Er waren de nodige pianisten die schitterden op de laatste editie van North Sea Jazz. Zo zag ik David Virelles aan het werk in het kwartet van Andrew Cyrille, en Kris Davis. Met bassist Ben Street - die ook deel uitmaakte van het kwartet rondom Cyrille - en drummer Eric McPherson bracht Virelles onlangs 'Carta' uit bij Intakt Records. Kris Davis horen we als onderdeel van het Michael Formanek Elusion Quartet. 'As Things Do' verscheen bij hetzelfde label.

Wat mij vooral opvalt aan het spel van Virelles is zijn vermogen om de luisteraar daadwerkelijk te raken. Zijn spel heeft het weemoedige van de blues, zoals ook 'Uncommon Sense', de opener van 'Carta' ons leert. Of beter nog: louter die eerste noten van 'Confidencial'. Een heel verhaal klinkt er door in die eerste frase. En aan Street en McPherson heeft hij uitstekende begeleiders, die niet alleen in dienst staan van Virelles, maar ook hun eigen verhalen vertellen. Street viel me ook al op tijdens het concert op North Sea, mede dankzij datzelfde gevoel voor de blues. We horen het ook terug in de opening van 'Lamento Taíno', een stuk dat qua sfeer perfect past op dit album. Een en ander wil echter geenszins zeggen dat Virelles niet kan swingen. Bij NYChepinsón' is het mede dankzij het ritmische spel van McPherson lastig om stil te blijven zitten. Bijzonder is ook 'Tiempos', waarin Virelles duidelijk teruggrijpt op de traditie van de jazz en dat vermengt met latin. Iets dat hij ook doet in 'Samio', een stuk dat ook opvalt door de percussie van McPherson. De blues is eveneens volop aanwezig in 'El Tivoli'. En hier horen we ook een ander kenmerkend element van Virelles' spel: het is door het werken met notenclusters en onverwachte manoeuvres rijk aan effecten.

Het Elusion Quartet vormt bassist Formanek met saxofonist Tony Malaby, drummer-vibrafonist Ches Smith en Kris Davis op piano. In 2018 verscheen, eveneens op het Intakt-label, 'Times Like This' en onlangs kwam daar 'As Things Do' bij. Het begint allemaal spannend chaotisch met een maalstroom aan klanken in 'Bury The Lede', waaruit eerst Formanek en dan Malaby zich losmaken, die laatste met een maatgevende solo. En weinig blazers leggen zo'n kracht in hun spel als Malaby. Hoe hard iedereen ook speelt, en het gaat er hier fel aan toe, hij komt er bovenuit. Dat is voor Davis hier een stuk lastiger, al weet ze er met haar abstracte frases toch regelmatig doorheen te breken. Beter te horen is ze in het rustige 'Rewind', waarin ze menig mooi duet speelt met Malaby. In 'Rockaway Beach' zijn het vooral Formanek en Smith die met een meeslepende groove de toon zetten, terwijl Davis accenten plaatst en Malaby de melodie oppakt. Mooi is de triopassage verderop, waarin met name het spel van Davis opvalt. En dan horen we Davis uitgebreid in 'Cracked Bells'. Prachtig uitgebalanceerd en fijnzinnig, perfect passend bij die paar aanslagen van Formanek. Verderop loopt de spanning op en is er volop ruimte voor haar meer abstracte spel. Mooi is ook de combi Formanek-Smith in het spannende 'Entropy'. Ook in het laatste stuk, de ballade 'Gone Home', horen we Davis als geen ander. Ze is hier volledig op haar plaats, want als ze iets goed kan, is het fijnzinnig spelen.

Labels: Ben Street, cd, Ches Smith, Eric McPherson, Intakt Records, Kris Davis, Michael Formanek, Tony Malaby

(Ben Taffijn, 31.7.23) - [print] - [naar boven]

Cd / Jazztube
Borderlands Trio - 'Wandersphere'
Intakt, 2021 | Opname: 11 december 2020

Het Borderland Trio, bestaande uit bassist Stephan Crump, pianist Kris Davis en drummer Eric McPherson, schetst op dit dubbelalbum mooie en open vergezichten met vier uitgebreide improvisaties. De keuze om ruim de tijd te nemen voor het uitwerken van hun samenspel, in plaats van de kortere fragmenten en stukken die te horen waren op hun debuut 'Asteroidea' uit 2017, werpt volop vruchten af. Het zorgt voor twee even spannende als bevredigende schijfjes met on-the-spot interactie.

Het eerste schijfje begint delicaat met korte, gestreken tonen. We horen langzaam ontwikkelende percussiepatronen en een kleine melodische hook, waarop gevarieerd wordt. Een mooi architectonisch bouwwerk. Na een minuut of tien is het tempo opgevoerd en klinken snelle, elkaar opvolgende pianolijnen over een prikkelend ondersteunende ritmesectie. Tegen het einde van het eerste stuk is het stuk geëvolueerd naar een trance-achtige, meditatieve cadens. 'Possible Futures' begint met ondefinieerbare tonen en hoekige ritmiek met een hoofdrol voor een tamboerijn. Direct al spannend, met inside piano-playing als een gamelan en een mooie gestreken solo van Crump over een lage drone van Davis, die zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot een autoriteit op het klavier.

Mooi, die hamerende repeterende noten van Davis in 'Old-Growth'. Een sterke spanningsopbouw en veel variatie in dynamiek weten de luisteraar de volle 41 minuten bij de les te houden. Halverwege leidt Crump een nieuwe fase in met gestreken bas, waarbij subtiele elektronische klanken voor een mooi gelaagd klankbeeld zorgen. McPhersons ruisende bekkens en fijnzinnige drumrolls ondersteunen op symbiotische wijze, vooraleer Davis terugkeert met spaarzame pianoklanken. Ook nu wordt de intensiteit weer langzaam opgevoerd en ontstaat er een melodische pulse en ritmische drive. De rol van McPherson valt daarbij niet te onderschatten. De drummer, naar een suggestie van zijn peetvader Richard Davis genoemd naar Eric Dolphy, ontwikkelde zijn skills in de bands van Jackie McLean en Andrew Hill, voorwaar geen misse mentoren.

Het drietal opereert op het vlak van de vrijere jazz en improvisatie, maar tegelijkertijd gebruikt het daarbij de grammatica van het conventionele pianotrio. Daarin doet het Borderlands Trio denken aan Farmers By Nature, het al even avontuurlijke driemanschap van Craig Taborn, William Parker en Gerald Cleaver. Hun gedeelde gevoel voor compositie zorgt ervoor dat de vorm op de een of andere manier altijd in beeld blijft bij hun muziek, hoeveel vrijheid ze zichzelf ook gunnen in de uitwerking van thematische en ritmische cellen.

'Wandersphere' is een magistraal album van een subliem op elkaar ingespeeld trio, wat mij betreft een van de beste releases van de laatste jaren.

Foto: Cees van de Ven

In de Jazztube hieronder zie je het Borderlands Trio tijdens een optreden in Klaviersalon Merta in Linz op 28 januari 2019.

Labels: Borderlands Trio, cd, Eric McPherson, jazztube, Kris Davis, Stephen Crump

(Maarten van de Ven, 4.11.22) - [print] - [naar boven]

Onvervalste jazz op deze tweede dag van North Sea Jazz. Han Bennink doet zijn tachtigste verjaardag nog eens dunnetjes over, Kris Davis laat met 'Diatom Ribbons' horen hoe je de jazz kunt vernieuwen en Tineke Postma en James Brandon Lewis laten horen hoe je de traditie een stap verder kunt brengen. Daartussen zit nog een concert van John McLaughlin & The 4th Dimension. De enige vandaag die morrelt aan de grenzen van het muziekgenre.

Han Bennink behoeft al lang geen krans meer. Ruim zestig jaar (!) zit hij inmiddels achter die drumkit. En hoe klein ook - in Ahoy was hij met zijn standaarduitrusting voor Benninks doen nog redelijk groot - Bennink haalt er een machtig geluid uit. Clowneske grappen blijven ook nu niet uit - de handdoek gaat op de trommels, over zijn hoofd en dient als stokken - maar gaan nooit ten koste van de timing en het grenzeloze gevoel voor ritme. Drie miniconcerten vandaag, waarvan de meest bijzondere de duoset is met pianiste Aki Takase. In 2011 brachten ze samen 'Two For Two' uit bij Intakt Records, een album waarin klassiekers uit de geschiedenis van de jazz worden afgewisseld met soms knotsgekke improvisaties. En gelukkig, hier bewandelen de twee dezelfde weg. "Dit is voor de inleiding van het concert", zegt Bennink. Wat daarna volgt is een explosie van piano- en slagwerkklanken, gevolgd door een mierzoete melodie. Iets dat het ICP Orchestra ook altijd zo goed kan. Hier voor de gelegenheid uitgebreid met Joris Roelofs op basklarinet en Ben van Gelder op altsax, maar zonder cellist Tristan Honsinger en met Joost Buis als vervanging voor Wolter Wierbos. Daar zit Han trots in het midden, vol uitgelicht. Het bevalt hem prima. Tussen deze twee miniconcerten zit er nog eentje van het trio dat Bennink vormt met gitarist Reinier Baas en Van Gelder. Ritmisch vormen Bennink en Baas een ware eenheid, die elkaar soepel aftasten. "Ga je gang", zeggen ze tegen Van Gelder, die zich dit geen twee keer laat zeggen.

Kris Davis is zonder meer een van de meest boeiende pianisten van dit moment. En hoera, vandaag is ze zelfs twee keer te horen. Met haar eigen project 'Diatom Ribbons' en als lid van het meest recente kwintet van altsaxofoniste Tineke Postma, waarmee ze in 2020 'Freya' maakte, dat hier nu live klinkt. In 2019 bracht Davis bij haar eigen Pyroclastic Records 'Diatom Ribbons' uit. Hoe je jazz kunt vernieuwen? Zo dus. Experimentele elektronica wordt hier op een grandioze wijze vermengt met bijzonder ritmische jazz. Val Jeanty kende ik nog niet, maar van deze dame moet ik absoluut meer horen. Geniaal hoe zij de meest bizarre elektronische uitingen en gesproken samples door Davis' composities mengt. Neem 'Kingfisher', een nieuw stuk, en de wijze waarop die woorden 'journey into sound' op alle mogelijke manieren door de muziek vervlochten worden, de rillingen lopen je over de rug. En dan hebben we als solist naast Davis nog tenorsaxofonist Tony Malaby. Over wie ik ooit schreef dat 'die fragiele en intense noten kan blazen, maar ook gevoel heeft voor het meer gruizige en ongepolijste werk'. Daar doe ik niets aan af. Verder een ritmesectie die als een stoomwals door de set gaat: Trevor Dunn op basgitaar en Johnathan Blake op drums. Kris, vooral doorgaan hiermee.

Veelzijdig als ze is, laat ze bij Postma een totaal andere kant horen. Maar wat een kwintet! Als je deze line-up bij elkaar weet te krijgen - naast Postma en Davis horen we trompettist Ralph Alessi, bassist Robert Landfermann en drummer Tristan Renfrow - behoor je tot de groten. En dat geldt zonder meer voor Postma. Een lyrische altsaxofoniste, die hier de abstractie zeker niet uit de weg gaat. En wat een prachtige stukken schreef ze, waarmee ze eens te meer laat horen ook een eersteklas componiste te zijn. En bijzonder opvallend: al deze vijf zeer uitgesproken musici krijgen volop de ruimte te laten horen hoe goed ze zijn. Grote klasse!

Dat geldt evenzeer voor het kwartet van tenorsaxofonist James Brandon Lewis. Twee bij Intakt Records uitgebrachte albums, 'Molecular' en 'Code Of Being' brachten ons al in de stemming. Maar hoe mooi ook, live overtreft Lewis alle verwachtingen. Met een ongekende energie razen hij en pianist Arùan Ortiz, bassist Brad Jones en drummer Chad Taylor door een prachtige collectie stukken. Heb je als luisteraar bij het laatste concert nog wel eens de neiging met je gedachten wat af te dwalen, na een uurtje of zes à zeven muziek zitten de hersens ook bij mij vol), niet hier. Lewis houdt je zonder meer bij de les.

Dat lukt John McLaughlin eerder op de avond minder goed, althans deels. Er zijn prachtige momenten, vol tegen rock aanleunende jazz, met flinke scheuten blues en altijd aangelengd met duidelijk aan de Indiase muziek ontleende patronen, een muziekvorm waar deze gitarist al minstens een halve eeuw in grasduint. Maar ik kan helemaal niets met het mierzoete, ongekend sentimentele 'The Creator Has A Master Plan'. En dan heb ik het niet alleen over de tekst die handelt over love en peace, maar vooral over de nietszeggende muziek. Helaas niet het enige moment waar hij de mist ingaat, wel het meest sprekende.

Klik hier voor een fotografisch verslag van de tweede dag van North Sea Jazz 2022 door Louis Obbens. Foto Tineke Postma Freya Group: John Ferguson, London Jazz News.

Labels: festival, Han Bennink, James Brandon Lewis, John McLaughlin, jul22, Kris Davis, north sea jazz, Tineke Postma

(Ben Taffijn, 18.7.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.