Festival
Doek Festival 2023
vrijdag 1 september 2023, Bimhuis, Amsterdam
Stichting Doek is een in Amsterdam gevestigd initiatief voor en door musici die zich begeven in de wereld van de vrije improvisatie. Om hun eigen website maar te parafraseren: 'Doek is a collective of improvisers creating opportunities for experimentation, research and performance. Doek musicians share attitudes toward tactics, references, ancestors and antecedents in improvisation and push the musical practice forward in their many groups and ad hoc combinations.' Een gegeven dat zich op velerlei wijzen uit, maar een jaarlijks hoogtepunt kent in het festival. Een ware prestatie, zeker aangezien dit uiterst belangrijke vehikel voor moderne muziek het sinds 2020 zonder subsidie moet stellen.
Een goed gevulde avond. Door te kiezen voor concerten in de zaal en duo's in het café gaat de muziek non-stop door en valt er veel te genieten. Helaas moet ik het afsluitende optreden van Kami, met de sterbezetting van trompettist Nate Wooley, pianist Jozef Dumoulin, bassist Ingebrigt Håker Flaten en drummer Teun Verbruggen laten schieten, maar gelukkig blijft er genoeg moois over. Zoals het optreden van The Ambush Party, een kwartet bestaande uit saxofonist en klarinettist Natalio Sued, cellist Harald Austbo, pianist Oscar Jan Hoogland en drummer Marcos Baggiani. Na wat inleidende schermutselingen, waarbij het de heren zuiver om de klank te doen is, belanden we in een aantrekkelijke ritmiek, patronen die vooral aan Sued mogelijkheden tot aantrekkelijke uitstapjes bieden. Die afwisseling blijkt een constante in het optreden van deze beslist onderhoudende band. Want na deze eerste ritmische frase belanden we wederom in een feeëriek klanklandschap. Het blauwe licht, de aan veldgeluiden refererende klanken en de zoemende klarinet van Sued zorgen voor een wonderlijk intermezzo, waarna wederom de ritmiek wordt opgezocht.
Het tweede kwartet is Old Adam On Turtle Island met bijna dezelfde bezetting, alleen horen we nu een contrabas, Aaron Lumley, in plaats van een cello. Verder bestaat het kwartet uit saxofonist John Dikeman, pianiste Marta Warelis en drummer Sun-Mi Hong. Maar met die bijna overeenkomst in bezetting hebben we het wel gehad, want dit kwartet maakt totaal andere muziek. Dikeman is duidelijk de leider van dit kwartet en dan weten de kenners van zijn stijl al genoeg. Hij is een powerblazer, wiens spel nogal eens - en dat is ook nu weer het geval - een tamelijk dramatische heftigheid kan ontwikkelen, niet gespeend van enige emotionaliteit. Zijn collega's weten er echter prima raad mee en bieden de gewenste ondersteuning. Met als resultaat muziek die nogal eens overkomt als een vrij explosieve stroomversnelling aan klanken, al zijn er ook zeker wat meer rustige, vrij weemoedige momenten. En leuk om Warelis voor de tweede keer in één week te horen en nu dus in een totaal andere aanpak. Vorige week tijdens Summer Bummer klonk in combinatie met Carlos Zingaro, Marcelo dos Reis en Helena Espvall een geheel andere Warelis, veel subtieler, veel meer werkend aan de klank en regelmatig verkerend onder de klep, terwijl we nu te maken hebben met een driftig en staccato spelende pianiste die zichzelf maar amper bij kan houden.
Tussendoor de duo's dus. Allereerst dan van Michael Moore op klarinet en Jozef Dumoulin op piano. Ik roemde al eerder Moore's prachtige, altijd wat weemoedige, maar verhalende spel, iets dat ook nu weer volop aanwezig is in deze opvallend ingetogen set. Iets dat vooral geldt voor het eerste deel, terwijl in de tweede helft het experiment wat meer aan bod komt, waarbij Moore zijn klarinet het ene moment heerlijk laat knorren, terwijl we even later vogels menen te horen. Bijzonder is ook de rol van Dumoulin, die achter de upright piano opvallend klassiek spel laat horen. Het tweede duo is voor twee bassisten, Wilbert De Joode en Antonio Borghini, die samen op zoek gaan naar een eigenzinnige klankwereld en daar meesterlijk in slagen. In diepe trance zoeken ze continu naar mogelijkheden om elkaar aan te vullen.
Festival
Doek Festival 2020
LOOT, zaterdag 1 augustus 2020, Bimhuis, Amsterdam / Owlman, zondag 2 augustus 2020, De Roze Tanker, Amsterdam
Het Doek Festival 2020 zit erop, een van de weinige festivals die, weliswaar met twee maanden vertraging, dit jaar doorgingen. Een prestatie van formaat. Echt druk was het niet, ondanks een nog steeds rondwarend virus zijn toch veel mensen met vakantie en toeristen trekt dit niet, maar wel heel sfeervol en gezellig. En het bood een prima gelegenheid voor alle musici om weer eens samen te spelen voor publiek - alleen al een reden om het festival, met wat extra geld van het Fonds Podiumkunsten toch te laten doorgaan. Ik was erbij op zaterdagavond in het Bimhuis en op zondagavond in De Roze Tanker, maar vernam dat ook de andere concerten kwalitatief zeer de moeite waard waren.
Helaas ging van de twee aangekondigde concerten in het Bimhuis er maar één door. Aangezien drummer Tristan Renfrow keelklachten had, besloot het trio van Ada Rave, Marta Warelis en eerstgenoemde niet op te treden. Aangezien ze met hun drieën intensief hadden geoefend, hoorde een duoset van Rave met Warelis helaas ook niet tot de mogelijkheden. Gelukkig was LOOT, dat voor de tweede set stond geprogrammeerd, bereid om het programma twee keer te spelen. Het splinternieuwe kwartet rondom pianist Oscar Jan Hoogland had simpelweg nog niet genoeg materiaal om dat te voorkomen. Voordeel hiervan is dan wel dat je een beter beeld krijgt van de stukken. Hoogland sluit in zijn nieuwe werk aan bij de traditie zoals ooit ingezet door Misha Mengelberg onder de naam instant composing en later opgepakt door anderen, zoals Guus Janssen. Net als zijn illustere voorgangers koos ook Hoogland ervoor om een geraamte te componeren en dat door rietblazer Ab Baars, bassist Uldis Vitols en drummer Onno Govaert nader te laten invullen.
Deze nieuwe stukken van Hoogland zijn in de kern opvallend gestructureerd en melodisch. Een belangrijke rol daarbij is weggelegd voor Baars, die we in bijna alle stukken horen op tenorsax en één keer op klarinet, maar Hoogland zou Hoogland niet zijn als hij diezelfde melodieën niet regelmatig groots zou laten ontsporen. Zo treffen we in dit nieuwe werk dus een krachtige mix tussen het duidelijk voortbouwen op de traditie van de jazz en frisse, speelse experimenten, waarin we de signatuur van Hoogland overduidelijk herkennen. Neem 'Sleeping Policeman' met dat overduidelijk melodische patroon, maar tegelijkertijd heeft Baars' spel hier iets ongrijpbaars en belanden we met de daaropvolgende passage voor trio in speelse chaos.
Een hoogtepunt van het concert is zonder meer het tweeluik 'Impala' / 'Lamantijn' (die laatste behoort tot de soort van de zeekoeien). In 'Impala' zie je dit lenige beestje rennen en springen op de kwikzilveren pianoaanslagen, terwijl het kwartet in 'Lamantijn' kiest voor spaarzaamheid en zich richt op de kleur van de klank. Vliedend, als de zee waarin dit logge beest ronddobbert. Mooi hoe Baars hier onverwachte klanken uit het mondstuk van zijn tenorsax tovert, die prachtig blijken te mengen met Vitols' bas en het brushesspel van Govaert.
Maar optreden blijft improviseren dezer dagen. Zo staat Owlman, het nieuwe octet van Nico Chientaroli op zondagavond in het pand van De Roze Tanker, terwijl het publiek buiten zit, de band bekijkend en beluisterend door de twee openslaande deuren. Het komt de akoestiek allemaal niet ten goede en zeker bassist Renato Ferreira, drummer Onno Govaert en Chientaroli zelf zijn - doordat ze wat meer aan de zijkant staan - niet altijd optimaal te horen. Maar ja, beter zo dan geen concert. Gelukkig ligt het volume door de duidelijke aanwezigheid van een elektrische component over het algemeen redelijk hoog. En hiermee komen we bij het uitgangspunt van dit octet, dat op deze avond door het ontbreken van cellist Pau Sola tot septet is gereduceerd: een band formeren waar akoestische en elektrisch gelijk opgaan. En dus vinden we hier drie blazers, drums en piano aan de ene kant en elektrische gitaar, bas en synthesizer aan de andere.
Het levert muzikaal een boeiende mix van jazz, rock, blues, Zuid-Amerikaans, slam poetry, punk, experimentele elektronica en geluidskunst. Een eclectische mix kortom van verrassende klanken van een musicus die al eerder heeft bewezen tot de experimentele voorhoede te behoren. Het is te hopen dat Chientaroli met dit project doorgaat en we eerdaags onder betere omstandigheden nog eens van deze wonderlijke muziek kunnen genieten.
Cristina Marx a.k.a. Photomusix maakte van beide concerten fotoverslagen op Facebook: klik hier voor LOOT en klik hier voor Owlman.
Oorspronkelijk zou het Doek Festival dit jaar gewoon plaatsvinden in juni, net als altijd. Maar zoals u ook weet ging dat niet en dus besloot de organisatie om te kijken of het festival later in de zomer alsnog kon doorgaan. Inmiddels is duidelijk dat dit is gelukt en vanaf dinsdag 28 juli zijn er de gehele week tot en met zondag 2 augustus concerten. Voor de concerten van dinsdag tot en met vrijdag heeft het festival daartoe de samenwerking gezocht met het initiatief van De Warme Winkel. Zij bedachten enige tijd geleden 'The Peepshow Palace': een cirkel van privécabines, net als bij een peepshow, opgetuigd rondom het podium. Het wordt op meerdere plekken in Nederland inmiddels toegepast, waaronder De Brakke Grond in Amsterdam. Stichting Doek wist afspraken te maken met deze zaal en kon de gehele week om 22.30 uur terecht voor impro, na de reguliere toneelvoorstelling. Op zaterdagavond vindt het festival plaats in het Bimhuis, op zondagmiddag op diverse plekken in Amsterdam en het slotconcert, zondagavond, is bij te wonen in De Roze Tanker.
Stichting Doek heeft ook dit jaar weer een bijzonder gevarieerd programma samengesteld, waarin we naast de leden van Doek een keur aan impro--musici voorbij zien komen. Zo gooide Wollo's Brass Blast, met de vijf koperblazers Eric Boeren, Wolter Wierbos, Joseph Bowie, Patrick Votrian en Salvoandrea Lucifora dinsdagavond al hoge ogen en konden we ook vuurwerk verwachten van QUINTET, dat zijn debuut maakte op de 2018-editie van het festival. We kennen violiste Mary Oliver, gitarist Jasper Stadhouders, bassist Uldis Vitols, drummer Frank Rosaly en elektronicaman Harpo 't Hart inmiddels goed genoeg om daarvan uit te gaan. Een aantal musici treedt dit jaar meerdere keren op. Zo is Oliver ook zondagmiddag te horen als onderdeel van het onvergetelijke Picatrix, zijn Ada Rave en Oscar Jan Hoogland zowel samen te horen op de donderdag, als ieder apart in het weekend en maakt Stadhouders ook deel uit van The Persons, dat verder bestaat uit rietblazer Michael Moore, gitarist Jeroen Kimman, bassist Miguel Petruccelli en drummer Michael Vatcher. Zij treden vrijdag op.
Op zaterdagavond staan er twee concerten, waarvan alleen voor de eerste nog kaarten zijn. Maar dat is dan wel het concert van het trio Ada Rave, pianiste Marta Warelis en drummer Tristan Renfrow. Aansluitend is er LOOT, samengesteld door Hoogland, die ook tekent voor de composities en verder met Ab Baars op rieten, wederom Vitols en drummer Onno Govaert. De zondagmiddag kreeg als werktitel 'Musicians Open Ateliers' mee en bestaat uit een serie intieme concerten op verschillende plaatsen in Amsterdam. Het eerder genoemde Picatrix treedt op, maar ook Your Thang, een nieuw ensemble met John Dikeman, Marta Warelis, Aaron Lumely en Frank Rosaly. Plaatsen en tijden zijn nog niet allemaal bekend, dus houdt vooral de website in de gaten.
Aan toetsenist Nico Chientaroli de eer om af te sluiten met het octet Owlman in De Roze Tanker. Een concert bestaande uit twee sets waarin akoestisch en elektrisch hand in hand gaan en 'whose personality could be shaped by different grooves in combination with texts and psychedelic atmospheres', aldus de website.
Muziek, theater en improvisatie. Een caleidoscoop van klanken, kleuren en geuren, met een keur aan musici en performers. Kortom, het Doek Festival 2019 is aanstaande, van vrijdag 14 tot en met zondag 16 juni.
Voor deze dagen vol muziek en kunst wordt het Bimhuis omgetoverd tot een echte markt, waar uitwisselingen plaatsvinden van spullen, diensten, geuren, smaken, culturen, klanken, blikken, blozen, vloeken en valuta. Vanuit kraampjes worden allerlei koopwaren aangeboden, het publiek loopt rond en kiest. Er is muziek van allerlei pluimage tegelijk, totdat de musici samen beginnen te spelen en er een of meer naar voren stappen. Dat kunnen ook dansers zijn, orators of herrieschoppers.
The Market is een initiatief van de acht musici van het Amsterdamse collectief Doek: cornettist Eric Boeren, saxofonist John Dikeman, pianisten Kaja Draksler en Oscar Jan Hoogland, bassist Wilbert de Joode, rietblazer Michael Moore, gitarist/bassist Jasper Stadhouders en trombonist Wolter Wierbos hebben speciaal voor het festival nieuw werk gemaakt, onder de naam Amsterdam Real Book. Net als bij eerdere festivals van Doek zijn er ook dit keer weer bijzondere gasten, beeldend kunstenaars, theatermakers, muzikanten en performers als Harald Austbø, Nelli Bodt, Ibelisse Guardia Ferragutti, Onno Govaert, Dana Jessen, Sieto Noordhoorn, Annelie Koning en Mola Sylla.
De beide avonden in het Bimhuis hebben elk een eigen karakter. Op vrijdag 14 juni flaneer je door de stadse chaos van City. Er is verse impro in de aanbieding: Amsterdam Real Book speelt Misha Mengelberg. Op zaterdag 15 juni verdwaal je in een Bazaar met zinnenprikkelende improvisaties uit alle windstreken. Deze dag speelt Amsterdam Real Book onder meer werk van Cor Fuhler. The Market wordt besloten in stijl met een slotfeest in sociëteit Sexyland, met optredens van Cactus Truck, Brass & Strings, Miguel & Tristan, het Nico Chientaroli Trio ft. Michael Moore en Bacchanalia: La Orquesta.
Klik hier voor meer informatie over het Doek Festival 2019.
Festival / Jazzradio
Doek Festival 2018 - Dag 3
Eric Boeren 4tet / Ab Baars Trio / The Coimbra Project, zaterdag 16 juni 2018, Bimhuis, Amsterdam
Het Eric Boeren 4tet buigt zich over de nalatenschap van saxofonist en vernieuwer Ornette Coleman, door twee stukken van de meester te brengen en nieuw werk in de geest van. Back to basics is een goede benaming voor dit kwartet. Han Bennink met zijn cajón en zijn snaredrum, Wilbert De Joode met zijn contrabas, Eric Boeren op trompet en Michael Moore op altsax. En dat is het, minimaler kan bijna niet. Iets wat nadrukkelijk niet geldt voor de muziek die hier wordt gemaakt. Die is maximaal aan klankrijkdom. De melodische en ritmische patronen waar Coleman beroemd door werd zitten erin, maar deze musici kiezen natuurlijk niet voor braaf naspelen; zij overgieten het geheel met hun eigen sausjes. Zoetgevooisd klinken de twee blazers in 'Chant #1', dat vanavond zijn première beleeft, terwijl Bennink het geheel voorziet van krachtige accenten. Verderop horen we Moore in een solo zoals alleen hij dat kan, met een ragfijne klank en haarscherp. Wat een muzikaliteit! En dan het onstuimige 'Sewing', eveneens een nieuw stuk, waar Bennink volledig in trance excelleert, zittend en drummend op zijn cajón, er luid bij zingend. In 'Charmes', eveneens een compositie van Boeren, zijn het Moore en De Joode die elkaar vinden in een prachtig duet, Moore kiezend voor zuivere lyriek op De Joode's eclatante strijkbewegingen, tot Moore overstapt op het geluid van een afvoer die wordt ontstopt. Het kan allemaal bij dit kwartet.
Het trio van Ab Baars, met De Joode op contrabas en Martin van Duynhoven op drums, mag inmiddels een instituut worden genoemd binnen de Nederlandse vrije improvisatie. Gelukkig stonden ze hier weer, nog steeds scherp en fris alsof het trio zo juist werd gestart, maar tegelijkertijd met een doorwrochte manier van musiceren die dit idee direct logenstraft. Want die bijna dertig jaar is hier in iedere noot te horen. Deze drie mannen kennen elkaar door en door, zijn elkaar volledig toegewijd en hebben aan het geringste teken van communicatie genoeg. Ze spelen stukken die hun oorsprong vinden in 'West Side Story' van Leonard Bernstein, zoals ooit Oscar Peterson met zijn pianotrio deed, een belangrijke inspiratie voor dit project. "Going in and out of the music" noemde hij dat, waarmee hij bedoelde dat muziek leeft en iedere nieuwe uitvoering weer wat toevoegt aan het origineel. Dit trio rekt de originele stukken in ieder geval zodanig op dat je heel goed moet luisteren om het origineel te herkennen. Niet voor niets voorzag Baars de stukken ook van nieuwe titels. Zijn spel blijft daarbij bijzonder. Als geen ander weet hij emotie in zijn geluid te verweven. Direct aan het begin van 'One', dat 'One Hand, One Heart' reflecteert, gaat het geluid van zijn tenorsax door merg en been en klinkt hij aards en onstuimig. In 'So, Me, Where', dat natuurlijk verwijst naar 'Somewhere' en waarin hij op klarinet is te horen, weet hij de melancholie van deze klassieker uitstekend te raken. In 'Oh Moon, Grow Bright', dat 'Tonight' als grondslag heeft, mogen we genieten van de kwaliteiten van Van Duynhoven in een prachtige, eclatante solo. Mijn buurman maakt de opmerking dat hij schildert met klank, een raak gekozen observatie. De Joode komt erbij, een bassist die met zeer weinig middelen het ritme een gigantische impuls kan geven en het trio is volledig op stoom. Baars voegt zich er probleemloos in. Een structuur die we ook in 'But It Is' vinden, een stuk dat zijn basis heeft in 'Something’s Coming' vinden.
The Coimbra Project ontstond in 2017 tijdens een residentie die tenorsaxofonist John Dikeman, trompettist Luis Vicente en bassist Hugo Antuns aangeboden kregen in het Portugese Coimbra. Ze vroegen pianist Alexander Hawkins en drummer Roger Turner om mee te doen. Met deze zelfde ploeg, met uitzondering van Turner die wordt vervangen door Mark Sanders, staan ze hier nu in het Bimhuis. Over de zinderende, onstuimige, weerbarstige set, één lange improvisatie, kunnen we kort zijn. Hier staan vijf muzikanten die tot de internationale top van dit moment behoren, daar getuigt iedere noot van. Verstilde klanksculpturen - met name Sanders en Antunes ontlokken op zulke momenten de meest bijzondere geluiden aan hun bas en drumstel - worden afgewisseld met elektrificerende momenten, waarin de musici alles geven wat ze in huis hebben. We kennen Dikeman met zijn heftige spel waarin hij gierend door de bocht gaat en de ene heftige uithaal laat volgen door een volgende, onvermoeibaar. Vincente is zijn evenknie en een meer dan spannende trompettist. Lyrisch met een zuidelijke inslag, maar evengoed in staat tot het produceren van dwarse, onstuimige, gruizige klanken. En dan zijn er die solo's van Hawkins, waarbij zijn vingers bijna over elkaar struikelen - zo enerverend schieten zijn handen over het klavier, verdichte ritmische patronen leggend. Vijf musici die met elkaar een maalstroom aan klanken produceren, ons laten horen hoe spannend vrije improvisatie kan zijn en deze derde dag van het Doek Festival groots afsluiten.
Festival
Doek Festival 2018 - Dag 2
Amagi / Stadhouders, Oliver, Vitols, 't Hart, Rosaly / Hoogland, Sylla, Rosaly, vrijdag 15 juni 2018, Bimhuis, Amsterdam
De tweede avond van het Doek Festival vindt plaats in het Bimhuis. Grensverleggende nieuwe projecten van Wolter Wierbos, Jasper Stadhouders en Oscar Jan Hoogland geven ons een goed beeld van wat we anno 2018 verstaan onder jazz. Een paar zaken die de projecten onderling met elkaar verbinden, ontlokt aan ons deze uitspraak. Zo blijken de projecten een ontmoetingsplaats tussen verschillende culturen, wat vooral geldt voor het project van Wierbos en dat van Hoogland, iets wat zich tevens vertaald in het gebruik van niet-westerse instrumenten. Klank staat in alle drie de projecten centraal en gaat een boeiende mix aan met meer traditionele categorieën als harmonie, melodie en ritme en het experiment - het zijn tenslotte DOEK-leden - wordt daarbij niet geschuwd.
In Amagi heeft Wolter Wierbos een groep Turkse musici om zich heen verzameld. Het woord is Sumerisch voor vrijheid, zo laat Wierbos ons weten, en dat begrip is onverkort van toepassing op dit project. Deze musici nemen de vrijheid om oude Turkse volksliederen te bewerken en - interessanter nog - aan elkaar te verbinden middels momenten van vrije improvisatie, waarin het naar hartenlust aan alle kanten knettert. Direct aan het begin zit zo'n prachtige passage, waarin we trombonist Wierbos basklarinettist Oguz Büyükberber horen uitdagen tot een boeiende dialoog. Een opvallende rol is tevens weggelegd voor Korhan Erel, die met haar live elektronica heerlijke geluiden in het rond strooit. Het type elektronische geluiden dat we tegenkomen in videospelletjes. Ze doet dat terloops, bescheiden en exact op het juiste moment. Het levert iedere keer weer een aangename verrassing op. En haar duet met Wierbos, waarbij de klanken van deze zo verschillende instrumenten op grootse wijze samenvallen, blijft ons nog wel even bij. Giray Gürkal op de Turkse luit, Gülşah Erol op cello en zangeres Eva Hoogland dragen de traditionele, zeer lyrische Turkse liederen. Muziek waar de beide blazers ook prima raad mee weten; met name Büyükberber laat zijn basklarinet hier overtuigend zingen.
Jasper Stadhouders liep al geruime tijd rond met het project dat hij hier presenteert onder de naam Stadhouders/Oliver/Vitols/'t Hart/Rosaly om daarmee de gelijkwaardige rol van eenieder te benadrukken. Hij is zeker van plan om hiermee door te gaan doen, dus de kans is zeker aanwezig dat we hem in deze constellatie vaker gaan zien. We zien ernaar uit, want Stadhouders heeft met dit project beslist een nieuwe stap gezet. Samen met Vitols componeerde hij de stukken die prachtig balanceren op de grens van lyriek en geluidskunst. Hemzelf horen we op akoestisch gitaar, waaraan hij soms opvallend melodische patronen ontfutselt. Tevens heeft hij vier opvallende musici voor dit project aan zich weten te binden. Harpo 't Hart had ik nog niet eerder horen spelen met zijn analoge modulaire synthesizer, maar hier drukt hij in ieder geval een onuitwisbare stempel op de muziek met zijn futuristische noise. Hij opent 'Accidentals Don’t Carry' op een indrukwekkende wijze en breekt ook in het verdere concert op de meest onverwachte momenten in voor verfrissende aanvullingen. Mary Oliver, afwisselend op viool en altviool, voelt zich eveneens prima thuis in dit kwintet en levert de ene flitsende solo na de andere. Zo soleert ze heel ingetogen en intens aan het begin van 'Drinks & Logistics', waarna het kwintet in een maalstroom geraakt waarin de folk doorklinkt. Op zulke momenten komen bassist Uldis Vitols en drummer Frank Rosaly uitstekend tot hun recht. Zij vormen een ideale ritmetandem en stuwen het geheel naar grote hoogte.
Rosaly mag na de pauze terugkomen voor het project van Oscar Jan Hoogland. Een trio waar hij de van oorsprong Senegalese instrumentalist en stemkunstenaar Mola Sylla voor uitnodigde. Die laatste kennen we natuurlijk van Reijseger/Fraanje/Sylla, maar horen we hier toch in een wat andere hoedanigheid. Want wie Hoogland kent, weet dat in dit concert het experiment centraal staat. En ja hoor, daar zit hij achter zijn clavichord met een batterij aan speeltjes, van megafoons tot een elektrische melkschuimer, van een cassettespeler tot allerhande schaaltjes en bordjes. Hoogland speelt, letterlijk, en het is altijd weer een genot de man bezig te zien en natuurlijk te horen. Want hoe losjes hij het allemaal ook moge doen, het past wonderwel. En zeker bij het slagwerk van Rosaly, die in dit concert naast zijn drumstel eveneens gebruikmaakt van een kist vol materiaal. En dan hebben we de van oorsprong uit Senegal afkomstige Sylla. Of hij nu fluistert, praat, zingt of gewoon een zee van klanken produceert; het is altijd weer indrukwekkend. Werkend vanuit een enorme rust, regelmatig nippend van zijn kopje thee, voegt hij zijn eigen stem toe en vult dat aan met het geluid van zijn duimpiano en zijn luit.
Festival
Doek Festival 2018 - Dag 1
Low, Slow, And Wobbly / Subtext, donderdag 14 juni 2018, Splendor, Amsterdam
De zeventiende editie van het DOEK Festival ging van start met een keur aan musici die met elkaar de liefde voor de vrije improvisatie delen. Het motto dit jaar is ontleend aan een album van een van de grondleggers van de free jazz, 'This Is Our Music' van Ornette Coleman. Hier slaat het op de musici die hun eigen ensemble deze dagen aan ons presenteren. Soms zijn dat groepen die al jaren bestaan, zoals het Ab Baars Trio dat zaterdag speelt, maar veel vaker zijn het nieuwe initiatieven, zoals de twee groepen die op de eerste avond in Splendor acte de présence geven.
Het eerste project, Low, Slow, And Wobbly heeft Michael Moore als leider en inspirator en kent verder twee trombonisten, Salvoandrea Lucifora en Joost Buis, en twee rietblazers, Giuseppe Doronzo en Ziv Taubenfeld. Twee pijlers heeft dit ensemble. Allereerst is er de kracht van die bezetting. Met vijf blazers, ieder met een ander toonbereik en een ander timbre kun je hele mooie dingen doen. Je kunt de diverse klanken naast elkaar zetten, maar je kunt ze ook met elkaar mengen, dicht naar elkaar laten kruipen. Je krijgt dan prachtige sfeertekeningen, zoals in het stukje titelloze impro. Waarbij de musici er overigens ook behagen in scheppen om aan de drone-achtige, sfeervolle vergezichten te ontsnappen met speelse capriolen.
Moore zelf op altsax laat gierend hoge noten opdwarrelen uit een nevel van geluid, opgetrokken door basklarinet, baritonsax en trombones. Bijzonder is ook 'Trombone Met Drie Saxen', dat nodig door Moore van een andere titel moet worden voorzien. Maakt niet uit, die ene trombone - hier in handen van Buis - is goed voor een prachtige, melodieuze solo. Een tweede pijler is de invloed van de Zuid-Albanese iso-polyfonie, en dan met name de structuur van vraag en antwoord. Het werkt in 'Kaba' als een waar groepsgesprek, iedere spreker met zijn eigen klank en temperament. Het levert een bijzondere symbiose van delicate en verfijnde klanken. Het zit ook in de afsluiter van dit wonderlijke concert, 'Atje Te Vra Në Lüne', een Albanees volksliedje dat vergezeld gaat van een weemoedig element en waarin de klanken van de blazers prachtig samenvallen. Een gouden greep, dit project van Moore. We gaan er ongetwijfeld meer van horen.
Het nieuwe project van de pianisten Kaja Draksler en Marta Warelis peutert aan alle mogelijke grenzen. Ze ontwikkelden Subtext samen met de dansers Lily Kiara en Michael Schumacher, die ze leerden kennen tijdens het Doek Festival vorig jaar. Muziek en dans bereiken hier een prachtig evenwicht en de twee pianisten laten hier horen én zien dat zij meer in hun mars hebben dan we tot nu toe van hen zagen. Beiden bespelen de piano, waarbij Draksler een duidelijke voorkeur heeft voor het werken met preparaties, waarmee zij de meest wonderlijke geluiden produceert - we horen klokken, bellen en machine-achtige geluiden, beiden bespelen een keur aan percussie-instrumenten en beiden doen als vanzelf van tijd tot tijd mee met de dansers. De muziek is soms zeer fijnzinnig, vol verstilde, natuurlijk aandoende geluiden, maar regelmatig is het buitenissig en heftig wat dit kwartet ons voorschotelt, zowel muzikaal als in de krachtige bewegingen van Kiara en Schumacher. Vanzelfsprekend maken de dansers, zeker op zulke momenten, eveneens geluid met hun bewegingen, geluid dat deel wordt van de muziek. Bijzonder is de communicatie tussen deze kunstenaars. Je ziet Warelis, staande achter de piano, kijken naar de beide dansers, iedere aanslag wegend op een goudschaaltje. Een prachtig en zeer gedurfd project, dit grensoverschrijdende Subtext, dat het zeker verdient om verder uitgebouwd te worden.
Low, Slow, And Wobbly zal deze zomer ook optreden tijdens de Groningse Jazzfietstour.
Genoemd naar het gelijknamige album van Ornette Coleman, een mijlpaal voor de vrij geïmproviseerde muziek, is 'This Is Our Music' het thema van het Doek Festival 2018, een van de avontuurlijkste festivals die Nederland rijk is. Daarmee keert het Amsterdamse impro-collectief Doek terug naar de oorsprong: persoonlijke projecten van de individuele kernleden. Iedere musicus heeft de vrijheid genomen om een groep te kiezen. Het resultaat is een rijkgeschakeerd programma met onder meer twee avonden in het Bimhuis.
Het festival gaat donderdag 14 juni van start in Splendor. Subtext is een kwartet met twee dansers (Lily Kiara en Michael Schumacher) en twee pianisten (Kaja Draksler en Marta Warelis). Dit viertal begon hun samenwerking in 2017, toen zij elkaar ontmoetten tijdens het Doek Festival in workshops en voorstellingen met geïmproviseerde dans en muziek. Zij werden verrast door de ontdekking van gelijkgestemde waarnemingen, interesses en verwonderingen. Low, Slow and Wobbly is een nieuw project van de hand van rietblazer Michael Moore, met een vijftal musici op klarinetten, basklarinetten, alt- en bariton saxofoons en trombones. Zoals de titel al doet vermoeden is de muziek die ze spelen meditatief, kalmerend en intiem.
Op vrijdag 15 juni presenteert trombonist en improvisator pur sang Wolter Wierbos Amagi, een ensemble met Turkse musici die thuis zijn in zowel traditionele muziek als improvisatie. Vervolgens brengt gitarist Jasper Stadhouders een nieuw kwintet met een enigszins ongewone line-up. Drie akoestische snaarinstrumenten, akoestische drums en een zelfgemaakte analoge modulaire synthesizer. De avond wordt afgesloten met een driehoeksverhouding tussen drie steden, drie muzieksoorten en drie personen die binnen de driehoek een positie innemen: zanger Mola Sylla uit Senegal, pianist Oscar Jan Hoogland uit Amsterdam en drummer Frank Rosaly uit Chicago.
Zaterdag 16 juni wordt het programma geopend door het Eric Boeren 4tet, een vlaggenschip van het Doek-collectief. In eerste instantie geïnspireerd door de invloedrijke kwartetten van Ornette Coleman heeft de groep zich in de afgelopen jaren gevormd naar de persoonlijke visie van cornettist Eric Boeren. Compositie en improvisatie worden op briljante wijze vermengd door deze vier improvisatiemeesters. Vervolgens nog een schoolvoorbeeld van Nederlandse geïmproviseerde muziek: het Ab Baars Trio, dat al 30 jaar actief is. Dit drietal is veelomvattender dan het gemiddelde trio met sax, bas en drums, dankzij de hoogst originele muziek die verder gaat dan je zou verwachten van een 'jazz'-trio. De avond wordt afgesloten met The Coimbra Residency, een ensemble dat in 2017 ontstond in het Portugese Coimbra, waar saxofonist John Dikeman ter gelegenheid van twee concerten een ensemble mocht samenstellen met twee buitengewone musici uit de Britse scene: pianist Alexander Hawkins en drummer Mark Sanders.
Op zondag 17 juni vindt de Amsterdam Realbook Fietstoer plaats, die onder leiding van Oscar Jan Hoogland is uitgegroeid tot een van de favoriete onderdelen van het Doek Festival in de laatste paar jaar. Een ongelofelijk spontaan evenement, waarin de exacte details altijd op het laatste moment bepaald wordt. Houd de Doek-website in de gaten.
Tijdens het festival zijn er dagelijks workshops voor getalenteerde improvisatoren in het Bimhuis.
Festival
