid van Broeder Benjamin meer vlees op de botten heeft gekregen. Soms, in ballads, kon je nog echo's van zijn oorspronkelijke idool Lee Konitz ontwaren. Dan werd zijn sound zo puur als een Heilig Hart.

De eigen stukken waren vaak tamelijk eenvoudig van structuur, maar dan zat er weer een ritmische twist in die je bij de les hield. Het was een soort swingende kamerjazz, waarbij slagwerker Martijn Vink zelden de brushes losliet. De tweede helft werd ingeluid met 'Arctic Queen' van Broeder Gideon. In feite het enige straight-ahead nummer van de middag. Het had een compositie van Charlie Parker kunnen zijn. De ballad 'Lullaby' kon zó een stripclub in. De musici vielen gretig op 'Evidence' aan en pulkten het vakkundig open. 'At Night' werd geopend met een lange dromerige Satie-achtige solo van Gideon. Wij gelovigen noemen dat 'verstorven'.

Als de toegift 'Round Midnight' klinkt is het vijf uur in de middag. Ook te zien aan de stand van de zon die door de ramen valt, op bij benadering 45 graden boven de horizon. Een paar van de kerkramen bevatten nog authentiek (voor?)oorlogs glas. Beetje achterlijk, ik zei het al.

Klik hier voor foto's van dit concert door Willem Schwertmann.

Labels: Ben van Gelder, concert, Gideon van Gelder, Martijn Vink, sep22

(Eddy Determeyer, 26.9.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Album van de maand:
Dave Douglas
- Transcend
Klik hier voor meer informatie

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.