Draai om je oren - Jazz & meer

Joe Lovano Trio Tapestry, woensdag 18 mei 2022, Bimhuis, Amsterdam

Schatplichtig aan de meestersaxofonisten van de vorige eeuw speelt multisaxofonist Joe Lovano al decennialang een cruciale, muzikaal zeer wendbare, rol in de hedendaagse jazz. Dat neemt echter niet weg dat de Amerikaan met Siciliaanse roots zich vooral thuisvoelt bij de hardboptraditie waarin virtuositeit, snelheid en een hoog energiegehalte domineert. Jarenlang heeft Lovano platen uitgebracht bij het gerenommeerde jazzlabel Blue Note. Het basloze trio Tapestry met avant-garde pianiste Marilyn Crispell en drummer Carmen Casteldi vormt hierop een uitzondering. Het trio heeft twee albums uitgebracht, waarvan 'Garden Of Expression' de meest recente is.

In het pauzeloze concert wordt een groot arsenaal aan stukken gespeeld. Open en ruimtelijk door het ontbreken van de contrabas. De composities zijn afkomstig van de albums 'Tapestry' en 'Garden Of Expression' en enkele van een nieuw uit te brengen album waarvan de opnamen binnenkort starten. Het zijn minuscule muzikale schilderingen, die op het snijvalk liggen van aangename lyriek en abstractie. Bij tussenpozen voorzien van een meer intense spiritualiteit.

Casteldi speelt met zijn minimalistisch drumwerk ogenschijnlijk een minder opvallende rol. Dit wordt veroorzaakt door de afwezigheid van een prominente beat. Schijn bedriegt, want zijn percussie is door de ruimtelijke sfeer die wordt gecreëerd een streling voor het gehoor. De rol van Crispell is door het schilderen van klankkleuren meer prominent. De pianiste zorgt voor rijke, intens geïmproviseerde versierselen, een wisselend notengebruik en het aanbrengen van stiltes en zware versnellingen. En in haar complexe ritmiek en gevoel voor harmonie zijn ook contrasterende melodische accenten effectief en onverbiddelijk.

Het spel van Lovano is in deze intense setting meer contemplatief van aard. Zijdezacht, soms dromerig en overwegend impressionistisch en sferisch van toon. Lovano toont zich in het leeuwendeel van dit optreden geen tenorist van de grote gebaren. Zijn tenorgeluid heeft een milde klank en de focus ligt op rijke detaillering. Niet altijd makkelijk en voor de hand liggend, maar wel van een pure schoonheid. Lovano soleert in het concert tweemaal met een hoger energiegehalte tijdens een korte calypso. Maar ook na een sacraal begin op de taragota, met een intense spiritualiteit, schakelt Lovano over op de tenorsaxofoon en accelereert de blazer naar een gepast hoogtepunt.

Jazz met elementen van milde avant-garde gevoed met klassieke muziek is niet het enige opvallende kenmerk. Het concert benadrukt dat het aangaan van een muzikaal gesprek tot een enerverend resultaat kan leiden.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Twee jaar geleden verscheen het titelloze debuut van het nieuwe trio van saxofonist Joe Lovano, het Tapestry Trio. Onlangs kwam, wederom bij ECM Records, het vervolg uit: 'Garden Of Expression'. De samenstelling bleef ongewijzigd en dus vinden we naast Lovano pianiste Marilyn Crispell en percussionist Carmen Castaldi. Over het debuut betoonde ik mij meer dan enthousiast, met name vanwege de grote aandacht voor details. De lat ligt bij dit tweede album dan ook hoog. En niet alleen bij ons, Lovano zelf zegt: "I hope to inspire the Treasured Moments within us that bring us all together in an global tapestry of love, peace and understanding."

Een opgave die in acht stukken gestalte krijgt. Acht wederom zeer verfijnde miniaturen waarin iedere noot op zijn plaats valt. Te beginnen met 'Chapel Song'. Een breekbare melodie, zorgvuldig door Crispell uitgerold en een al even subtiele, omfloerste bijdrage van Lovano. In 'Night Creatures' hebben de twee nog minder nodig om te overtuigen. Ragfijne lijnen blaast Lovano hier, terwijl op de achtergrond de subtiele noten van Crispell klinken. Pas als Lovano stilvalt komt Crispell op de voorgrond. En dan is er het spel van Castaldi. Viel hij op het debuutalbum al amper op, hier is zijn bijdrage nog bescheidener. Wat geenszins wil zeggen dat die er niet toe doet, integendeel. Juist die spaarzame geluiden voegen net dat beetje extra toe, kruiden de muziek op onverwachte wijze.

Dit is net als het debuut kortom een album dat het verdient om zorgvuldig te beluisteren en dat qua klankwereld uitstekend past bij wat we van deze platenmaatschappij gewend zijn. Vuurwerk klinkt er niet, spetterende solo's ontbreken. Veeleer overheersen hier de ingetogen bewegingen en het prachtige en trefzekere samenspel. Spel zoals je dat eigenlijk alleen kunt verwachten van musici die de nodige vlieguren hebben gemaakt, iets dat hier natuurlijk zeker aan de orde is. Wellicht is het mooiste voorbeeld van interne afstemming wel het titelstuk 'Garden Of Expression' en dan met name vanwege het samenspel tussen Crispell en Castaldi, waarin klank en stilte hand in hand gaan en het duo de spanning perfect doseert. Een goede tweede is dan 'Treasured Moments', waarin we alle drie de musici in perfecte interactie horen. Castaldi speelt een hoofdrol in 'Sacred Chant'. Percussiespel dat associaties oproept met mystieke rituelen, prachtig aangelengd met Crispells spaarzame noten. Het album sluit af met 'Zen Like', iets dat ik eigenlijk voor het hele album vindt gelden. De mate van subtiliteit is hier groot, zonder meer, maar het wijkt niet echt af van de overige stukken. Vaak beluisteren dit album, vooral geschikt voor sombere winteravonden.

In de Jazztube hierboven zie je het Trio Tapestry in actie met een uitvoering van 'Seeds Of Change' tijdens Jazzfest Bonn 2019.

OP MAANDAG 16 AUGUSTUS TREEDT JOE LOVANO OP TIJDENS JAZZ MIDDELHEIM, SAMEN MET JOEY BARON EN GREG COHEN.