Marius Neset speelt nog altijd met jeugdig elan hoewel de Noorse saxofonist al meer dan 10 jaar aan de weg timmert. Opvallend genoeg niet met een Nordic sound, maar met een hedendaagse visie op de Amerikaanse jazzsax-stijl. Met een gedrevenheid als die van Chris Potter. In Paradox treedt Neset regelmatig in verschillende groepssamenstellingen op. Voor het laatst op 7 mei 2022 als (begeleidend) saxofonist van de Arild Andersen Group. Dit keer wordt de saxofonist omringd door Magnus Hjorth op piano, Anton Eger op drums en Conor Chaplin op elektrische bas.

Met repeterende piano-aanslagen, subtiel tikkende percussie en uiteindelijk met zorgvuldig geblazen tonen op de tenorsaxofoon wordt het optreden uiterst fijnzinnig begonnen. Het krachtdadige intermezzo is kortstondig maar enerverend, het rustieke einde is een nagenoeg klassieke interactie tussen piano en saxofoon. Hierna voegt de ritmesectie zich toe en wordt de muziek gedreven. Door de vele muzikale stemmingen die worden opgeroepen is al snel duidelijk dat in de eerste set veel aaneengeregen stukken worden uitgevoerd. Het oeuvre waaruit het Marius Neset Quartet kan putten is groot en kwalitatief van hoog niveau. Ondanks de onmetelijke rijkdom aan noten, de complexiteit van de melodieën en de vele ritmewisselingen is het muzikale eindresultaat een raadsel van ruimtelijkheid en transparantie.

Nesets diepgravende improvisaties op tenor- en sopraansaxofoon, in dit optreden vaak voorzien van een latin-flavour, klinken te allen tijde natuurlijk en spontaan. Ondanks de energie, de virtuositeit, de hoge snelheid en de complexiteit van het ritme blijft de muziek stralen en fonkelen. Na de korte pauze wordt het niveau schijnbaar moeiteloos geëvenaard. Een vrije improvisatie waarin aanvankelijk percussie en saxofoon fragmentarisch en spaarzaam spelen, mondt uiteindelijk uit in een meesterlijk swingende calypso. Ingewikkelde en kleurrijke muzikale patronen worden verwisseld, uitmondend in een fel duel met slagwerker Anton Eger.

Bij de in elkaar overlopende stukken wordt de luisteraar voortdurend muzikaal verleid én van de ene muzikale surprise naar de andere geleid. Dit betekent niet dat het optreden een onemanshow is. Vaak worden Hjorth, Eger en Chaplin uitgenodigd te soleren en worden in duoverband intensieve muzikale relaties verkend. Sensitief samenspel tussen Hjorth en Neset of een imposant ritmische compositie, waarin het kwartet langs uiteenlopende sferen en klankkleuren zwerft.

In de toegift laat Neset zijn rieten op zijn tenor nog een keer knarsen, tjilpen, fladderen, kakelen en snateren. Virtuoos percussief door met de vingers te trommelen op de kleppen van zijn instrument. Hij laat moeiteloos verschillende melodielijnen naast en door elkaar lopen en speelt vliegensvlugge intermezzo's. Een gepast einde van een muzikaal spektakelstuk!

Foto's: Louis Obbens. Klik hier voor meer foto's van dit concert.

Labels: Anton Eger, concert, Conor Chaplin, Magnus Hjorth, Marius Neset, mei24

(Louis Obbens, 18.5.24) - [print] - [naar boven]

Ooit ontmoette ik een man die alles kocht van ECM Records en de albums op bijzonder zorgvuldige wijze tot zich nam. Gezien het tempo waarmee het label cd's uitbrengt liep hij inmiddels met luisteren fors achter, maar stoppen met aankopen deed hij niet. Het mag een vreemd verhaal lijken, maar het past wel bij dit label dat zo vermaard is vanwege een bepaalde vorm van jazz. Dat het ook veel gecomponeerde muziek uitbrengt, is voor veel mensen minder bekend. Het label wordt dan ook zowel de hemel in geprezen als verguisd. Recente albums laten goed horen waar die roem op gebaseerd is. Vandaag 'Last Decade' van pianist Benjamin Lackner en 'Affirmation' van bassist Arild Andersen.

Verstild, soms wat weemoedig, soms met een spirituele inslag, vaak melodieus: het zijn zo een paar etiketten die je op de muziek van dit label kunt plakken. In ieder geval op 'Last Decade'. Allereerst vanwege die prachtig, wat omfloerste klank van trompettist Mathias Eick, die zijn eigen albums bij ECM uitbrengt, maar ook deel uitmaakt van het kwartet van Lackner. Lackner zelf past met zijn dromerige melodieën eveneens uitstekend in dit klankspectrum. Bassist Jérôme Regard en drummer Manu Katché completeren op mooie wijze het klankbeeld. Maar laten we er eens een stuk uitpakken: 'Camino Cielo'. Eick blaast hier een prachtige, dromerige melodie, terwijl we Lackner ondersteuning horen bieden, evenals Regard wat verder op de achtergrond. Het zou zo maar kitsch kunnen zijn, maar dat is het geenszins. Iets wat nog mooier duidelijk wordt in die innemende solo van Regard iets verderop. Diep inlevend en alleszins geschikt om emoties op te roepen, maar onmiskenbaar verkerend aan de goede kant van de scheidslijn. Hetzelfde geldt voor Lackners solo. Al even subtiel en breekbaar is de melodie die Eick blaast in het titelstuk 'Last Decade'. Ik ken weinig trompettisten die dit zo goed kunnen als hij. Typisch voor Katché is het slagwerk in 'Remember This': bijzonder bescheiden, maar duidelijk aanwezig.

De bezetting van de Arild Andersen Group verschilt maar weinig van die van Lackner. Ook hier vinden we Helge Lien op piano, op de contrabas Andersen zelf en Håkon Mjåset Johansen op de drums. Alleen is het hier saxofonist Marius Neset die op de tenor het kwartet compleet maakt. De muziek verschilt ook niet wezenlijk, het is tenslotte ECM Records. Mooie repetitieve patronen blaast Neset in 'One', het eerste van de vier stukken waar 'Affirmation Part 1' uit bestaat. En Liens pianospel is al even subtiel en fijnzinnig als dat van Lackner. Maar dit album is wel wat spannender en meer gericht op ritme dan op melodie. Prachtig is dan ook het ritmische patroon waarin we Andersen zelf solo horen in 'Two', iets dat ook geldt voor die ritmische interactie tussen Johansen en Neset in 'Four'. En qua subtiliteit haalt weinig het bij 'Five': het spel op de bekkens van Johansen, de afgepaste loopjes van Lien en de gerichte grepen van Andersen, het is allemaal precies goed. Overigens maakt 'Six' mooi duidelijk dat de muziek op dit label lang niet altijd melodieus is; hier viert de abstractie hoogtij. 'Short Story', het laatste stuk van het album valt overigens juist weer wél op door de melodie, prachtig vormgegeven door Neset.

In de Jazztube hieronder zie je het Benjamin Lackner Quartet live tijdens een concert in Centre Culturel Régional opderschmelz in Dudelange (F), opgenomen op 19 januari 2023.

Labels: Arild Andersen, Benjamin lackner, cd, ECM, jazztube, Manu Katché, Marius Neset, Mathias Eick

(Ben Taffijn, 26.5.23) - [print] - [naar boven]

Een supergroep bestaat uit een verzameling muzikanten die hun sporen in eigen of andere formaties hebben verdiend. Zoals de formatie rondom éminence grise Arild Andersen. De meer dan opzienbarende saxofonist Marius Neset, pianist Helge Lien en drummer Håkon Mjåset Johansen completeren deze groep. Het predicaat 'supergroep' gaat echter gepaard met torenhoge verwachtingen. Die worden deze avond ruimschoots overtroffen.

Bassist en leider Arild Andersen debuteert in 1970 op het authentieke en krachtige album 'Afric Pepperbird' in het kwartet van Jan Garbarek, Terje Rypdal en Jon Christensen. In deze periode werkt Andersen ook met de Noorse zangeres Karin Krog en speelt hij in de ritmesectie van Amerikaanse muzikanten zoals Phil Woods, Dexter Gordon, Hampton Hawes, Johnny Griffin, Sonny Rollins en Chick Corea. Vanaf 1974 vormt Andersen ook eigen groepen. Anno 2022 heeft de vitale Noorse bassist maar liefst 22 ECM-albums op zijn naam staan. De laatste tijd speelt Andersen vaak met drummer Paolo Vinaccio en saxofonist Tommy Smith. Hun trio-albums 'Mira' en 'In-House Silence' worden alom bejubeld.

Het is betekenisvol dat de bandleider met een mooi, resonerend, karakteristiek contrabasgeluid het concert opent. Tenorist Neset is de eerste muzikant die met een romantisch Amerikaans saxofoongeluid de bassist bijstaat. De lyriek van pianist Helge Lien en de aanzwellende drumpartijen van Håkon Mjåset Johansen doen al vermoeden dat we op een gedenkwaardig optreden afstevenen. De alerte interactie en het ultieme speelplezier blijven bepalend en hebben een stimulerend effect op de individuele en collectieve improvisaties van het Scandinavische kwartet.

De baanbrekende saxofonist Marius Neset speelt vanaf het begin een cruciale rol. Dit concert onderschrijft dat er geen maat staat op de ritmische en harmonieuze inventiviteit van Neset. Zijn spel is niet alleen complex en duizelingwekkend virtuoos; het danst, zwiert, borrelt, kraakt en kan zo nodig zeer sensitief of juist schurend en extravert zijn. Dit betekent niet dat het optreden een onemanshow is. Voortdurend worden intensieve onderlinge muzikale relaties verkend. Bij de in elkaar overlopende stukken stuurt de bandleider velerlei muzikale kleuren en emoties in optima forma. De groep zwerft langs uiteenlopende sferen, ritmes en klankkleuren, zonder ook maar eenmaal gekunsteld te klinken.

Andersen imponeert door zijn nauwkeurige en artistieke spel op de contrabas. Het zangerige en poëtische basgeluid klinkt diep, delicaat en straalt onophoudelijk gezag uit. De bijdrage van pianist Helge Lien is minder uitgesproken dan die van Neset, maar wel vederlicht, elegant en speels. Vol relevante blokakkoorden baant hij zich een weg binnen het collectief. Håkon Mjåset Johansen blijkt in staat tot ragfijne penseelstreken op de drumkit en schuwt, indien noodzakelijk, het overdonderde drumwerk niet.

Het spel van het kwartet vermengt de gecomponeerde globale structuren van Arild Andersen met grenzeloze improvisaties. Het raakt enerzijds de openheid en lichtheid van de muzikale landschappen, de sensibiliteit van de ballad, en anderzijds de rauwe free jazz uit de States. Slechts weinig groepen zijn in staat tot het vertolken van zulke duizelingwekkende tempowisselingen, dramatische en gevoelige uitbarstingen als de Arild Andersen Group. Met een weergaloze Marius Neset in de geledingen.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Labels: Arild Andersen, concert, Helge Lien, Marius Neset, mei22

(Louis Obbens, 15.5.22) - [print] - [naar boven]

De uit Bergen, Noorwegen afkomstige saxofonist Marius Neset betoont zich de laatste jaren steeds vaker componist, op het snijvlak van jazz en hedendaags gecomponeerd, zonder daarbij zijn werk als uitvoerend musicus te verzaken. Twee nieuwe cd's getuigen hiervan en vormen de twee uiterste punten van het spectrum. Het bij ACT verschenen 'A New Dawn' is het door hemzelf lang gewenste soloalbum, terwijl het bij Chandos verschenen 'Manmade' vier stukken voor symfonieorkest bevat, drie stukken voor saxofoon en orkest en één orkeststuk. We horen hemzelf op de saxofoon, begeleid door zijn eigen Bergen Philharmonic Orchestra, onder leiding van Edward Gardner.

Wat we vaker horen van musici dezer dagen: Covid-19 bracht ook kansen. Zo begon Neset door het wegvallen van alle concerten aan dit soloproject, bestaande uit negen stukken, alle gespeeld op de tenorsax. Wat opvalt is de melodische kracht; Neset kiest ervoor om muzikale verhalen te vertellen, eigenlijk net zoals hij dat in zijn composities doet. Overigens legt hij op meer plaatsen die link, want het tweede stuk op het album is het thema van zijn saxofoonconcert 'Manmade' en 'A Day In The Sparrow’s Life' vinden we als solo op dit album en als versie voor saxofoon en orkest op 'Manmade'. Een ander aspect dat opvalt is de grote afwisseling in de gekozen structuur. Soms kiest hij, zoals in 'Old Poison' en 'Brighter Times', voor het werken met repetitieve clusters van noten, soms voor het werken met lange, fragiele lijnen, zoals in 'Taste Of Spring' en de prachtige ballade 'The Real Ysj'. En altijd met een warme, kraakheldere klank en een perfecte beheersing van zijn instrument. Ook dit album bewijst weer eens dat hij zonder meer een van de meest getalenteerde saxofonisten van dit moment is.

Neset schreef zijn saxofoonconcert 'Manmade' in 2019 en treedt daarmee, net zoals dat overigens voor de andere stukken op dit album geldt, ver buiten de grenzen van wat we meestal onder de term 'jazz' verstaan. Dit is muziek die in alles voldoet aan de eisen die we stellen aan hedendaags gecomponeerde muziek. Neset betoont zich duidelijk schatplichtig aan zowel de late romantiek als aan de Noorse volksmuziek - dat laatste vinden we ook terug in de muziek op 'A New Dawn' - en vermengt deze stijlen met jazz. Zoekt u een referentie, denk dan aan Leonard Bernstein; dit saxofoonconcert vertoont zeker overeenkomsten met zijn muziek. Prachtige vergezichten, meeslepende ritmes, het zijn elementen die we zowel bij Bernstein als bij Neset tegenkomen.

Het eerder genoemde 'A Day In The Sparrow’s Life', uit 2016/17 en 'Windless' uit 2017 zijn twee andere, relatief korte stukken voor de combinatie saxofoon en orkest. Zo ritmisch en gedreven als 'A Day In The Sparrow’s Life' klinkt, het stuk heeft wel iets weg van een volksdans, zo ingetogen en verstild klinkt 'Windless' met zacht geblazen noten, terwijl het orkest vaak niet meer dan accenten plaatst. Pas halverwege gaat het gordijn op en ontvouwt zich een feeëriek klanklandschap. Het vorig jaar voltooide 'Every Little Step' is wellicht nog wel het meest bijzondere stuk, aangezien Neset in deze compositie voor orkest zelf geen rol heeft. Het is een zeer dynamisch, enerverend stuk, met prachtige effecten, waarmee hij zijn reputatie als componist zonder meer waarmaakt.

Labels: cd, Marius Neset

(Ben Taffijn, 12.3.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.