Kijk, ook dat is jazz. 's Middags viel Diederik Idema, pianist (en samensteller van de wekelijkse Jazz Jams in De Smederij) van zijn fiets toen hij met succes een vogel wist te ontwijken. Een gebroken linkerarm was zijn deel. Links, dus zelfs een 'Concert voor Linkerhand' zit er voorlopig niet in.

In allerijl werd gitarist Winfred Buma als vervanger opgetrommeld, vijf minuten voor het optreden werden er wat afspraken doorgenomen en om kwart over negen stipt (de in De Smederij gehanteerde begintijd) stak het gloednieuwe Renske de Boer Kwartet van wal. Inmiddels had de gehandicapte gewoon zijn gebruikelijke voorbereidende werk verricht: het temmen van de geluidsinstallatie, het uitdelen der consumptiebonnen en de aankondiging van de band.

Dat het optreden wat ruwe plekken en gammele verbanden vertoonde was dus niet zo vreemd. Het eerste nummer, 'Night And Day', begon wat aarzelend, maar al snel had de formatie haar groove te pakken. Met haar licht doorrookte alt en haar gewoonte liedjes naar eigen inzicht te kneden, bleek Renske de Boer een echte jazzzangeres. 'How Deep Is The Ocean' en 'I Thought About You' waren daar mooie voorbeelden van. Soms zong ze een noot op het randje: net niet vals, wat de expressie eveneens ten goede kwam. En de paden die de zangeres en de band bewandelden liepen niet altijd parallel. In 'Easy Living' was de balans tussen vocaliste en de begeleiding een moment ver te zoeken - maar voordat het nummer klaar was hadden de muzikanten hun evenwicht weer gevonden. Daarentegen zette haar samenspraak met Buma in de intro van 'I Love You' de muziek aangenaam onder spanning. Dat gold ook voor haar scatten in de 'One Note Samba', dat een perfecte eenheid werd met de gitaar.

Wat natuurlijk hielp was dat bassist Hans Lass en drummer Sebastian Demydszuk al jaren samenwerken. Dus al dreigde de muziek hier en daar uit de bocht te vliegen, hun rotsvaste, verende basis (en boeiende solowerk) hield iedereen uiteindelijk binnen boord. Enfin, Didi heeft nu even tijd om te recupereren.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, Diederik Idema, Hans Lass, Renske de Boer, Sebastian Demydczuk, Wilfred Buma

(Eddy Determeyer, 6.7.26) - [print] - [naar boven]

Nooit beseft dat rietblazer Gerlo Hesselink zo'n Benny Carterfan was en is. Een van de eerste jazzalbums die hij hoorde en die grote indruk op hem maakte was 'Further Definitions' uit 1962. Een collectie van acht stukken voor een octet was dat, gearrangeerd door de meester. Met zijn eigen octet heeft Hesselink een monument opgericht voor Carter: het merendeel van het in De Smederij gespeelde werk kwam van dat album.

Het is al een tijdje geleden dat ik 'Further Definitions' voor het laatst hoorde, maar ik kreeg niet de indruk dat Hesselink die arrangementen noot-voor-noot heeft gereconstrueerd. De link met Carters stijl was evenwel overduidelijk. Benny Carter had de naam de beste arrangeur voor saxofoons te zijn. Op het bewuste album, met vier saxen plus vier man ritme, kon hij zijn hart dus ophalen. Hesselink liet zijn blazers heel handig afwisselen tussen loeiharde unisoni, warme harmonieën (die vooral) en spannende tweestemmige delen. Misschien is het een kwestie van hineininterpretieren, maar ik hoorde de schaduw van zijn grote voorbeeld in bijvoorbeeld zijn solo in 'Somewhere Over The Rainbow'. Een vergelijkbare elegantie en versierinkjes, een vergelijkbaar glijden van noot naar noot.

'If Dreams Come Tru' was een feature voor drummer Sebastian Demydczuk, met brushes op de snaartrommel. Hij speelde bescheiden, doch doeltreffende minisoli tussen de respectieve delen van het thema. Mooie structuurtjes. In 'Body And Soul' ging tenorist David Lukács aan de haal met de klassieke versie van Coleman Hawkins, uit 1939. Maar ook hier gold: de variaties van Hawk werden niet letterlijk gereproduceerd, maar schemerden wel degelijk door zijn solo heen.

En zo was het hele optreden van het Gerlo Hesselink Octet niet zozeer een herhaling van zetten, maar eerder een eerbetoon aan de oude heer Carter. Vriendelijk glimlachend en toch ook wel een tikje vereerd kwam hij op de thee.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Hardy Klink

Labels: Benny Carter, concert, David Lukács, Gerlo Hesselink, Sebastian Demydczuk

(Eddy Determeyer, 13.3.26) - [print] - [naar boven]

Misschien zijn we gewoon teveel verwend in De Smederij, de laatste maanden. Dat de bovenburen elke dinsdagavond de grond onder de voeten verliezen wanneer beganegronds het dak erafgaat. Want op zich is Harry van der Laan (Zwolle, 1970) gewoon een prima saxofonist met een mooi vol, licht geruwd geluid. Maar zijn aanpak was dus wat meer introvert dan we van de wekelijkse Jazz Jams gewend zijn. Een Boss Tenor weliswaar - maar dan van het zachtzinnige soort. Dat liet hij duidelijk horen in 'Amsterdam After Dark' van collega-tenorist George Coleman en in 'This I Dig Of You' van zijn held Hank Mobley, de kampioen middengewicht van de jazztenoristen. Wanneer de serie 'Midnight Slows' van het Franse label Black And Blue nog had bestaan had Van der Laan daar mooi ingepast. Naast Buddy Tate. Associaties met het balladwerk van tenorist John Coltrane drongen zich op in de compositie 'Szo En Szo' van de leider (wanneer ik het goed heb verstaan). Van der Laan is cultuurhistoricus van zijn vak, dus die associaties waren niet zo vreemd.

Het begeleidende trio van Diederik Idema, Hans Lass en Sebastian Demydczuk - piano, bas en drums respectievelijk - is een goed op elkaar ingespeelde unit. Nochtans duurde het even eer de neuzen dezelfde kant opstonden. Alsof iedere muzikant een ander liedje in zijn hoofd had. De verbroedering was een feit in 'AM-PM', andermaal een stuk van de saxofonist, gebaseerd op 'Night And Day'. Hierin bewees Lass maar weer eens dat hij in veel situaties de meest avontuurlijke solist is. Idema roerde listig 'Milestones' door 'Speak Low', waar Demydczuk een lange, intense solistische bijdrage aan leverde.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, Diederik Idema, Hans Lass, Harry van der Laan, mrt25, Sebastian Demydczuk

(Eddy Determeyer, 22.3.25) - [print] - [naar boven]

Met het geld dat bassist, componist en docent Bert van Erk vorig jaar als winnaar van de Groninger Cultuurprijs kreeg, heeft hij een oude wens kunnen realiseren. Het werk van drukker, typograaf en beeldend kunstenaar Hendrik Werkman inspireert hem al langere tijd. In 2015 hield hij zijn 'Hendrik Nicolaas Werkman Suite' ten doop, tijdens de ZomerJazzFietsTour. Er komt nu een cd aan en in de fraaie veenborg Welgelegen presenteerde Van Erk daarvan een voorproefje. Het zaaltje van de bijna vierhonderd jaar oude borg beschikt over een voortreffelijke akoestiek, te danken aan de dimensies, het houten balkenplafond en de draperieën. Sinds kort wordt het gebruikt voor culturele activiteiten.

De composities varieerden van abstract tot programmatisch. In die laatste categorie zou je het openingsstuk 'De Taal Der Vogelen' (uit de 'Chassidische Legendes' van 1941) kunnen plaatsen. Hier begaf het trio, met Michael Moore, klarinetten en Sebastian Demydczuk, drums, zich in het spoor van Jimmy Giuffre in het domein van de gevederde vrienden. Solitaire vogels van diverse pluimage onderhielden zich met zwermen, op verschillende hoogtes.

Het 'Vrouweneiland Nr. 9' (in een hoekje naast de drums werden de afbeeldingen vertoond) begon dansant en hoopgevend. Later lieten wetten en bezwaren van zich spreken. Gelukkig bleek er uiteindelijk toch weer een relaxte sfeer te heersen.

'Hot Printing' verwees naar Werkmans liefde voor de jazz van zijn tijd. Michael Moore sloeg linksaf, richting Barney Bigard en Demydczuk trakteerde ons op een potje New Orleans straattrommelen. Van hem had het nog wel een chorusje of wat door mogen gaan, liet hij zich tijdens de pauze ontvallen. Van Erk en Moore speelden met gestreken bas en basklarinet een grommend duet in 'De Rit Naar Berlijn'. Hoorden we hier nu een Fokker van de KLM of toch een Junkers van de Lufthansa?

Tussen 1923 en '26 verschenen er negen nummers van Werkmans periodiek 'The Next Call'. Het omslag van een van de covers laat een cijferpatroon zien:

Na de pauze werden werken van Duke Ellington, Thelonious Monk, Michael Moore, Wolfgang Amadeus Mozart en Mel Tormé van frisse Werkmankleuren voorzien.

Foto: Imah Dijkstra

Labels: Bert van Erk, concert, Hendrik Werkman, jan25, Michael Moore, Sebastian Demydczuk

(Eddy Determeyer, 15.1.25) - [print] - [naar boven]

Zou het dan toch waar zijn? Dat de mens van binnen volgestampt zit met een soort pietepeuterige wenteltrapjes, kleiner nog dan in een poppenhuis? En dat je daar van alles uit kunt afleiden, zoals waar die mens vandaan komt en hoe het met zijn familie gesteld is?

De bijwijlen hallucinante samenwerking tussen oom Diederik (piano) en neefje Gijs Idema (gitaar) lijkt die theorie te bevestigen. Hun spatgelijke unisonolijnen zijn er een mooi voorbeeld van. Ook de fraaie piano-intro van 'The Nearness Of You', waar de gitaar van Gijs moeiteloos inschuift, veronderstelt een soort hocus pocus, die uitmondt in een voorbeeldig geïmproviseerd duet. De klare lijn (die uitdrukking zal ik de rest van het jaar niet meer gebruiken. Beloofd.) van zijn gitaarspel lijkt te verwijzen naar Jim Hall, toevallig een van mijn eerste gitaarhelden. Da's lang geleden. Jimi Hendrix speelde toen nog met zijn Rocking Kings en had naar alle waarschijnlijkheid nog niet naar Guitar Slim geluisterd. Ik ook niet, overigens.

Bijzonder is dat Gijs Idema zonder pedalen of andere poespas werkt. Tenminste, waar ik zat was daar niets van te zien of te horen. Misschien dat hij wah-wah's in zijn schoenzolen had laten inbouwen, dat ben ik hem eerlijk gezegd vergeten te vragen.

Maar die familiebanden lijken ook te gelden voor bassist Hans Lass en drummer Sebastian Demydczuk. Hun langdurige samenwerking heeft er in ieder geval voor gezorgd dat het duo in alle omstandigheden als de rots van Gibraltar in de branding staat. Of in ieder geval als die van Schiermonnikoog. Dat neemt niet weg dat Lass de avontuurlijkste solist van het kwartet is, over de hele range van zijn contrabas, van het diepste grommen tot het hoogste piepen. En dat Seb tot op de milliseconde weet wanneer en hoe onhoorbaar de allerlaatste noot van een liedje wordt afgekapt.

Een gelukkig gezinnetje, met andere woorden. Dat moet een mooie kerst worden, dat kan niet anders.

Labels: concert, dec24, Diederik Idema, Gijs Idema, Hans Lass, Sebastian Demydczuk

(Eddy Determeyer, 23.12.24) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.