Stel u had mij afgelopen weekend voorspeld dat ik het nog eens mee zou maken, een volle stomende zaal jongens en meisjes, door de bank genomen een kwart van mijn eigen jaren, die staan te swingen op bigbandmuziek en bij elke solo in wild geraas uitbarsten. Mijn reactie was kort geweest: "Jaja! Kicken! Dream on!" en ik had al bij de koelkast gestaan voor twee keiltjes.

Toch gebeurde precies dat, afgelopen donderdag aan het Boterdiep numero 69, te Groningen stad. Het thema van de 2025-editie van het Nederlands Studenten Jazz Orkest (NSJO) was 'Van eigen bodem' en dat bleek een trip door ruim honderd jaar Nederlandse liedjes. De nadruk lag op actuele galmpop die door de aanwezigen feilloos werd meegezongen en die voor mij terra incognita was en is. Één ding herkende ik, iets van rapper Typhoon, maar dat kun je bezwaarlijk tot de galmpop rekenen. De echte klassiekers, van Jean-Luis Pisuisse en Herman Emmink tot André Hazes, ja, die zitten ook wel in mijn systeem.

Maar mooi hè, dat die jongelui ook eens meemaken dat je voor een bult geluid niet per se een gitaar plus versterker nodig hebt, maar dat het net zo goed lukt met een dertigkoppige bigband. Het geheime wapen van het NSJO is de tienmans (m/v/mv) strijkerssectie. Tien violisten en cellisten, die gezamenlijk een beste keel kunnen opzetten en ook als solist hun persoontje staan. De tweede troef was de dubbele vocal group. Velvet Vox, drie dames, werd gesteund door drie achtergrondzangeressen. De vocalisten waren in feite de enige professionals van de avond - afgezien van dirigent Bernard van Rossum. Het orkest wisselt periodiek van samenstelling en bestaat uit studenten aan Nederlandse universiteiten. Van de solisten viel trompettist Quirijn op. Lekker brassy en brash. Masculien, om niet te zeggen macho.

"Dit is het mooiste wat ik ooit heb gehoord," hoorde ik achter me een jongen zeggen. Het klonk een beetje beduusd.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: Bernard van Rossum, concert, mrt25, Nederlands Studenten Jazz Orkest, NSJO

(Eddy Determeyer, 1.4.25) - [print] - [naar boven]

Misschien zijn we gewoon teveel verwend in De Smederij, de laatste maanden. Dat de bovenburen elke dinsdagavond de grond onder de voeten verliezen wanneer beganegronds het dak erafgaat. Want op zich is Harry van der Laan (Zwolle, 1970) gewoon een prima saxofonist met een mooi vol, licht geruwd geluid. Maar zijn aanpak was dus wat meer introvert dan we van de wekelijkse Jazz Jams gewend zijn. Een Boss Tenor weliswaar - maar dan van het zachtzinnige soort. Dat liet hij duidelijk horen in 'Amsterdam After Dark' van collega-tenorist George Coleman en in 'This I Dig Of You' van zijn held Hank Mobley, de kampioen middengewicht van de jazztenoristen. Wanneer de serie 'Midnight Slows' van het Franse label Black And Blue nog had bestaan had Van der Laan daar mooi ingepast. Naast Buddy Tate. Associaties met het balladwerk van tenorist John Coltrane drongen zich op in de compositie 'Szo En Szo' van de leider (wanneer ik het goed heb verstaan). Van der Laan is cultuurhistoricus van zijn vak, dus die associaties waren niet zo vreemd.

Het begeleidende trio van Diederik Idema, Hans Lass en Sebastian Demydczuk - piano, bas en drums respectievelijk - is een goed op elkaar ingespeelde unit. Nochtans duurde het even eer de neuzen dezelfde kant opstonden. Alsof iedere muzikant een ander liedje in zijn hoofd had. De verbroedering was een feit in 'AM-PM', andermaal een stuk van de saxofonist, gebaseerd op 'Night And Day'. Hierin bewees Lass maar weer eens dat hij in veel situaties de meest avontuurlijke solist is. Idema roerde listig 'Milestones' door 'Speak Low', waar Demydczuk een lange, intense solistische bijdrage aan leverde.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, Diederik Idema, Hans Lass, Harry van der Laan, mrt25, Sebastian Demydczuk

(Eddy Determeyer, 22.3.25) - [print] - [naar boven]

Het concept ligt zo voor de hand. Twee aan elkaar gewaagde tenorsaxofonisten die elkaar niet alleen uitdagen, maar ook aanvullen en versterken. Nochtans kan ik me uit de geschiedenis van de jazz maar twee of drie voorbeelden voor de geest halen (tenor battles reken ik voor het gemak niet mee). De duo's Zoot Sims-Al Cohn en Eddie Davis-Johnny Griffin en, dichter bij huis, het ATO (Amsterdams Tenoren Onderzoek) uit de jaren zeventig en tachtig. Maar dat waren drie tenoristen, Hans Dulfer, Rinus Groeneveld en Jan Cees Tans, dus die tellen strikt genomen niet mee.

In De Smederij haalden de saxofonisten Gerben Wasser en Art Badenko alles uit de kast om hun grote voorgangers eer te bewijzen. Daarin slaagden de heren met vlag, wimpel en een tien met een griffel. Gelijk met het nummer waarmee werd afgetrapt, Joris Teepes 'Second Avenue Story', werden we meegesleurd, een maalstroom van harmonieën en disharmonieën in, van waanzin en ontnuchtering. Nou, ontnuchtering, daar kwamen we eerlijk gezegd niet eens aan toe. De geluiden uit de saxen schoven en schuurden langs elkaar, soms ging de muziek richting vroege free jazz, maar vaker zaten we midden in de souljazz. Daarbij speelde Wasser overwegend eerste en van de twee zware tenoren was hij de zwaarste. Maar in feite beschikte Badenko over een vergelijkbaar kamerbreed geluid. Op milde wijze naaiden de blazers elkaar op, waarbij ze elkaar eerder completeerden dan overhoop bliezen.

Ook drummer Nitin Parree bleek een ontdekking. Niemand die zijn 'r' even feilloos kan laten rollen op de snaartrommel. Hij speelde met pit en plezier en zijn accenten stampten de band voorwaarts. Met een vingerknip zat hij in een groove en zie hem daar maar eens uit los te bikken. Bassist Joris Teepe had de dankbare taak om de naden te stikken waarmee het ensemble bijeen werd gehouden.

Van de andere kant: op deze manier komen we natuurlijk nooit van die jazzmuziek af.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: Art Badenko, concert, Gerben Wasser, Joris Teepe, mrt25, Nitin Parree

(Eddy Determeyer, 15.3.25) - [print] - [naar boven]

De soli van altsaxofoniste Kika Sprangers hebben wel iets van wat je in de klassieke muziek doorgecomponeerde werken noemt. Korte thema's duiken op en gaan kopje onder, herhaling is uit den boze. Doorgaans is er ook geen duidelijk omschreven metrum. Als er al sprake is van helder omlijnde structuren, zou je eerder aan suites moeten denken dan aan traditionele jazzschema's.

Mede daardoor is je geen seconde verveling gegund. Qua sound en inhoud zitten haar bedachtzame soli dichter bij Lee Konitz dan Earl Bostic, om maar twee uitersten van het spectrum te noemen. 'De man die op eierschalen loopt’, zo werd trompettist Miles Davis in de jaren vijftig wel aangeduid. Welnu, ook onder Sprangers' voeten blijven die keurig heel.

Haar benadering van de sopraansaxofoon is vergelijkbaar, meer Wayne Shorter dan Sidney Bechet. Haar geluid is vol en lyrisch, niet zo schraal als bij sommige van haar collega's, die voornamelijk schalmeien evoceren.

Dat onwijs gave geluid wordt ondersteund door Thomas Pol op contrabas en Jamie Peet op drums. Pols begeleidende partijen zijn in feite ook speelse, avontuurlijke solo's. Daarbij zijn zijn noten helder en duidelijk gedefinieerd en onwaarschijnlijk mooi. Peet geeft het feest der schoonheid reliëf. Listig voegt hij velerlei ritmen aan het brouwsel toe, hij kan de spanning behoorlijk opvoeren en toch altijd 100% in controle blijven.

Zo, daar kunnen we weer een tijdje op vooruit.

Foto: Wim van de Vrugt

Labels: concert, Jamie Peet, Kika Sprangers, mrt25, Thomas Pol

(Eddy Determeyer, 12.3.25) - [print] - [naar boven]

Wanneer deze band nog wat meer tijd in het oefenhok en op de podia doorbrengt, kan Zack Lober's NO FILL3R aanzienlijk aan cohesie winnen. Vooral in het begin van het optreden in Feerwerd hoorden we veel los zand. Teveel filler. De opzet, met de tenor van Jasper Blom die veelal tweede stem speelt achter de trompet van Suzan Veneman, biedt perspectieven. Maar waar de sax breed, kerkvullend speelt, laat de trompet vooral bedachtzame, doch geïsoleerde noten los. Blom gaat daarbij echt tot het gaatje, soms.

Drummer Sun-Mi Hong grossiert in strakke structuren, waaraan eveneens het nodige denkwerk vooraf is gegaan. Samen met leider en bassist Zack Lober vormt ze een organisch groovende basis. Met zijn begeleidende partijen geeft Lober zijn band een orkestrale opzet. In zijn solofeature 'Besame Mucho' kreeg het zo noodzakelijke voorspel dat tot de vele kussen leidt uitgebreid aandacht.

Volgende maand staat NO FILL3R in de studio voor zijn tweede album. Nog een paar weken om de puntjes op de i te krijgen, dus.

Foto: Jan Tempel

Labels: concert, Jasper Blom, mrt25, NO FILL3R, Sun-Mi Hong, Suzan Veneman, Zack Lober

(Eddy Determeyer, 7.3.25) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

In memoriam
Cassandra Wilson
1955-2026
Foto: Cees van de Ven

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.