Concert Het lied van de verloren zoon Ben van Gelder Trio, woensdag 21 juni 2023, Brouwerij Martinus, Groningen
Tout Groningue was woensdagavond uitgelopen voor het optreden van het Trio Ben van Gelder. De verloren zoon - schuin aan de overkant van het Schuitendiep geboren - presenteerde een concert van standards. Van traditionelere snit dus dan bij een optreden in Feerwerd, een klein jaar eerder, toen er overwegend werk van broer Gideon werd vertolkt. Eerlijk gezegd vind ik het vroege werk van bijvoorbeeld Cecil Taylor of John Coltrane, toen die nog op evergreens improviseerden, zeker zo interessant als hun latere, meer abstracte aanpak. Zo hoor je wat een begenadigd artiest kan doen met werk dat je reeds uit den treure hebt gehoord.
En een begenadigd artiest kun je altsaxofonist Van Gelder wel noemen. Zijn geluid is - dat memoreerde ik reeds eerder - geëvolueerd van een ijl, breekbaar op Lee Konitz geschoeid fluisteren naar een ruwere, rijkere fase. Soms komt hij daarbij in de regionen van de tenorsax. In Thelonious Monks 'Round Midnight' introduceerde hij dissonanten, waardoor zijn toon ging harmoniëren met de textuur van zijn alt, die gezandstraald leek. Van Gelder kan zich ook romantisch en lyrisch zingend neervlijen in 'Like Sonny' van Coltrane, of in Jobims 'How Insensitive'.
De saxofonist is zeker van zijn zaak, maar hanteert tegelijkertijd ook een losse aanpak. Elke volgende noot blijft tot het laatste moment een verrassing. In 'Darn That Dream' (Jimmy Van Heusen) hoorde je hoe de bekende melodie andere songs, of op zijn minst aanzetten daartoe, bevatte. Bassist Zack Lober was ook al aanwezig in Feerwerd. Hij moest zijn instrument met enige regelmaat bijstemmen in het stomende klimaat van de brouwerij. In plaats van Martijn Vink zat nu Joost van Schaik achter de ketels. Het spel van die laatste is verfijnd, melodisch en functioneel, waardoor hij met name in de Monk-titels goed tot zijn recht kwam.
Gezien het succes van de concertreeks van het afgelopen seizoen mogen we verwachten dat Martinus ook vanaf september het Groninger walhalla van de moderne jazz blijft.
Concert Intense creativiteit in hechtheid Tim Armacost Trio, dinsdag 6 juni 2023, De Smederij, Groningen
Ja, zo horen we een jazztrio het liefst. Power, creativiteit, samenhang, vrijheid in die hechtheid. Dat zijn karakteristieken die op het trio van tenorist Tim Armacost van toepassing zijn. "We werken al samen sinds 1985," verklaart bassist Joris Teepe. Maar ik denk dat hij zich
vergist, dat het 1975 moet zijn geweest.
Zowel in de bezetting als in de lineaire aanpak van Armacost horen we verwantschap met het werk van Sonny Rollins. Het geluid van die eerste
beweegt zich tussen stralend goud en diepbruin, het is minder 'vet' dan dat van Rollins, maar op die school heeft hij dus gezeten. De dialoog met Teepe in 'Little Melonae' wordt op het scherpst van de snede uitgevoerd. Dat de samenwerking inderdaad niet van vandaag of gisteren is, merk je ook aan de onderlinge verstandhouding. De trefzekere manier waarop kleine ritmische of melodische vamps ingebed zijn.
Jamie Peet mag je tot de beste Nederlandse jazzfunkdrummers rekenen. Maar ook in een meer straight-ahead setting als de onderhavige horen
we een meester aan het werk. In 'Just In Time' - hoe toepasselijk - speelt hij een zeer fysieke en vormvaste solo. Hij werkt met uitroeptekens: harde knallen op de snaartrommel, op de bekkens een machinerie die reddeloos uit elkaar spat. Daarnaast spaart hij de bastrommel niet. Zo intens mag het wel vaker klinken.
Concert / Jazztube
Traag voortkabbelende tempi Circonflexe, zondag 4 juni 2023, Lutherse Kerk, Groningen
'Stromend, melodieus, verhalend, verfijnd, poëtisch, toegankelijk, verrassend, licht melancholisch.' Zo karakteriseert pianist en componist Eltjo de Lang (67) zijn muziek. Hij trok de aandacht toen Groningen in de jaren tachtig overspoeld werd door een golf jonge jazzmusici. Maar hij besloot de kost te gaan verdienen met het transcriberen en transponeren van bestaande composities van derden, doorgaans in de klassieke sfeer. Doch het bloed kroop enzovoort en zo kwam hij op het idee een erfenis aan te wenden voor de oprichting van het kwartet Circonflexe, met de ongebruikelijke bezetting altviool (Richard Wolfe), accordeon (Gertie Bruin), contrabas (Bert van Erk) en piano.
De groep beleefde haar vuurdoop in de Lutherse Kerk, een voormalige schuilkerk uit de late zeventiende eeuw met een prima akoestiek. Een
gebrandschilderd raam met een afbeelding van naamgever Martin Luther, op dat moment nog Augustijner monnik, verwees naar de sacrale herkomst van het gebouw. Het onderschrift 'Hier sta ik, ik kan niet anders, god helpe mij', met daaronder de jaartallen 1517-1917, lijkt misleidend: de theoloog zou die tekst hebben uitgesproken op 18 april 1521, tijdens een Rijksdag in Borms. Ook de borden naast de preekstoel met daarop de psalmen 87, 675, 681, 686 en 700, die kennelijk kort tevoren in de zaal hadden gegalmd herinnerden aan de eigenlijke functie van de concertzaal.
Wel, ook de geboden muziek had een soort gewijd karakter. De Lang verwees niet zozeer naar zijn verleden als improvisatieartiest, maar meer naar de klassieke muziek die daaraan ten grondslag lag. Samengevat was het impressionistische kamermuziek met een volks vleugje. Met name de compositie 'Es Un Tango No?' zou een eerbetoon aan Astor Piazolla geweest kunnen zijn. De Langes composities hadden een simpel karakter, wat de meesterhand verried. Na twee keer beluisteren zou je ze zó mee kunnen fluiten. Daaraan lag het niet dat menig ooglid het zondagmiddag zwaar had. Dat had te maken met de beperkte dynamiek en de traag voortkabbelkabbelkabbelende tempi. Daar zou, met andere woorden, nog wel wat aan gesleuteld kunnen worden. Want de combinatie altviool-accordeon was zonder meer een vondst.
