Concert
Rond de gehoordrempel
Sanne Rambags' Frieze Of Life, donderdag 14 mei 2026, Brouwerij Martinus, Groningen

Ja, wat speelt er allemaal zo rond de gehoordrempel? Daar speelt stemkunstenares Sanne Rambags, met haar Frieze Of Life. Sanne Rambags, dat kan niet anders, is ooit gevonden in de kolenkist in het souterrain van Greetje Bijma. Het grote verschil met La Bijma is dat La Rambags zich concentreert op de geluiden die wel of net niet meer hoorbaar zijn.

Zo begon het eerste stuk van het optreden, 'Starry Night', vanuit het niets, vanuit de grote interstellaire leegte. Heel voorzichtig meldde pianist Jeroen van Vliet zich, al even bescheiden voegde percussionist Joost Lijbaart zich erbij, dan volgde de altviool van Roosmarijn Tuenter, al even behoedzaam, en tenslotte ging ook Rambags zich ermee bemoeien. Ik vraag me af of er sinds Erik Satie even weinig decibels in de muziek zijn waargenomen. Als je het zou moeten karakteriseren zou je kunnen denken aan imaginaire, abstracte en bijna volledig uitgewiste volksmuziek uit een vergeten dorpje in Dorset (of veertig kilometer van Râmnicu Vâlcea, dat zou ook kunnen). De ritmische structuren leidden onvermijdelijk richting boerenbruiloft. Maar dan nog steeds in het intieme, hè.

Zoals gezegd, de leden van The Frieze Of Life trokken een lijn met de bescheiden Sanne Rambags. Zo manipuleerde Joost Lijbaart een soort belletjessnoer, waarvan het geklingel niet verder reikte dan circa twaalf centimeter van het instrument. Iets verderop zaten we dus onder de gehoordrempel.

De muziek van het vierspan was vluchtig als een gedachte waar je niet meer op kunt komen. Onbewust, merkte ik, ging ik ademhalingsoefeningen doen. Gezond was dit recital zeker. Een van de meest intense momenten kwam toen Rambags en Tuenter in een onbegeleid duet terechtkwamen, volledig geïmproviseerd.

Een weldadige oase met bij wijze van luchtspiegeling een transparante fries erboven.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Beate Driewer

Labels: concert, Frieze Of Life, Jeroen van Vliet, Joost Lijbaart, Roosmarijn Tuenter, Sanne Rambags

(Eddy Determeyer, 23.5.26) - [print] - [naar boven]

Vocaliste Sanne Rambags is een van die musici die op deze blog met een zekere frequentie voorbij komt, al was de laatste keer alweer drie jaar geleden, bij het verschijnen van het album 'Sonna'. In 2018 kreeg zij een compositieopdracht van November Music, waarvoor ze een negental schilderijen van de Noorse kunstenaar Edvard Munch als uitgangspunt nam. Deze collectie, waarvoor Munch menselijke aspecten als liefde, angst, dood en jaloezie als basis nam, noemde hij 'The Frieze Of Life: A Poem About Life, Love And Death' en exposeerde hij voor het eerst in Berlijn, in 1902. Rambags maakte evenzoveel stukken waarin ze op haar manier reflecteert op die schilderijen, soms haar stem inzettend als louter klank - wat ik toch altijd nog het meest boeiende vind - soms ook werkend met teksten, regelmatig gebaseerd op dagboekfragmenten van Munch. Na die première verdween deze cyclus in de la om er pas vorig jaar weer uit te komen. Met violiste Roosmarijn Tuenter, pianist Jeroen van Vliet en percussionist Joost Lijbaart legde ze de compositie vast en bracht deze eind vorig jaar uit als download bij haar eigen label, Sonna Records. Naar aanleiding daarvan startte een korte tour bij Paradox in Tilbug, voor Rambags een tweede huiskamer.

Inmiddels verblijft ze al enige tijd in Oslo, bezig met een master. De liefde voor Noorwegen zit dus diep, iets dat we al geruime tijd terughoren in haar muziek en zeker ook in deze cyclus, die duidelijk aan zeggingskracht wint nu ze die schilderijen daar letterlijk binnen handbereik heeft. En ook in deze cyclus bemerken we dat Rambags door de jaren heen opvallend consistent bezig is geweest, want deze muziek had net zo goed gewoon vorig jaar gecomponeerd kunnen zijn; zo goed vergelijkbaar is het met alles wat ik de afgelopen jaren van haar hoorde, zowel op cd als live. Ook hier valt op hoe graag ze werkt met subtiele klanken en uitgebeende vormen. Zelden horen we in die stukken veel meer dan strikt noodzakelijk is. Rambags schuift twee stenen over elkaar, ademt eens diep in en uit; Van Vliet slaat slechts een paar noten aan, met die fluwelen aanslag, zo kenmerkend voor hem; Lijbaart beperkt zich regelmatig tot een paar belletjes of een enkele streek met een strijkstok langs een bekken en ook Tuenter heeft vaak genoeg aan wat pizzicato spel. Die paar stukken waarin er dan ineens wél sprake is van dynamiek klinken dan voor je gevoel veel harder als in werkelijkheid het geval is, zo gewend ben je aan dat subtiele, sterk gedoseerde spel. Direct al in dat eerste stuk 'Starry Night' bijvoorbeeld, gecomponeerd met die prachtige sterrenhemel van Munch in gedachten, horen we dat subtiele spel, bijvoorbeeld middels dat patroon dat Van Vliet speelt, prachtig aangevuld door Tuenter, spel dat door merg en been gaat. Diezelfde valt op in 'Madonna', al even subtiel en karig. Louter een bijzonder strak, pizzicato gespeeld motief, een enkele noot van Van Vliet, en Lijbaart met die strijkstok: het is allemaal precies genoeg en zeker niet meer dan dat.

Daartussen beweegt Rambags zich, met niet te preciseren klanken, zuivere ademhaling en soms met teksten, deze opdienend in Sprechgesang - bijvoorbeeld in 'Anxiety', met teksten uit het dagboek van Munch - of met veel gevoel en emotionele kracht de woorden naar buiten slingerend, zoals in 'The Voice'. Mooi is ook als Tuenter de tweede stem zingt, bijvoorbeeld in 'Woman Of Three Stages'. Bijzonder hoe die vocale klanken hier in elkaar grijpen, elkaar versterken. Rambags doet hier in alle opzichten recht aan dat bijzonder werk van Munch. Net zoals je bij die schilderijen altijd het gevoel hebt dat er nog een wereld achter ligt, dat Munch een sluier oplicht van zijn gevoelsleven, maar ook niet meer dan dat, zo krijg je ook bij Rambags het gevoel dat er nog veel meer te vertellen valt. Voeg daarbij dat Munch een Noor was en dat zeker de laatste tijd Rambags daar steeds dichter bij komt, steeds beter aanvoelt welke muziek er bij die peilloze dieptes van zijn schilderijen past: een combinatie van Scandinavische jazz, geïmproviseerd en de volksmuziek van daar. Muziek ook waar de leegte in doorklinkt. Goed dat ze deze cyclus opnieuw heeft opgepakt en nu ook voor ons heeft vastgelegd. Dat en haar verblijf in Noorwegen zal haar ongetwijfeld gaan inspireren tot verdere stappen.

Klik hier om het album 'The Frieze Of Life' te beluisteren.

Foto: Eddy Westveer

Labels: cd, concert, feb25, Jeroen van Vliet, Joost Lijbaart, Roosmarijn Tuenter, Sanne Rambags

(Ben Taffijn, 18.3.25) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.