Van tijd tot tijd nodigt bassist Bert van Erk de gebroeders Guus en Wim Janssen uit om gezamenlijk aan een project te werken, doorgaans gewijd aan een specifieke toondichter. Deze week was bassist en componist Charles Mingus (hè hè, eindelijk) het onderwerp van studie en dat hield in dat de rol van de bandleider nog wat nadrukkelijker tot uiting kwam dan tijdens eerdere keren.

Nu is het zo dat het slechts weinig bassisten gegeven is om het ontzagwekkende geluid van de meester te benaderen. Maar dat was ook niet de insteek: het was eerder zo dat de contrabas een prominentere rol had gekregen in de fascinerende structuren van de Minguscomposities. Dat manifesteerde zich bijvoorbeeld in 'Pithecanthropus Erectus', het tweede stuk dat op de lessenaars lag. In zijn toelichting maakte Van Erk duidelijk dat het volgens Mingus nog maar de vraag is of witte mensen de juiste weg in de evolutie hebben gevonden, gezien de puinzooi die ze er van hebben gemaakt. Als om te illustreren dat de rechtopgaande mens er nog lang niet is, kapte pianist Guus Janssen de P.E. schijnbaar halverwege resoluut af. Iets dergelijks, die nadrukkelijke rol van de bas, kon je ook horen in 'Boogie Stop Shuffle'.

In 'Non Stop', een compositie van de pianist, leek het gezelschap op een gegeven moment het spoor bijster. Maar de communicatiestoringen werden elegant verholpen. Misschien is dat ook wel de kracht van dit trio, dat immers maar een paar keer per jaar uitrukt, maar voldoende reactievermogen en creativiteit in huis heeft om ook de grootste problemen te tackelen. Ook '245' van de pen van rietblazer Eric Dolphy had een spontaan karakter, het gevolg van de frisse kijk van het trio op de materie.

De uitvoering van 'Goodbye Pork Pie Hat', Mingus' requiem voor tenorist Lester Young, was breekbaar van aard. Dat was dan weer helemaal in lijn van de stijl van Young, die immers door zachte krachten werd gestuurd. Het leverde muziek op met een brok in de keel. Het combo wist de ziel van de muziek te raken - en daarmee die van ons. Ja, diep en tegelijkertijd uitermate vrolijk stemmend, deze ode aan Ming. Neem de wijze waarop Guus Janssen de melodie van 'Duke Ellington's Sound Of Love' als een slang uit de mand toverde, uit een schimmenrijk van geïsoleerde noten.

De toegift was 'Better Get Hit In Your Soul', waarmee het recital ook begonnen was. Maar ik kreeg de indruk dat de heren er weer een heel ander stuk van hadden gemaakt. De bezoekers verlieten het pand in ieder geval met een wat vollere ziel dan ze bij binnenkomst hadden.

Foto: Imah Dijkstra

Labels: Bert van Erk, Charles Mingus, concert, Guus Janssen, okt22, Wim Janssen

(Eddy Determeyer, 31.10.22) - [print] - [naar boven]

CC Muze, het was zeven jaar geleden dat ik er was. Toen nog in de 'oude Muze'. Nu verbaasde ik me over de geslaagde overgang naar de nieuwe locatie. Het is een toffe plek waar het goed toeven is. Zo ook vanavond op het gesmaakte concert van dit septet.

'Wat gebeurt er als je een bende hedendaagse jazzkleppers loslaat op de New Orleans-traditie met veel vrijheid? Dat is wat je te horen krijgt bij The Free Orleans Rebel Band, een zevenkoppig gezelschap dat een hommage brengt aan de creativiteit, vitaliteit en emanciperende kracht van een muziekvorm die onterecht in het retro-hoekje belandde. De muziek bevatte immers eigenschappen die niet alleen terugkwamen in latere avontuurlijke stromingen, maar heeft bovendien een tijdloze flair en energie.' Aldus de concertpromotor JazzLab.

Alles hierboven geschreven werd vanavond bewaarheid. En bovenal spatte het speelplezier eraf en sloeg het over op de toehoorders. Initiatiefnemer en banjospeler Waso De Cauters permanente glimlach zei wat dat betreft voldoende. Basklarinettist Joachim Badenhorst en trombonist Nabou Claerhout op de voorgrond lieten zich van hun beste kant zien. Soms in de groove en melodie van de orginele standard, om dan moeiteloos over te gaan in hedendaags free-jazz idioom.

Carlo Mendozza's ogenschijnlijk stoïcijnse houding was puur gezichtsbedrog. Man, man, wat een zalige en creatieve klavierreus is dat. Jon Birdsong op sousafoon speelde, soleerde en improviseerde lichtvoetig op dit toch weerbarstig zware bakbeest. Lionel Beuvens is in elk gezelschap de ideale timekeeper en waar nodig de ontregelaar. Met zijn muzikale parameters en allerte oren voor wat nodig is doet hij zijn job. In een drumsolo bewees hij andermaal zijn klasse.

En Bart Maris dan, vraagt u zich af misschien? Tja, die was er niet tijdig geraakt vanwege een muzikale verplichting in Groningen naar verluid. Maar toen hij zich dan toch schuifelend en spelend op zijn gestopte trompet uit de coulissen bij de band voegde, ging het hek helemaal van de dam. Zijn autoriteit is buiten kijf en vanzelfsprekend. Met de komst van gangmaker Maris was The Free Orleans Rebel Band compleet en werd het optreden een ware belevenis.

Allen die het bovenstaande zelf aan den lijve willen meemaken kunnen op 12 november terecht in CC De Factorij in Zaventem.

Klik hier voor foto's van dit concert door Cees van de Ven.

Labels: Bart Maris, Christian Mendozza, concert, Free Orleans Rebel Band, JazzLab, okt22

(Cees van de Ven, 29.10.22) - [print] - [naar boven]

Aron Raams is al vijftien jaar verbonden aan het Oosterhoutse Liever in de KluiZ dan ThuiZ. Achter de schermen is hij de man die een grote bijdrage levert aan de programmering van de concerten. Afgelopen woensdag stond hij er zelf om zijn nieuwe, door PIAS Integral gedistribueerde cd 'Lost In Bright Blindness' te presenteren. Een bijzonder concert met enkele mooie hoogtepunten, maar ook een aantal schrijnende dieptepunten. Raams is allesbehalve stijlvast en dat wringt hier behoorlijk.

Deze gitarist blijkt het beste te scoren als hij in alle opzichten dicht bij zijn wortels blijft. Het nieuwe album bevat een stuk voor zijn moeder ('Unspoken'), voor zijn vader ('Oh Daddy-O!') en voor zijn vrouw ('April Of Green And Yellow'), waarmee hij zonder meer hoge ogen gooit. Dat zijn tevens alle drie redelijk complexe en instrumentale stukken, waarin de jazz de overhand krijgt. Nummers waar Raams schittert met spannende gitaarsolo's en waarin zijn medemusici, trompettist Teus Nobel voorop, volop de ruimte krijgen om hun kwaliteiten te laten horen. Mooie solo's ook van toetsenist Ferry Lagendijk. Vaak ook stevige stukken, vooral 'Oh Daddy-Oh!', waarin drummer Marc Schenk en bassist Sven Happel een stevige groove kunnen neerleggen. Tot slot is de rol van percussionist Gijs Anders van Straalen bijzonder in 'April Of Green And Yellow'; we horen hem hier in de weer met een stenen kruik.

Raams houdt ook van popmuziek, ik ook. Maar popmuziek is een totaal ander genre en wil je daarin iets toevoegen, dan vraagt dat een andere benadering, een die hier nogal eens ontbreekt. Het gaat nog redelijk goed in opener 'Teardrops', dat niet op het album staat en wat nog net iets meer jazz is dan funk, en in het stuwende funky 'Three Times In A Row' met zanger Dennis Kroon, wel te vinden op de cd. Maar het gaat op een aantal momenten ook minder goed. Zo is Dewi Pechler ook gevraagd als soliste. Raams is nogal enthousiast van haar en eerlijk gezegd begrijp ik niet goed waarom. Haar vocale kwaliteiten zijn adequaat, maar ook niet meer dan dat. Een stuk als Elton Johns 'Yellowbrick Road' is duidelijk te hoog gegrepen en 'Salt' verwordt tot vreselijke kitsch. Gelukkig ontbreken beide stukken op het album. En waarom maakte Raams het voor zijn kinderen gecomponeerde 'As Long As You Remember Me' niet voor een andere vocalist? In een stuk als 'Three Times In A Row' is Kroon best op zijn plek, al kan ik me ook hier betere zangers voorstellen, maar dit 'As Long As You Remember Me' vraagt een stem in het hoge register en die heeft Kroon niet, met als gevolg dat hij tijdens het concert lang niet altijd de gewenste zuiverheid kan leveren. Op de cd gelukkig wel, maar dan ook maar net aan.

En dat allemaal terwijl Raams zoveel in huis heeft en met zijn medemusici een al even puike band heeft samengesteld. Een paar nummers extra in de geest van dat eerder genoemde 'Oh Daddy-O!' of 'April Of Green And Yellow' en het was perfect geweest. Dat je van pop houdt is prima, maar laat dat vooral aan anderen over. Eclectisch zijn is prima, maar helaas niet iedereen gegeven. Johann Wolfgang von Goethe heeft dan ook dé tip voor Raams: "In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister". Volgende keer beter.

In de Jazztube hieronder hoor je van dit album 'Leslie's Lazy Lament'.

Foto: Donata van de Ven

Labels: Aron Raams, cd, concert, jazztube, okt22

(Ben Taffijn, 24.10.22) - [print] - [naar boven]

Mijn verbazing heb ik op deze plek hoogstwaarschijnlijk al eens geuit. Dat veertig jaar nadat iedereen ervan overtuigd was dat 'free jazz' dood en begraven was, het genre doodleuk herrezen is. Jonge muzikanten ontdekken massaal het oeuvre van rietblazer Albert Ayler cum suis en gebruiken die aanpak als ingrediënt voor hun eigen exploraties.

Het publiek in Martinus was oud en wijs genoeg om de onlangs overleden saxofonist Pharoah Sanders nog in levenden lijve te hebben ervaren. Velen zullen ook hebben rondgedwaald in het universum van toetsenspeler, bandleider en magiër Sun Ra. Een enkeling, dat weet ik toevallig uit betrouwbare bron, heeft saxofonist John Coltrane nog (twee keer!) gezien. Hallelu!

Die associaties met Ayler, Sanders en Ornette Coleman kwamen als vanzelf bovendrijven in de extatische intro van het Joris Posthumus Trio. Wat een feest! Dat Posthumus, die altsax speelt, naar eigen zeggen altijd vooral naar tenoristen heeft geluisterd, van Coleman Hawkins tot Coltrane, hoor je in zijn geluid, dat rauw en breed en volumineus en juichend is. Voor zachte zalfjes waren we woensdag aan het verkeerde adres.

Ik heb het altijd tof gevonden wanneer die free gasten standards speelden. Dan hoor je namelijk exact waar de dampkring ophoudt en het bombardement van de geladen deeltjes begint. In Martinus speelde Posthumus, naast eigen composities, werk van Cole Porter, Eddie Harris, John Coltrane, Gene de Paul, Nat Adderley en, met name, Kenny Garrett. Adderleys 'Work Song', die als toegift werd gespeeld, vertoonde grappige toonaard-sprongetjes.

De band, in dit verband moet ook de Braziliaanse bassist Matheus Nicolaiewesky genoemd worden, heeft een motivistische aanpak - als dat tenminste een Nederlands woord is. Ik bedoel dat het improviseren in het gemeen op korte motiefjes geschiedde. Daarbij onderscheidde Nicolaiewesky zich door eigenwijze eigen liedjes toe te voegen, die steevast wonderwel aansloten bij Posthumus' bravoure-liedjes. Ondanks de associatieve werkwijze bleef het trio bij dit alles mooi vormvast.

Klik hier voor foto's van dit concert door Willem Schwertmann.

Labels: concert, Joris Posthumus, okt22

(Eddy Determeyer, 19.10.22) - [print] - [naar boven]

Na het verschijnen van het album 'Mugician' is langere tijd niet veel vernomen van de Amerikaanse trompettist/zanger Keyon Harrold. Hij heeft sinds 2018, deels veroorzaakt door de pandemie, niet meer opgetreden in Nederland. Voorafgaand aan het uitbrengen van 'Mugician' heeft Harrold vooral bekendheid verworven door zijn bijdrage aan albums van onder andere Beyonce, Jay-Z, Rihanna, Eminem en Common.

De multi-genre trompettist is zich ten volle bewust van de status van het Bimhuis. Vooral in het eerste deel van het optreden toont Harrold zijn trompet skills op magistrale wijze. In een aantal aan elkaar geregen stukken wordt daadkrachtig, fel en in hoog tempo gemusiceerd. De wil en het vermogen om avant la lettre te improviseren is een essentiële scope. Het daarmee samenhangende spelplezier werkt zeer aanstekelijk. De uitgesponnen maar rijkgeschakeerde solo's van Harrold nemen de meeste ruimte in. De wijze waarop de trompettist zijn muzikale klasse etaleert is verbluffend. Op de meest grootse momenten laat Harrold zijn hart spreken. Hij toont zich al even kwetsbaar als kleurrijk in verfijnde passages, maar onbetwist soulvol, fris en zuiver op de graat in de snelle licks. Zijn actuele working band toont niet alleen zeggingskracht door op hippe groovende wijze te begeleiden; ook de individuele omzwervingen van Jahari Stampley op piano en Andrew Renfroe op elektrisch gitaar zijn prikkelend en opzwepend.

Tussen de bedrijven door vertelt Keyon Harrold opmerkelijk openhartig over zijn privéleven, de pandemie en de impact daarvan op zijn (muzikale) leven.

In het tweede deel van het concert worden de nieuwe composities en de jazz-georiënteerde stemming ingeruild voor muziek van het album 'Mugician', dat meer doordrenkt is van invloeden uit r&b, hiphop, pop en gospel. Het eerste stuk van dit album is het mooi en warm vertolkte 'Her Beauty Through My Eyes'. Het delicate stuk wordt contrastrijk onderbroken door dramatisch hoge tonen uit de hoorn van Harrold - gelardeerd met een zweempje 'My Favourite Things' - en door de snerpende gitaarklanken van Andrew Renfroe. Bij het slotstuk, het innemende 'Stay This Way', wordt het publiek kortstondig maar effectvol uitgenodigd het refrein mee te neuriën. In een lange toegift worden zijn trompetvaardigheden eens te meer getoond. Om de optimistische vibe van de avond te accentueren wordt deze nog titelloze compositie vermengd met Gershwins 'Summertime'.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Labels: concert, Keyon Harrold, okt22

(Louis Obbens, 14.10.22) - [print] - [naar boven]

Een goed ingespeeld combo is te prefereren boven een inderhaast bijeengeraapt groepje. Die vuistregel gaat bijna altijd op - maar soms ook bijna niet. David Berkman (piano), Joris Teepe (bas) en Steve Altenberg (drums) zijn alle drie docent aan het Prins Claus Conservatorium en mogen beschouwd worden als door de wol geverfde professionals. Ik denk niet dat er veel repetitietijd was gestoken in hun optreden in De Smederij. Vandaar ook dat er gekozen was voor overwegend bekend materiaal. Bekend terrein. Doch een enkele keer verslikte en verstrikte het drietal zich in zo'n stuk. Dan hield je een fractie van een seconde je hart vast: hoe gaan ze zich hier in godsnaam uit redden? Maar na die fractie klopte je hart gewoon door, dankjewel, en had het trio eensgezind een groove gevonden.

Steve Altenberg speelt eerlijk gezegd nooit saai, laat staan slecht, maar nu leek hij bijwijlen boven zichzelf uit te stijgen. Om te beginnen nam hij voor het concert uitgebreid de tijd om zijn trommels te stemmen. Altijd een goed teken, vind ik. Er moest uit de krochten van het etablissement zelfs een speciaal tangetje worden gedolven. Dat hij in melodielijnen denkt bleek al in het eerste nummer, 'Like Someone In Love'. Ik denk dat je het thema zelfs had kunnen herkennen wanneer de piano en de bas afwezig waren geweest. De meeste drummers gebruiken hun bastrommel sporadisch, om accenten aan te brengen. Bij hem is ook die bass compleet geïntegreerd. Hij heeft daarnaast een ongewoon dynamisch bereik. Soms zijn zijn knallen zó onfatsoenlijk hard dat je je afvroeg of de aarde soms uit haar baan moest worden gemept. De zaal kreunde dan van geluk. Kan hij hier ooit weer uit neerdalen? Maar ja hoor, het volgende moment is zijn tsk-tsk-tsk zo subtiel dat een baby ernaast in slaap zou vallen.

'Cherokee' werd in een ongebruikelijk traag tempo gespeeld, als een ballad. Joris Teepe had het arrangement ooit bedacht en werd ook gefeatured. Elke noot klonk alsof zijn leven ervan afhing. 'Kids Stuff' was een recente compositie van Berkman, die sinds 2001 periodiek in Groningen resideert. Het thema telt veertien maten, wat nu en dan vraagtekens boven de hoofden van zijn medemuzikanten genereerde. Maar ook hier wist de drummer het trio en de zaal op te naaien met moordende shots.

Over het algemeen klonk het trio behoorlijk hecht. Inderdaad, als een vaste groep.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, David Berkman, Joris Teepe, okt22, Steve Altenberg

(Eddy Determeyer, 13.10.22) - [print] - [naar boven]

De openingsweek van een herboren Hnita Jazz Club werd afgesloten door het Boundless Trio + Cel Overberghe. Wat een geslaagde metamorfose heeft de historische Hnita-Hoeve gemaakt. Het is er goed toeven, nou en of!

Peter Anthonissen, zoon van Hnita-stichter Juul, straalde toen ik hem voor aanvang van het concert feliciteerde met de opening van zijn Hnita Jazz Club. Zijn team, de vele sponsers, vrijwilligers en sympathisanten hebben er een warm nest van gemaakt, waar mensvriendelijkheid centraal staat. Dat wordt ervaren door zowel het publiek alsook de artiesten die geprogrammeerd staan.

Licht en geluid zijn professioneel en de akoestiek van de zaal is uitstekend. Het cafégedeelte is voor wat beteft het aanbod ook bij de tijd. Waar mogelijk kiest het Hnita-café voor biologische en fairtrade-producten. Er zijn streekproducten uit Melkouwen, Nijlen en Westmeerbeek. Het café is geopend van woensdag t/m zondag.

Het programma-aanbod is divers, zoals bijvoorbeeld bij 'Hnita Koters & Co', waar de jeugd al jong en op maat met jazz kan kennismaken. Voor alle informatie en het programma-overzicht kun je terecht op de website van de Hnita Jazz Club.

Het concert van deze avond was van de 'forever youngsters' van de free jazz van het eerste uur in België: Paul Van Gyseghem op contrabas, Patrick De Groote op trompet en flügelhorn, Chris Joris op drums, percussie, piano en Cel Overberghe op saxofoon. Een gesmaakte hernieuwde kennismaking met deze goede bekenden.

Er waren soms magische momenten, waarop de interacties het samenspel naar grote hoogte stuwde. Wel waren er naar mijn smaak onvoldoende solistische momenten voor iedere muzikant. Maar dat nam niet weg dat de goede opkomst van het publiek zich de twee sets van deze instant composers beslist liet welgevallen. Een toegift was dan ook de beloning voor musici en publiek.

Klik hier voor foto's van dit concert door Cees van de Ven.

Labels: Boundless Trio, Cel Overberghe, concert, Hnita Jazz Club, okt22

(Cees van de Ven, 10.10.22) - [print] - [naar boven]

Ooit adviseerde ik een organisator van een oude stijl jazzfestival een aantal Lindy Hoppers van de op dat moment in opkomst zijnde jazzdancescholen voor zijn partij uit te nodigen. Die zouden op zijn minst de feestvreugde kunnen verhogen. Nou, zei de aangesprokene zuinigjes, ik weet niet of onze bezoekers daar prijs op stellen. Die willen naar die muziek luisteren. Als er mensen zijn die weglopen is dat jouw verantwoordelijkheid.

Die dansers kwamen er, uiteraard. Al was dat niet in de groten getale waarop ik had gehoopt: juist op die dag was er in Utrecht een landelijke bijeenkomst belegd voor het jonge danslustige volkje. Maar de bezoekers vonden het wel amusant en niemand liep de zaal uit.

Ja, maf hoor. Vanaf het allereerste begin tot diep in de jaren veertig was jazz bij uitstek dansmuziek. Dat hij een groot deel van zijn populariteit kwijtraakte had zeker met het verlies van die dansfunctie te maken. Zeker, op Charlie Parker werd nog steeds gedanst, alleen werden toen de bokken van de schapen gescheiden. Die bebop was snel en had grillige melodielijnen, zodat slechts de betere dansers het volhielden. Trompettist en vocalist Louis Armstrong, een van de grondleggers van de muziek, heeft zich wel eens negatief over de destijds nieuwe bop uitgelaten - al vraag ik me af in hoeverre die uitspraken uit hun context zijn getrokken. Armstrong heeft immers ook zijn bewondering uitgesproken voor zijn geniale jongere collegae, maar voegde daaraan toe dat die nieuwe vormen het publiek uit de clubs en danszalen zou wegjagen ("them cats are killing themselves"). Wat prompt gebeurde.

Dat bassist Bert van Erk zijn nieuwe programma Jazz To Dance To! noemde, kun je dan ook tot op zekere hoogte beschouwen als een vorm van tautologie. In het schitterende bovenzaaltje van café-restaurant-dorpshuis Eisseshof, dat een groot deel van de duizendjarige geschiedenis van het dorp heeft meegemaakt, had zich een vijftigtal potentiële danslustigen verzameld. Met 'Jumpin’ At The Woodside' was de aftrap veelbelovend. Baritonsaxofonist Laurens Blixma evoceerde in zijn dappere eentje de complete rietsectie van de Basie-band. 'Flamingo', het tweede stuk, bleek lastiger. Ondanks zijn goeie sound bleef Blixma, op alt inmiddels, toch wat nadrukkelijk in de schaduw van Earl Bostic.

Maar al die tijd hielden de dansfans zich gedeisd. Ja, er werd een beetje sur place gewiebeld. Dat veranderde toen vocaliste Linda Molenkamp 'Watermelon Man' inzette. Zoals dat meestal gaat moest de ijzige dansvloer gebroken worden door een duo dansmariekes. Daarna stroomde het vloertje fluks vol met aanhangers van Terpsichore. Missie geslaagd. Het puntige, om niet te zeggen vierkante ritme van slagwerker Jeroen van Olphen kreeg een meer plastisch karakter door de akkoorden die Erik Boddeke (in het dagelijks leven Prof. Dr. H.W.G.M. Boddeke, hoogleraar Neurowetenschappen) op zijn gitaar strumde. Het standvastige basspel van de leider hield iedereen op koers. Grappig, hoe vibrafonist René van Astenrode citaten door zijn solo in 'St. Thomas' vervlocht. Het paste er allemaal precies in. En 'Caravan' kreeg een vrijere preambule dan waarvan Juan Tizol, laat staan Duke Ellington, ooit had gedroomd.

Enfin, uw verslaggever, door zijn omgeving tot participerende journalistiek geprest, moet nog maar eens een tijdje in training.

Foto's: Hammie van der Vorst

Labels: Bert van Erk, concert, Linda Molenkamp, okt22

(Eddy Determeyer, 6.10.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Album van de maand:
Dave Douglas
- Transcend
Klik hier voor meer informatie

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.