Concert
Balsem voor de ziel
Donder & Apeland, dinsdag 8 februari 2022, Pelt Jazz, CC Palethe, Pelt

Het trio Donder - drummer Casper Van De Velde, pianist Harrison Steingueldoir en bassist Stan Callewaert - staat erom bekend om bij elk album op zoek te gaan naar een nieuwe benadering, een nieuw geluid en vooral naar nieuwe manieren om hun repertoire te verrijken. Voor 'Het Verdriet', dat in 2020 bij W.E.R.F. Records uitkwam, was dat niet anders. Zelf noemen ze dit album het resultaat van nieuwsgierigheid naar hun muzikale roots; het repertoire is geïnspireerd op oude muziek uit De Lage Landen. Een belangrijke bron was het archief van Pol Heyns, die in de jaren dertig door Vlaanderen reisde om volksliederen en dansen te vereeuwigen voordat het te laat was. Naast veldopnames vond Donder ook inspiratie in oude liedboeken en polyfone muziek.

Niet gek dat ze voor deze plaat de samenwerking zochten met de Noorse harmoniumspeler en organist Sigbjørn Apeland, tevens docent etnomusicologie aan de universiteit van Bergen. Noorwegen heeft immers een diepgewortelde volksmuziektraditie, die gekenmerkt wordt door improvisatorische vrijheid, gevoel voor melodie en complexe ritmes.

Het viertal trapt deze avond indrukwekkend af met een lang en zorgvuldig uitgesponnen exposé met drone-achtige texturen. Na een fijnzinnig begin, waarin de mooie samenklank van de piano en het harmonium al meteen opvalt, ontstaat er een ritmischere passage, op smaak gebracht door Van De Velde met subtiel gebruik van mallets, bekkens en brushes. Ook Apeland laat zich hier gelden; hij weet prachtige serene tonen aan zijn instrument te onttrekken. Delicate klanken, tegelijk rustgevend en troostrijk, met een even sferisch als bedwelmend effect. Kamermuziek met een sacraal tintje.

Steingueldoirs piano en Apelands harmonium leiden het tweede stuk pastoraal in, waarna de ritmesectie heel 'klein' invalt met gestreken bas van een fluitende Callewaert en Van de Velde die een flesje verklankt en zijn cymbalen strijkt. De opdoemende samenzang van de muzikanten geeft het geheel een koraal effect. Was het concert tot dat moment rustig, nu volgt er opeens veel dynamiek, aangedreven door stevig slagwerk.

Na deze klanksculpturen volgen er nog twee stukken waarin duidelijke liedstructuren hoorbaar zijn. Zo vormt een bassolo van Callewaerts het begin van een oud, mooi melodieus kerstlied. Ook in het vierde stuk van de avond leunt Donder & Apeland sterk op het neerzetten van een pastorale sfeer. Dit is muziek die aanzet tot zelfreflectie. Als een balsem voor de ziel.

Klik hier voor foto's van dit concert door Cees van de Ven.

Labels: concert, Donder & Apeland, feb22

(Maarten van de Ven, 9.3.22) - [print] - [naar boven]

Twee blazers, als duo, hoor je zelden. Vandaar dat klarinettist Tom Jackson en saxofonist Colin Webster nog nooit samen op het podium stonden of samen een album opnamen, ook al kennen ze elkaar al jaren en wonen ze beiden in Londen. En als Dirk Serries ze niet gevraagd had voor het bij zijn A New Wave Of Jazz verschenen 'The Other Lies', was het er wellicht wel nooit van gekomen. Onlangs waren de twee ook live te horen in de PlusEtage. Verder hier aandacht voor bij het bij Websters Raw Tonk verschenen 'Scaffolding', waarop we Webster horen in gezelschap van bassist Otto Willberg en drummer Andrew Lisle.

Wellicht komt het duo Jackson/Webster wel het mooist tot zijn recht in de fragiele, ingetogen passages, direct al in het eerste stuk op de cd en op menig moment tijdens het boeiende treffen in Baarle-Nassau. Boeiend hoe de klanken in elkaar haken, elkaar kruisend in het hoog. Soms hoor je niet eens of het nu de klarinet is of de altsax. Bijzondere klanken, vaak het gevolg van het op vrij onorthodoxe wijze inzetten van de instrumenten. Met name Webster werkt veel met zijn kleppen, blaast over het riet, lispelt, gromt en sputtert naar hartenlust. Op andere momenten, het tweede stuk voor de pauze tijdens het concert is er een mooi voorbeeld van, overheerst de speelse creativiteit, gaan de twee met elkaar het duel aan in het hoogste register. Al kwetterend en schreeuwend zoeken de heren de grenzen op van hun instrument. Mooi is ook het begin van het laatste stuk in Baarle-Nassau, waarin de twee door middel met circulaire ademhaling een krachtige drone neerzetten. De klanken haken hier volledig in elkaar.

Het album is niet minder bijzonder. Neem de verrichtingen in het tweede stuk, waarin we Webster op baritonsax horen (die had hij in de PlusEtage niet meegenomen). Stugge klanken produceert hij hier, antwoord gevend op Jacksons springende noten. In het derde stuk vallen de slierten noten op die Jackson produceert, krachtig begeleid door de ritmische stoten van Webster op zijn baritonsax en verderop vindt een boeiend treffen plaats tussen klarinet en altsax.

Tekenend voor 'Scaffolding' is de overstuurde basgitaar van Willberg. Als een draaiende motor horen we hem in 'SUS', terwijl Lisle zware, maar lome slagen uitdeelt en Webster zich een weg zoekt op zijn altsax. Gaandeweg neemt de hectiek toe, verdichten de noten zich, Willberg en Lisle laten Webster steeds minder ruimte, al weet hij er met zijn altsax toch iedere keer weer tussendoor te piepen. In 'SUP' is het al niet veel anders. Lisle en Willberg creëren hier een verdicht ritmisch patroon waar Webster prima raad mee weet. Prachtig is ook die solo van Willberg verderop. Tot slot klinkt het heerlijk ongestructureerde 'AE'. Webster verrast met springerige patronen, terwijl Lisle en Willberg er nog een laatste keer stevig ingaan.

Foto: Jef Vandebroek

Labels: cd, Colin Webster, concert, feb22, Tom Jackson

(Ben Taffijn, 1.3.22) - [print] - [naar boven]

Concert
Creatieve benadering van Gershwin
'Gershwin Celebration' door Peter Beets - Henk Meutgeert New Jazz Orchestra feat. Izaline Calister, donderdag 17 februari 2022, Kielzog, Hoogezand

Dit was niet de eerste keer dat George Gershwins magnum opus 'Rhapsody In Blue' door een Nederlands orkest werd uitgevoerd. Maar ik betwijfel of er hier ooit een harder swingende versie werd gespeeld. Dat had in de eerste plaats te maken met het arrangement dat orkestleider Henk Meutgeert had vervaardigd. Hij had de oorspronkelijke score van Frede Grofé voor het Paul Whiteman Orchestra tamelijk letterlijk overgenomen - maar had de nodige serres, dakkapellen en hoektorentjes aan het bouwwerk toegevoegd.

Om te beginnen was de instrumentatie – acht koper, vijf rieten en drie man ritme – anders: het New Jazz Orchestra bevat nu eenmaal geen strijkers. Het oorspronkelijke stuk bood ook geen onderdak aan zoveel variaties: Meutgeert had er zelfs een soort samba en en montuno doorheengeroerd. Het stuk zat het orkest, bestaande uit getalenteerde jongelui en beginnende veteranen, als gegoten. En pianist Peter Beets, mede-oprichter van de band en voornaamste solist, leefde zich uit op de Bösendorfer. In zijn solopartij permitteerde hij zich veel vrijheid en de vleugel liet alle nuances van dynamiek en coloriet de vrije teugel. Ook de boventonen die in het instrument huizen bleven niet onopgemerkt.

Met de indrukwekkende 'Rhapsody' was het tweede deel van het optreden begonnen. Het concert was gestart met Gershwins andere grote hit 'I Got Rhythm'. Beets had hier heel gewiekst drie varianten die altist Charlie Parker had bedacht verstopt. In de gauwigheid kon ik dat met mijn beperkte geestelijke vermogens niet precies volgen, maar 'Anthropology' en 'Chasin' The Bird' zullen er wel bij hebben gezeten. Parker schreef minstens een stuk of acht, negen variaties op 'Rhythm'. Hoe dan ook, het resulteerde in een spannende, creatieve start. De sluizen van de verbeeldingskracht draaiden nog een kiertje verder open in 'Summertime'. Hier en daar herinnerde het arrangement van Meutgeert aan de avant-gardestukken die Eddie Sauter voor de bigband van drummer Ray McKinley schreef, vlak na de oorlog.

Zangeres Izaline Calister was gastsoliste en zij bleek de perfecte match. Calister bracht het repertoire – overwegend songs uit 'Porgy And Bess'- tot leven met een instrumentale benadering en een snufje dramatiek.

In de wandelgangen werd gefluisterd dat Henk Meutgeert, die met ontspannen handbewegingen leidde, de band gaat verlaten. Iets met pensioen of zo. Nou zijn de wandelgangen in de regel wel wat betrouwbaarder dan de asociale media, maar ik ben geneigd het gerucht met een korreltje zout te nemen. Meutgeert kán helemaal niet weg. Wie gaat dan die fantastische, fantasievolle arrangementen schrijven? Wat moet het New Jazz Orchestra zonder Henk Meutgeert? Wat moet Meutgeert zonder het New Jazz Orchestra? Nou dan. Ik bedoel, je vrouw kun je met of zonder het nihil obstat van de Mietoe-politie nog wel de deur uitzetten, maar het New Jazz Orchestra zonder Meutgeert... Er zijn grenzen, mijnheer.

Foto's: Hammie van der Vorst

Labels: concert, feb22, Henk Meutgeert, Izaline Calister, New Jazz Orchestra, Peter Beets

(Eddy Determeyer, 23.2.22) - [print] - [naar boven]

Twee jaar geleden betoonde ik mij bijzonder enthousiast over 'Taste Of Culture', het debuutalbum van het trio Montis, Goudsmit & Directie. Ofwel Frank, Anton en Cyril. De combinatie hammondorgel, elektrische gitaar en drums klonk naar aanleiding van de hoes van het album als 'stomen, dampen en (over)koken... met al even hete muziek als resultaat'. Live hoorde ik ze nog niet, tot deze woensdagavond bij Liever in de KluiZ dan ThuiZ in de Oosterhoutse Bussel.

"We zijn professionals," horen we Directie, die naast drummer de rol van spreekstalmeester en cabaretier vervult, op enig moment stellen. Geen idee waarom hij dit punt wil maken, want na één nummer, het speciaal voor vanavond geschreven stuk 'De Bussel', waren wij daar al van overtuigd. En dat zit hem niet alleen in de muziek, muziek die je natuurlijk vooral live moet horen, maar vooral in het speelplezier. De jongens hebben duidelijk een inhaalslag te maken en als uit de kluiten gewassen tieners trakteren ze ons op hun grollen, grappen en kwinkslagen, Directie voorop en ja, bij hem mag het wel een tandje minder. Niet dat het ten koste gaat van de kwaliteit van zijn spel, hij is inmiddels zo all-round dat dat wel goed zit, maar laat ik het voorzichtig zeggen: hij is meer een drummer dan een cabaretier.

Is dit jazz? Vaker niet dan wel. Vaker is het blues, moddervette soul, met als een van de hoogtepunten 'I’ve Got A Name' van Ray Charles. Of hij zelf achter het orgel zit, zo goed weten ze de sfeer te vangen. En ja, soms ook frisse rock of funk, vooral als Goudsmit zijn pedalen eens goed intrapt. Maar hoe we deze muzikale verrichtingen ook willen duiden, al die nummers hebben met elkaar de bezieling en passie gemeenschappelijk. Hier geen blasé muzikanten die verplicht hun nummertjes afdraaien, verre van: deze drie zouden er direct mee stoppen als de metaalmoeheid optreedt.

Tussen al het vuurwerk door mag er een ballade worden gespeeld, 'R U in Love?', ook te vinden op dat eerste album. Lome soul met een vleugje blues. En hier is het hammondorgel, met die warme klank, die trillers, op zijn best. Daarvoor zat 'Bills Plate', maar de goede verstaander heeft aan een half woord genoeg en leest de titel zoals het eigenlijk is bedoeld. Want ja, "humor does belong in music", zoals Directie stelt. Maar wat wordt hier prachtig gespeeld, met name naar het einde toe. Het subtiele gepluk van Goudsmit, de warme ondertonen die Montis produceert en de gerichte slagen van Directie, die uitmonden in een gloedvolle solo.

Leuk podium, dat Liever in de KluiZ dan ThuiZ, waar zoals Directie verhaalt dit trio in 2016 zijn ontstaan vond. Dit jaar bestaan ze vijftien jaar en dat wordt gevierd, kom dus zeker eens langs!

Foto's: Johan Pape

Labels: Anton Goudsmit, concert, Cyril Directie, feb22, Frank Montis

(Ben Taffijn, 21.2.22) - [print] - [naar boven]

In Tony Hoytings compositie 'Last Lullabye', een hommage aan zijn held George Shearing, kwamen alle kwaliteiten bijeen die karakteristiek zijn voor zijn trio ChamberJazz. Subtiel, doch intens en naadloos samenspel, heel precieze unisonolijntjes van piano (Hoyting) en gitaar (Daan Kleijn), humor. Heel listig had Hoyting citaten van Shearings grote hit 'Lullabye Of Birdland' in zijn stuk verweven.

Geen drummer: die plegen de fijnere nuances van een combo immers nog wel eens aan barrels te slaan. Gitaar en contrabas (Marco Kervel) namen de ritmische honneurs waar. Dat deed het duo voorbeeldig. Strak en stuwend, zoals je dat tegenwoordig nog maar weinig hoort. Denk: het Quintette du Hot Club de France; denk: Count Basie.

De naam van Shearing is gevallen. Iets van de harmonische verfijning van deze meester was in de stijl van ChamberJazz doorgesijpeld. Zijn orkestrale karakter heeft Hoytings trio gemeen met andere pianotrio's waarvan het concept niet is blijven steken in klavier plus ritmesectie. Bij mij kwamen in ieder geval associaties met Ahmad Jamal en Junior Mance boven. In Oscar Petersons (weer een held) 'Wheatland' trokken Kleijn en Kerver een lekker ouderwets lopend ritme, waar de gitarist nog een pastelkleurtje doorheen mengde. Wat een oren, deze heren!

Dit soort amalgamen van jazz en kamermuziek is natuurlijk geknipt voor een zondagmiddag in Het Rode Hert in Roderwolde, maar ik kan me voorstellen dat het op een willekeurige maandagochtend in Mezzrow in New York ook prima zou kunnen werken.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: ChamberJazz, concert, feb22, Tony Hoyting

(Eddy Determeyer, 18.2.22) - [print] - [naar boven]

Vrijdag 4 februari presenteerde Jessica de Boer haar debuutalbum 'Grow' in het UJazz-zaaltje van DUMS aan het Domplein in Utrecht. De vocaliste trakteerde de uitverkochte club op een gevarieerde mix van akoestische jazz, world fusion, latin en zelfs een snufje reli-pop, subtiel verwerkt in weelderige arrangementen, met eigen Engelse, poëtische teksten. Het geheel is akoestisch, dromerig en ingetogen, dus wel minder geschikt voor ruige rockers, maar voor wie even genoeg heeft van de genadeloze buitenwereld is Jessica de Boer een welkome zalf voor de ziel.

Haar band bestaat uit de crème van de HKU 'next generation'. Pianist Manuel Wouthuysen, de Aramis van de Utrechtse jazz, die stilistisch graag van twee walletjes eet, maakte vanavond indruk met zijn solo in 'Harvest', een stuk van De Boer, die de meeste stukken schreef. Compositorische bijdragen werden ook geleverd door gitarist Eric Brugmans, die zich op het podium openbaarde als de drijvende kracht achter De Boer. Hij speelde zowel akoestisch als elektrisch en grossierde in het kielzog van de zangeres voortdurend met mooie, toepasselijke sounds.

De firma Gijezen en Siderius schitterde intussen in organisch schilderwerk, echter zonder te overdrijven. Thimo (bas) en Mees (drums) verloren de structuur geen moment uit het oog. Waar nodig werd het kwintet verrijkt met fijne percussie van Yannick ter Beek, die helaas zijn djembé niet was vergeten. Kroon op deze schepping werd geleverd door de backing vocals van Manon Neijenhuis en Noël van de Wiel, die zich spatzuiver verenigden met de lead van Jessica de Boer.

De hoofdrol was uiteraard voor de zangeres zelf, wier geluid in the heat of the moment nog veel beter uit de verf komt dan op de plaat. Haar stem schakeert in klankkleur en zij heeft een groot bereik, zingend met gesloten ogen en haar eindeloos meanderende melodieën geleidend met armgebaren. De Boers zang is intrinsiek en integer; van meet af aan is duidelijk dat deze jazzfreule echt meent en herbeleeft wat ze zingt.

Foto's: Peter van Heun

Labels: concert, feb22, Jessica de Boer

(Anoniem, 12.2.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.