Tenorsaxofonist James Brandon Lewis, al jaren hot en hip, combineert in zijn composities diverse genres: gospel, blues, post-bop, modale jazz, avant-garde jazz en spirituele jazz. Met zijn kwartet, bestaande uit pianist Aruán Ortiz, contrabassist Brad Jones en drummer Chad Taylor, gooide hij in 2025 terecht hoge ogen op tal van eindejaarslijstjes wereldwijd met het album 'Abstraction Is Deliverance'. En nu is er 'Omni', het zesde album van het kwartet, dat in het teken staat van spirituele jazz, in de lijn van albums als 'A Love Supreme' en 'Meditations' van John Coltrane. Zo verwijst Omni naar de drie gedaanten van God: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Ook de titels van de tracks - negen in totaal, goed voor drie kwartier muziek - wijzen in die richting: 'The Sermon', 'Call To Worship', 'Spirit Of The Livin', 'Omnipresent'.

Omni bouwt voort op Lewis' concept 'Molecular Systematic Music'. Dat begon jaren geleden met composities gebaseerd op zes- en zeventonige cellen, groeide uit tot een twaalftoonsbenadering, en krijgt op 'Omni' opnieuw een uitbreiding. Lewis spreekt hier impliciet over 'twelve-tone gospel': een combinatie van seriële of modale structuur met de retoriek en emotionele lading van gospel en prediking. Dat alles leidt tot een album waarop minder vuurwerk te horen is - denk maar aan de twee albums die hij opnam met The Messthetics - en meer bezinning. De muziek klinkt tegelijk spiritueel, avant-gardistisch en diep geworteld in blues en gospel. Ze is opgebouwd volgens het call-and-response principe, herhaling, opbouw en ontlading.

De ritmesectie speelt zelden een rechte swingbegeleiding. Ze fragmenteert het ritme, verschuift accenten en creëert een gevoel van voortdurende beweging. De toon van Lewis is een van de meest herkenbare in de hedendaagse jazz. Zijn spel klinkt als een synthese van meerdere tradities: de spirituele kracht van Coltrane, de rauwe blues van Albert Ayler en de ritmische precisie van Sonny Rollins. 'Omni' is een vernuftig album dat meerdere luisterbeurten vraagt voor je ontdekt dat het James Brandon Lewis' antwoord is op Coltranes 'A Love Supreme', een meesterwerk van buitencategorie - wat ook geldt voor 'Omni'.

Tekst: Patrick Auwelaert | Deze recensie verscheen ook in Jazz&mo'

Labels: Aruán Ortiz, Brad Jones, cd, Chad Taylor, James Brandon Lewis

(Patrick Auwelaert, 22.7.26) - [print] - [naar boven]

Tenorist en componist James Brandon Lewis is een muzikant met diepgang en dadendrang. Het album 'Transfigration' is zijn derde album binnen een jaar. Hij speelt verschillende soorten muziek, van experimentele progressieve rock/punk, zoals bij The Messthetics, spirituele jazz/gospel, maar vooral geeft hij vooruitstrevende impulsen aan de hardbop en de free jazz. James Brandon Lewis heeft in maart 2024 nog in Nederland gespeeld als sideman bij trompettist Dave Douglas. Pianist Aruán Ortiz, bassist Brad Jones en drummer Chad Taylor zijn al jarenlang, zowel in de studio als live, een essentiële factor in zijn eigen bands.

Het kwartet speelt bijna zonder onderbreking in een goedgevulde Cloud Nine. Geen woord te veel, de hoogstaande jazz moet vooral voor zichzelf spreken. Dit is ontegenzeggelijk het geval, met als kanttekening dat dit niet wordt opgediend in muzikaal hapklare brokken. James Brandon Lewis speelt zowel composities van het album 'Code Of Being' als van 'Transfigration', opgenomen met dezelfde bezetting als in Cloud Nine. Het saxofoongeluid van Lewis is krachtig en gezaghebbend. Zijn virtuoze techniek stelt hij ten dienste van zijn niet aflatende muzikale zoektocht naar vernieuwing en improvisatie. De geesten van John Coltrane en Sonny Rollins zijn latent aanwezig als inspiratiebron, tegen de achtergrond van de muzikale erupties en uitdagende soli. Maar het leidt geen twijfel dat Lewis zijn eigen geluid heeft en een zelfgekozen muzikaal pad bewandelt.

De energie en de rauwheid van emoties zijn leidend in de eerste stukken van het concert. Bij vlagen onstuimig, onnavolgbaar inventief en indringend wordt een stevig appèl gedaan op het aanwezige publiek. Compromisloos, puur en direct wordt de weg gevonden in veelal vrije jazzvormen. Op dat moment zijn de solo's van zijn begeleiders spaarzaam, hun muzikale ondersteuning is echter empathisch en treffend.

In het tweede deel van dit diepgravend optreden wordt geen gas teruggenomen, maar wel met meer ruimte geïmproviseerd. Een emotionele ballad met een oplopende intensiteit verandert heel even in een zacht walsje. Hierna worden de Zuid-Amerikaanse ritmes grondig geïnspecteerd en voorzien van een zinderende solo door Aruán Ortiz op de Fender Rhodes en zwiert Lewis' saxofoon gracieus mee op deze aanstekelijke cadans. Vervolgens is het intro op de piano een opmaat voor een verhalende saxofoonlijn waarin, met het vorderen van het stuk, onheilspellend en meedogenloos wordt geïmproviseerd. Vleugjes calypso en een terugkerend thema waarin de circular breathing-techniek wordt toegepast. Dit wordt opgevolgd door een afwisseling van zwevende en gedempte saxofoongeluiden, waarbij de uitgebreide skills van Lewis over het voetlicht worden gebracht, zonder effectbejag.

James Brandon Lewis heeft de beschikking over het meest felle, aanvallende saxofoongeluid in de moderne jazz. Cerebraal én emotioneel geladen. Niet alleen onberispelijk en rijk gedetailleerd in de uitvoering, maar ook onbevreesd en vol verrassingen. Lewis wordt ondersteund door musici die de meestersaxofonist niet alleen begrijpen maar ook polyritmisch weerwoord geven, wat hem tot grote hoogten leidt.

Foto's: Louis Obbens. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: apr24, Aruán Ortiz, Brad Jones, Chad Taylor, concert, James Brandon Lewis

(Louis Obbens, 26.4.24) - [print] - [naar boven]

'Serranías' is intussen alweer het vierde trioalbum van de Cubaanse pianist Aruán Ortiz. Voor de tweede keer kan hij rekenen op bassist Brad Jones, zijn maatje in het James Brandon Lewis Quartet, terwijl het drumstoeltje voor het eerst bezet wordt door John Betsch, die vooral bekend is van concerten en albums met Steve Lacy, maar de voorbije jaren wat uit het zicht verdween. Onterecht, want dit is een krachtige, zelfs viriele plaat die verschroeiend start met 'Shaw 'Nuff (Siento Un Bombo)' van Dizzy Gillespie & Charlie Parker. Intussen heeft Ortiz nog altijd als missie om zijn Cubaanse roots uit te dragen. Denk daarbij zeker niet aan Rubén González, en evenmin aan Gonzalo Rubalcaba.

David Virelles is misschien een dichtere verwant, maar Ortiz speelt assertiever en kleurrijker, met een indrukwekkende techniek en lijfelijke energie waarmee hij zijn wortels naadloos verwerkt in complexe, hedendaagse jazz., die nu eens driftig en opgefokt dansbaar klinkt en dan weer terugplooit in monochrome beheersing. Maar dat is tijdelijk, want in solostuk 'Canto De Tambores Y Caracoles' wordt duidelijk dat 's mans grootste invloed misschien wel Cecil Taylor is. Diens furieuze intensiteit is regelmatig binnen handbereik en duikt regelmatig op doorheen de rest van dit uitstekend opgenomen album dat gretig uit de speakers spat. Ijzersterk werk van een pianist die hiermee zijn 50e verjaardag en 20 jaar professionele carrière in stijl viert.

Deze recensie verscheen ook in Jazz&Mo'

Labels: Aruán Ortiz, cd, Intakt Records

(Guy Peters, 9.9.23) - [print] - [naar boven]

De cello is in de jazz nog altijd een uitzondering, alleen al een reden om dit concert van het trio van Hank Roberts, dat hij vormt met pianist Aruán Ortiz en drummer Matt Wilson, bij te wonen. En zou normaal gesproken Ortiz de leiding nemen van dit alternatieve pianotrio, nu is het Roberts die de melodieën speelt, terwijl we Ortiz en Wilson horen begeleiden in een meer dan bijzonder concert hier in de De Singer.

Slechts vijf stukken speelt het trio tijdens één lange set van rond de anderhalf uur. Stukken die te beschouwen zijn als suites, met sterk van elkaar verschillende delen. Muziek die vaak sterk melodieus is, ritmisch ook, maar waarin de abstractie evenmin wordt geschuwd. Muziek waarin jazz, folk en hedendaags gecomponeerd een vruchtbare relatie met elkaar aangaan en waarin een brug wordt geslagen tussen traditie en vernieuwing. Eigen stukken en twee covers, waaronder 'Evidence' van Thelonious Monk, waar Ortiz' pianospel sowieso wel wat van weg heeft. Maar het is hier Roberts die begint met mooi pizzicato spel. Een wat aarzelend aandoend begin dat even verderop in ritmiek omslaat en nog iets later in regelrechte melancholische strijkbewegingen. Met Ortiz erbij en Wilson en de structuur wordt hoorbaar, waarna Ortiz laat horen wat hij van Monk heeft geleerd. Die prachtige combi van ritmiek en melodie, waar Monk zo beroemd door geworden is, komt hier volledig tot uiting.

Ortiz mag ook beginnen in Roberts' 'Trio 7'. Hoge noten, omgeven door stiltes. Gaandeweg worden het akkoorden, ontstaat er structuur. Een intense melodie volgt. Dit is wat pianospel vermag, tenminste als je dit niveau van spelen beheerst: emoties oproepen bij de luisteraar, beweging creëren. Roberts pakt het over en beschikt over dezelfde kwaliteiten: de meeslepende ritmiek en de onverwachte invloeden van folk fascineren. Terug naar de intensiteit in een mooi klanklandschap. Roberts' krassende bewegingen, Wilsons krachtige slagen en tot slot weer Ortiz' gerichte aanslagen. Folk ook overduidelijk in het al even ritmische 'Princess'. Ook hier kunnen we weer genieten van Roberts' zangerig ritmische pizzicato cellospel. En hier speelt ook de blues een rol, in de onderstroom. Na een daverend en verdiend applaus komen ze terug met Coltranes '26-2'. Bladmuziek is niet langer nodig. Het speelplezier dat de hele avond al opvalt, spat er nu helemaal vanaf, vooral de non-verbale communicatie tussen Ortiz en Wilson is een genot om te zien.

Foto: Ansgar Bolle

Labels: Aruán Ortiz, concert, Hank Roberts, Matt Wilson, mrt23

(Ben Taffijn, 3.4.23) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.