Ja, dat krijg je. In De Smederij werd veel werk van Duke Ellington en Thelonious Monk gespeeld, en ik kon me geen enkele titel herinneren van om het even welk Monk-stuk ook. Ik bedoel, ik kan ze wel allemaal meefluiten, hoor. Maar nog even en ik ben ook 'Round Midnight' kwijt. Een schrale troost is dat Monk zelf geen bal gaf om de titels van zijn composities.

Er werden dus geen nummers aan- of afgekondigd, maar van het openingsstuk wist ik heel goed dat het 'Stompin' At The Savoy' was. Het trio verraste gelijk met een intrigerend arrangementje vol 'gaten'. Er werd dan notenlang niets gespeeld; de melodie volgde je intussen gewoon in je hoofd. Beetje afgekeken van de versie van Ahmad Jamal, gaf gitarist Guillermo Celano eerlijk toe. Kijk, dit soort publieksparticipatie zie ik wel zitten. Dat is heel wat anders dan het meebrullen van dommige frasen, zoals dat tegenwoordig onvermijdelijk is bij zowat elk pop- en wereldmuziekconcert.

Heb ik sinds de dagen van Charles Mingus wel eens een zó mooi gestreken contrabas gehoord? Ik betwijfel het (maar ook dat zou inmiddels wel eens te ver in mijn herinneringen kunnen zijn weggezakt). Hoe dan ook, Boris Kozlov trakteerde ons op een wonderschoon gestreken solo in 'Prelude To A Kiss'. Heel fijnzinnig en genuanceerd, heel gevoelig. Zijn instrument klonk nergens onduidelijk of modderig, maar voortdurend helder en spot-on.

Ook Celano bleek niet vies van hemels galmende klanken en in 'Mood Indigo' nam hij het in zijn eentje op tegen een denkbeeldig leger van een stuk of zes Les Pauls. Maar hij schrok er ook niet voor terug om ('Things Ain't What They Used To Be') via zijn tremolohendel een portie verfrissende vervorming op zijn publiek los te laten.

Foto: Diederik Idema

Labels: Boris Kozlov, concert, feb24, Guillermo Celano, Steve Altenberg

(Eddy Determeyer, 8.3.24) - [print] - [naar boven]

Pianist Ethan Iverson was tot 2018 een prominent lid van The Bad Plus. Dit supertrio bleek een van de eerste, meest flagrante vernieuwers van het piano-bas-drums format. Niet alleen bekend vanwege het originele repertoire, maar vooral door een reeks radicale verbuigingen van overbekende popsongs, zoals Blondie's 'Heart Of Glass', Nirvana's 'Smells Like Teen Spirit', Radiohead's 'Karma Police' en Black Sabbath's 'Iron Man'. Het is geen sinecure om een populaire groep als The Bad Plus te verlaten en op zoek te gaan naar nieuwe, muzikale invalshoeken. De pianist keert, na ECM-registraties van een duobezetting met Mark Turner en een kwartet met trompettist Tom Harell, in 2022 terug naar het klassieke concept van een pianotrio. Hij tekent bij het Amerikaanse Blue Note-label en heeft recent, na 'Every Note Is True', het album 'Technically Acceptable' uitgebracht.

Ethan Iverson wordt op het podium geflankeerd door Thomas Morgan op contrabas en Kush Abadey op drums, terwijl hij op het album gebruikmaakt van twee verschillende ritmesecties. In tegenstelling tot het Bad Plus-trio transformeert Ethan Iverson Trio in de twee sets geen popsongs maar overbekende jazzklassiekers uit de verschillende stadia van de jazzgeschiedenis. De enorme dynamiek en het sterk repeterende karakter maakt plaats voor subtiliteit en bezinning. Het typeert de kwaliteit van de pianist dat deze standards met gevoel voor traditie worden voorzien van een modern cachet.

In de eerste set speelt de trio zes relatief korte stukken, waarin vreugdevol wordt gemusiceerd. 'It’s Fine To Decline' en het overbekende 'All Things You Are' zijn fijnzinnig, voorzien van genuanceerde versnellingen en een muzikale dissonantie à la Monk als kenmerkend patroon. Het vervolg met 'Laura' valt op door de suspense en in 'Lazy Bird' en 'Stompin’ At The Savoy' wordt het idioom van hardbop en ballroom aan een muzikaal onderzoek onderworpen. In de tweede set zijn de stukken meer uitgesponnen. Ook de solo's van Iverson winnen aan kracht bij 'Song For My Father' en 'The Song Is You' door de toegenomen intensiteit en virtuositeit. Het hoogtepunt van de avond wordt gevormd door de emotioneel geladen ballad 'Infant Eyes'.

In dit doorwrocht concert verdient bassist Thomas Morgan een extra pluim vanwege het enerverend en melodisch tegengeluid dat hij biedt. De bouwstenen voor zijn improvisaties worden gevormd door spanning versus ontspanning en dynamiek en snelheid. Hierdoor wint het totale groepsgeluid aan zeggingskracht.

Foto's: Louis Obbens. Klik hier voor zijn fotoverslag van dit concert.

Labels: concert, Ethan Iverson, feb24, Kush Abadey, Thomas Morgan

(Louis Obbens, 6.3.24) - [print] - [naar boven]

Behalve uitbater en programmeur van Het Rode Hert, saxofonist, reparateur en geluidtechnicus is Hans Wijnbergen ook klusjes- en lichtman. Dus toen drummer Gijs Dijkhuizen klaagde dat een spot hem verblindde, sprong Wijnbergen kwiek op een tafeltje om het licht een paar graden te draaien.

Het combo van bassist Frank Fiedler heeft zich met zijn album 'Tribute To The Great Piano Trios' op de archetypische jazzgroep gestort, het trio piano-bas-drums. Wat het strijkkwartet is voor de klassieke muziek is het pianotrio voor de jazz. Even veelzijdig, lenig en wars van stilistische of historische beperkingen. Het genot dat een goed ingespeeld pianotrio kan bieden, zweefde deze middag door het goedgevulde zaaltje. 'Genot', dat is de enige aanduiding die recht doet aan de wijze waarop Dijkhuizen anticipeerde en reageerde op de verrichtingen van zijn kompanen.

De snelle opeenvolging van de noten van de leider suggereerde eerder een basgitaar dan de gebruikte contrabas. Hij speelde precies, hinkelend en zingend en in Tommy Flanagans 'Denzil's Best' evoceerde hij zelfs de touch van de grote Oscar Pettiford. Ook zijn strijkwerk boeide van A tot Z, zodat het meisje naast mij moest toegeven dat zij de verrichtingen op de bas op déze wijze wel te pruimen vond. Pianist Joe Dinkelbach sleep ondertussen van elke melodie een fonkelende edelsteen; zijn bijdragen bezaten een ingebouwde vering. De uit Thessaloniki ingevlogen vocaliste Penelopi Tseliou sloot het eerste deel van het recital af met 'Straighten Up And Fly Right', een van de eerste hits van het Nat King Cole Trio. Dat de daaropvolgende pauzemuziek met 'I Love You For Sentimental Reasons' van diezelfde Nat Cole begon, was zo'n voorbeeld van overdreven toevalligheden waar je me voor wakker kunt maken.

Na de pauze tijdens de jamsessie verraste (echtgenote) Britta Dinkelbach met een zelfverzekerd gezongen 'I Wish You Love'. Accenten, timing, alles dik in orde. 'You Don't Know What Love Is' was als een warme mantel waarmee de zangeres zich omhulde. De bijdragen van gitarist Job Posthumus waren evenzovele emotionele betogen, waarmee hij het gebodene urgentie gaf.

Een jeugdige local liep langs, tuurde bij elk raam naar binnen, haalde zijn smartphone tevoorschijn en keerde op zijn schreden terug.

Foto: Hammie van der Vorst

Labels: concert, feb24, Frank Fielder, Gijs Dijkhuizen, Joe Dinkelbach, Penelopi Tseliou

(Eddy Determeyer, 4.3.24) - [print] - [naar boven]

Het bezoek van Paal Nilssen-Love en z'n sextet Circus aan KAAP, ontstaan uit een samenwerking met huis van vertrouwen Sound in Motion, groeide uit tot zoveel meer dan een concert. Het werd een reis, een feest en een reminder van wat livemuziek kan betekenen.

De Noorse drummer wordt meestal geassocieerd met het krachthonk van de vrije improvisatie - daar waar wordt gegromd en getempeest met bloed, zweet en rondvliegende fluimen. Het heeft geleid tot een beeld dat niet helemaal incorrect is - niemand kan een snaredrumpatat zo goed laten klinken als een knallende zweepslag, dat is gewoon een feit - maar wel wat nuance verdient. Telkenmale bewijst de man immers ook dat hij beschikt over een feilloos instinct en dat hoeft zich niet noodzakelijk te vertalen naar een oorverdovend volume, zoals een recent uitgebrachte opname met wijlen Peter Brötzmann uitvoerig bewijst. Nilssen-Love is bovenal een improvisator van het moment, die voortdurend luistert naar wat er rond hem gebeurt en perfect aanvoelt waar er mogelijkheden liggen en hoe ze om te zetten in de praktijk.

Het deed ook deugd om hem eens te zien in de rol van de bandleider, die hij opnam met vanzelfsprekend gemak. Hij zat centraal op het KAAP-podium, met aan zijn rechterkant zangeres Juliana Venter en accordeonist Kalle Moberg, en aan zijn linkerkant bassist Christian Meaas Svendsen, altsaxofoniste Signe Emmeluth en trompettist Thomas Johansson. Stuk voor stuk muzikanten met bakken ervaring, techniek én durf - absoluut onmisbaar als je deel wilt uitmaken van Nilssen-Loves wervelende spektakel. En als Venter voor velen het nieuwe gezicht was, dan zou ze in het uur dat volgde meteen indruk maken.

"Elk bandlid kan op elk gegeven moment elk deel van elke song introduceren", waren zowat de woorden waarmee de bandleider het concert inleidde en wat volgde was dan ook een lange trip van naadloos in elkaar overlopende ideeën, thema's en temperamenten. Het groeide uit - hoe toepasselijk, daar naast die zeedijk - tot een voortdurende eb- en vloedbeweging tussen ingetogen murmelpassages met z'n tweeën of drieën, momenten van collectieve extase en zowat alle stadia daartussen. De band combineerde materiaal uit 'Pairs Of Three' met nieuw werk en bakken genereuze vrijheid.

Het knappe was daarbij dat elk bandlid ook z'n sterktes kon uitspelen. In het geval van Venter had het soms iets van een confrontatie met een persoonlijkheidsstoornis: het ene moment stond ze iel te slissen of delirische wartaal uit te kramen, even later declameerde ze politiek geïnspireerde agitatie of tapte ze uit een vaatje demonische intensiteit in de gedaante van een kamermuziekdiva. Het was een vitale, geëngageerde performance, die een verrassend theatraal kantje kreeg toen ze na amper tien minuten het centrum van het podium opzocht voor een Ethiopische schouderdans.

Het was dan ook bij uitstek lijfelijke muziek, soms immens opzwepend door het tweespan Nilssen-Love/Meaas Svendsen, die de ene onwaarschijnlijke groove op de andere legde. Niet altijd met razende volumes, want de drummer bediende zich regelmatig van zijn drie gongs en percussieobjecten, maar uiteindelijk belandde je wel weer bij muziek die nu eens geurde naar wilde Braziliaanse nachten en dan weer leek te ontstaan in het legendarische Fendika in Addis Abeba. Je wil dat mottige woord wereldmuziek niet in de mond nemen, maar dit was wel een goede illustratie van onontgonnen gebied voor werelden die kunnen samenkomen. Dit was een combinatie van stijlen en geluiden die respect en uitvinding in balans hield.

Opnieuw: wat een muzikanten. Emmeluth en Johansson vormden een ijzersterk duo. Nu eens lustig toeterend, met grandioze, aanstekelijke thema's, maar net zo goed als commentaarstemmen op de zijlijn met een schier eindeloos arsenaal aan ongebruikelijke technieken en texturen. Idem voor Moberg: niet altijd even goed hoorbaar in de volumineuze passages, maar ongetwijfeld een geheim wapen voor deze band. De man is in staat tot onwerkelijke geluiden - heel even leek hij zelfs de elektronische toer op te gaan - en pyrotechnische hoogstandjes, maar is vooral ook een bevlogen improvisator, met een breed bereik (van diepe drones tot hypersnelle, manische riedels) die zo intens meeging in de flow dat z'n bril van z'n kop tuimelde.

Een uur duurde dit concert, een ononderbroken uur dat werd aangegrepen om te laten horen hoe compositie en improvisatie in handen van een stel avonturiers kunnen leiden tot iets dat zich afspeelt op het scherp van de snede en toch elke luisteraar overstag doet gaan. Het explosieve applaus van het extatische publiek sprak boekdelen. Het bisnummer, waarmee het sextet haast de postpunk-toer opging en zelfs even herinnerde aan het opzwepende, hypnotiserende gehakketak van The Ex, was een knoert van een uitroepteken achter een magistrale performance.

Foto's: Geert Vandepoele / Deze recensie verscheen ook op Enola.be

Labels: Christian Meaas Svendsen, concert, feb24, Juliana Venter, Kalle Moberg, Paal Nillsen-Love, Signe Emmeluth, Thomas Johansson

(Guy Peters, 3.3.24) - [print] - [naar boven]

Als je al vijftig jaar jazz speelt en je beleeft er evident nog zoveel plezier aan, dan heb je duidelijk de juiste afslagen genomen. Pianist Dave Kikoski (1961) is bij jazzfans bekend als sideman van drummer Roy Haynes, met wie hij vijftien jaar samenwerkte.

In De Smederij was het Joost van Schaik die hem achter de vodden zat - en vice versa - en diens begeleiding deed de pianist zichtbaar goed. Meteen al in het openingsnummer, 'Billy's Bounce', was Kikoski als een jong veulen dat uitzinnig in de eerste lentezon rondsprong. Verderop in de natuur, in het woud ('In Your Own Sweet Way') had hij een vuurtje ontstoken waaromheen hij doldwaze dwergendansjes demonstreerde. Het zal niemand verbazen dat hij daarbij ook in het struweel belandde, her een addernest vermorzelend, der een uilenbal met het oog opvangend. Als een kleuter in een snoepwinkel keek hij zijn ogen uit in 'I Hear A Rhapsody' en als er een nummer als 'The Shadow Of Your Smile' langskomt is het moeilijk te bepalen of de artiest of zijn publiek het meest geniet.

De intense chemie binnen het trio was nergens zo evident als in 'Someday My Prince Will Come'. Daarbij viel op dat bassist Joris Teepe natuurlijk best bereid is keurig vier-in-de-maat te trekken, maar wanneer hij in het spotlight staat, zijn het meer vamps en kleine melodietjes en sprongetjes die zijn spel spanning geven.

Het is niet ongebruikelijk dat een aansluitende jamsessie de nodige verrassingen oplevert. Dinsdag was dat voor mij slagwerkster Alexia Harpa, die mooie figuurtjes en combinaties sloeg en over een vrije geest beschikt. Opmerkelijker nog was de aanwezigheid van meesterpianist Dado Moroni in het publiek, die zijn massieve gestalte op een gegeven moment achter... de contrabas schoof.

Foto: Diederik Idema

Labels: concert, Dave Kikoski, feb24, Joost van Schaik, Joris Teepe

(Eddy Determeyer, 15.2.24) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.