Anno 2026 is het pianotrio binnen de jazz nog altijd springlevend. Vandaag twee albums die in de afgelopen maanden bij ECM Records verschenen. Pianiste Ayumi Tanaka nam 'Windflower' op met bassist Thomas Morgan en drummer Thomas Strønen en pianiste en vocaliste Judith Berkson nam 'Thee They Thy' op met bassist Trevor Dunn en drummer Gerald Cleaver. Allemaal bekende namen, op Berkson na. Ondanks dat ze al bijna twee decennia actief is, kwam ik haar nooit tegen. Wel is dit album haar debuut bij ECM, wellicht dat dat het mede verklaart.

Tanaka kwam hier wel al eerder voorbij met het in 2021 verschenen 'Bayou', waar overigens ook Strønen op te horen is met wie ze vaker samenwerkt. Die mag overigens ook het titelstuk 'Windflower', waar het album mee begint mee, openen. Hij speelt hier duidelijk met vilten stokken, een bijna tribale klank makend. Tanaka gebruikt hier met name de lage noten, indringende clusters. Verderop horen we Morgan, al blijft hij wat op de achtergrond en krijgt het pianospel meer kracht. 'La Source' [zie Jazztube hieronder] geeft ons meer zicht op Tanaka's weloverwogen en trefzekere spel; zorgvuldig kiest ze hier haar noten, terwijl Morgan en Strønen subtiel op de achtergrond werken. Strønen zet subtiel in aan het begin van 'From Us, To You', Morgan vult aan, een enkele noot van Tanaka, tot die de ritmiek begint vorm te geven en de spanning in het stuk brengt. Dwingend, trefzeker pianospel volgt, waarbij de dynamiek oploopt. In de laatste minuut valt die ritmiek weg en horen we hoe de drie leden van het trio elkaar aftasten. De zeggingskracht van Tanaka's spel is groot, mede door haar aandachtige wijze van spelen en de perfecte timing. 'Tree Of Stars' is daar wellicht wel het beste voorbeeld van. En ja, met Morgan en Strønen heeft ze natuurlijk ook wel perfecte collega's, ook dat wordt in dit stuk overtuigend duidelijk. De wijze waarop hier wordt samengespeeld - in dit trio zijn de rollen duidelijk evenredig verdeeld - is moeilijk te overtreffen. De titel 'Weaving' dekt de lading perfect, want dat is wat hier duidelijk gebeurt: het trio, met voorop Tanaka, weeft een subtiel klankpatroon. 'The Sea Is Still' is een enigszins misleidende titel, want dit korte stuk is juist een van de meer abstracte, onrustige stukken op dit over het algemeen vrij ingetogen album. Redelijk abstract, maar wel wat minder onrustig klinkt 'Spring', al loopt naar het einde de spanning op. In 'Driftwood', het langste stuk van het album, draait het in eerste instantie om een stemmig duet tussen Morgan en Tanaka. Strønen voegt zich erbij, spelend met de brushes. Verderop loopt het tempo op en krijgt de muziek andermaal een dwingend, meeslepend karakter. Eindigen doen we met het vrij korte 'The Dissolving Sun', een al even stuwende afsluiter.

Berkson is primair een vocaliste, een mezzosopraan. Het is dan ook enigszins bijzonder dat het cd-boekje geen teksten bevat. Het pianospel staat dan ook vaak in dienst van de zang, net zoals dat voor het ondersteunende spel van bassist Dunn en drummer Cleaver geldt. Het duurt overigens enige tijd voordat we die twee gewaarworden op dit album. De opener 'Slow' is een solostuk en pas in het duidelijk door Indiase muziek geïnspireerde 'V’shamru' worden we Cleaver gewaar. Overigens een bijzonder stuk, dat duidelijk afwijkt van de rest van het album. Tegen de derde minuut komt Dunn duidelijk in beeld, met spannende, vrij duistere strijkbewegingen. 'Torque' past meer in de jazztraditie en biedt ons wat meer zicht op het pianospel van Berkson. Krachtig en expressief, maar ook grilliger dan dat van Tanaka, minder bedachtzaam. En waar Tanaka, Morgan en Strønen de rollen aardig gelijk verdeelden, ligt het zwaartepunt op dit album toch duidelijk bij Berkson. Wat Dunn en Cleaver met name doen is spanning toevoegen. 'Dust' vormt daar een mooi voorbeeld van. 'Cleay' is het eerste stuk waarin we Cleaver voor het eerst duidelijk horen. Het stuk - het kreeg niets voor niets deze titel - bestaat uit een bijzonder overtuigende drumsolo. In het daaropvolgende 'Notice' valt met name het dwingende duet van Berkson en Cleaver op, de spanning loopt steeds verder op. Het titelstuk 'Thee They Thy' blijkt een opvallend speelse vocale exercitie, met dito staccato pianospel. Ontregelende muziek, maar wel met een grote rol voor Dunn en Cleaver. 'Amerika' is een stemmige hommage met een krachtige melodie (in betere tijden ontstaan?). Hoe we op dit moment naar de VS kijken, past niet helemaal bij de sfeer van dit stuk, dat overigens wel een hele mooie solo van Dunn bevat. Na het speelse solostuk 'Slowly Walks Into It' volgt tot slot het bijzonder ingetogen 'Sated', waarin met name de subtiele ondersteuning van de ritmesectie opvalt.

Tekst: Ben Taffijn

Labels: Ayumi Tanaka, cd, Gerald Cleaver, jazztube, Judith Berkson, Thomas Morgan, Thomas Stronen, Trevor Dunn

(Ben Taffijn, 6.11.26) - [print] - [naar boven]

Een ongewoon album opgebouwd rond korte tracks die de Noorse drummer Thomas Strønen opnam tijdens wat beschikbare studiotijd. Tijdens de pandemie bezorgde hij die aan een paar muzikanten die ermee aan de slag gingen. Het resultaat is een combinatie van compacte solo- en duostukken. En als Taborn spontaan reageerde op wat hij toegestuurd kreeg, dan studeerde Sinikka Langeland eerst de patronen in, vooraleer ze er haar kantele (uit de citerfamilie) en zang over legde. Samen met Chris Potter wordt het geluid wat opengetrokken richting kosmos, terwijl Jorge Rossy, vooral bekend als drummer, hier opvalt met zuinig rondgestruinde pianoklanken. Het maakt van 'Relations' een ongewone vingeroefening die fascineert, maar uiteindelijk niet lang nazindert. Daarvoor mist het cohesie en een spanningsboog.

Thomas Strønen (drums, percussie), Craig Taborn (piano), Chris Potter (sopraansax, tenorsax), Sinikka Langeland (kantele, zang), Jorge Rossy (piano).

Klik hier om een track van dit album te beluisteren: 'Pentagonal Garden'.

Deze recensie verscheen ook in Jazz&mo'

Labels: cd, Chris Potter, Craig Taborn, Jorge Rossy, Sinikka Langeland, Thomas Stronen

(Guy Peters, 14.3.25) - [print] - [naar boven]

Concert
Gewijde klanken op de zondagmiddag
Mats Eilertsen Trio, zondag 27 oktober 2024, Jacobuskerk, Feerwerd

Op zich paste het recital van het Mats Eilertsen Trio prima in de dertiende-eeuwse aan Jacobus de Meedere gewijde kerk van Feerwerd. Niet alleen omdat de muziek een serene sfeer uitstraalde, de Noorse bassist heeft zich ook grondig verdiept in de vocale middeleeuwse muziek. Het fijnzinnige werk van zijn trio detoneerde met andere woorden allerminst in het godshuis. Ik zag heel wat toehoorders in gedachten verzonken, de ogen geloken, volledig open voor deze gewijde zondagmiddag.

Opmerkelijk was dat de leider minder aandacht naar zich toetrok dan zijn kompanen. Pianist Harmen Fraanje gaf de toon aan met repeterende en zich langzaam ontvouwende figuurtjes. Beetje mijmerende, procesmatige aanpak, aan de goede zijde van wat we New Age noemen. Al die afzonderlijke figuurtjes zouden in feite de bases kunnen vormen voor nieuwe, op zichzelf staande melodieën. Een enkele keer zwol het gebodene aan tot het niveau van een gereformeerd dubbelkoor op paassterkte.

Drummer Thomas Stronen had zichzelf een vooral dienende taak toebedacht. Meer Peter Ypma dan Art Blakey. Opmerkelijk was zijn beheersing van het bekkenarsenaal. Zijn soli waren even bescheiden als pregnante percussie-concerto's.

Vervuld van verheven gedachten keerde de gemeente huiswaarts.

Foto's: Jan Tempel

Labels: concert, Harmen Fraanje, Mats Eilertsen, okt24, Thomas Stronen

(Eddy Determeyer, 1.11.24) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.