|
Draai om je oren Jazz en meer - Weblog |
|
||
|
| |||
ConcertEen diepzinnige conversatie Guus Janssen & George Hadow, donderdag 25 juni 2026, Brouwerij Martinus, Groningen Een diepzinnige conversatie tussen twee heren. Zo was het optreden van Guus Janssen (piano) en George Hadow (drums) misschien nog wel het best te omschrijven. De muzikanten luisterden naar elkaar, leverden commentaar en zo kreeg het gesprek voortdurend nieuwe wendingen. Wanneer ze dat lang genoeg zouden volhouden zou je vanzelf de aanzet tot een perpetuum mobile krijgen. (Met twee AI's zou het nog beter lukken.) Janssen putte, behalve uit het arsenaal van de Nederlandse improvisatiemuziek en de meer traditionele jazz, ook uit de barok en de Zuid-Afrikaanse townshiptradities. Dat leverde vanzelfsprekend een boeiend relaas op. Vaak waren die ingrediënten niet meer dan vluchtige suggesties. Zo kwam het thema van 'Misty' slechts in vage mistvlagen voorbij. En in Janssens interpretatie van 'Island In The Sun' hoorde ik een maat of vier lang toch echt 'Moonlight Becomes You'. (De zon en de maan hebben bij benadering dezelfde booggrootte. Daar moet het mee te maken hebben.) 'Creole Love Call' werd gedemonteerd waar we bij zaten en net zo makkelijk weer geassembleerd. Van de meest vage suggestie maakte de pianist een liedje. Dat kon de vorm van bijvoorbeeld een kinderliedje aannemen. Daarbij was het zo dat wanneer Guus Janssen een bepaalde noot aansloeg hij wel degelijk die noot bedoelde en geen andere. Wat dat betreft kwam zijn aanpak overeen met die van zijn held Thelonious Monk. George Hadow is een slagwerker die in melodische structuren denkt. Elke maffe bevlieging van de pianist kreeg gelijk lik op stuk. Zo versterkten de heren elkaars relazen. En nu moeten we de maanden juni, juli en augustus braaf uitzitten voordat de Martinus zijn poorten weer openzet voor de jazzliefhebbers. Een normaal mens houdt dat niet vol. Tekst: Eddy Determeyer | Foto: William Maail Labels: Brouwerij Martinus, concert, George Hadow, Guus Janssen (Eddy Determeyer, 29.6.26) - [print]
- [naar boven] De eerste twee nummers op deze cd, 'Scharrel' en 'Telgang', zijn ook te vinden op Guus Janssens 'Organ'-album. Welnu, zoals je kunt verwachten was de beweeglijkheid van de pianist/componist daar beperkter. Ook ligt het tempo van 'Scharrel' hier wat hoger dan in de orgeluitvoering. 'Telgang' strompelt enigszins, maar niemand lijkt zich daarvoor te schamen. Ook belanden we en passant in een soort fuga. Guus Janssen werd bekend om zijn strenge, methodische aanpak. Thans lijkt hij wat milder geworden - zoals wij allen, nietwaar. Maar op zijn manier swingt hij echt. Klein gebrek geen bezwaar. Broer Wim Janssen werkt al vanaf de wieg samen met Guus. Die hoeft dus ook niet meer na te denken waar hij zijn ritsels en tinkels achter de pianolijnen moet plaatsen. Ogen dicht, handen op de rug, zachtjes fluitend. Dikke maatjes, die horen we hier. Wim is ook de tekenaar van het hoesje, waarop we zien hoe Horace Silver op de hoek van 42nd Street (42nd Street?!) door Thelonious Monk uit een taxi wordt geholpen. Duke Ellington koopt een ijsje van Abdullah Ibrahim en Misha Mengelberg de 'New York Times' van Herbie Nichols. Als je goed kijkt zie je dat het de krant van 21 juli 1969 is, met op de voorpagina in grote letters 'Men Walk On The Moon'. Zodat we gelijk weten wanneer de gedenkwaardige ontmoeting heeft plaatsgevonden. Op de achtergrond van dit alles speelt Sean Bergin heldentenor. Ons trio staat een beetje bedremmeld naar het tafereel te kijken. Heel begrijpelijk. Bassist Bert van Erk heeft zich al een paar jaar geleden tussen de gebroeders gewurmd. Als Bert Janssen is hij inmiddels door de familie omarmd. Ja, alleen binnenshuis, hè. Zijn 'Bow For Monk' is niet zozeer een gestreken eerbetoon aan de hogepriester: Van Erk strijkt hier slechts een paar seconden - het betreft hier gewoon een nederige buiging. Van Herbie Nichols wordt 'Wild Flower' gespeeld, met het voor Nichols zo kenmerkende contrapunt van de melodie en de baslijnen. Duke Ellingtons 'Creole Love Call' begint als een 'minimal' stuk, alsof de plaat blijft hangen. Even later komt alles goed, hoewel het nummer bedenkelijk blijft hellen. 'Monkey Woman' van Sean Bergin heeft de schaduw van een kwelasong – je benen zouden hier gegarandeerd verstrikt in raken, dat wel. Uit hetzelfde werelddeel komt 'Maraba Blue' van Ibrahim. Hier raken de bas en de piano knap verstrengeld: is hier misschien sprake van een vroeg voorbeeld van kwantumkwela? Tekst: Eddy Determeyer In de Jazztube hieronder zie je het concert dat aan de basis lag van deze cd: Guus Janssen, Bert van Erk en Wim Janssen live in De Pletterij.
Labels: Bert van Erk, cd, Guus Janssen, Wim Janssen (Eddy Determeyer, 11.5.26) - [print]
- [naar boven] Wat hebben Duke Ellington, Herbie Nichols, Thelonious Monk, Charles Mingus, Horace Silver en Abdullah Ibrahim met elkaar gemeen? Het waren stuk voor stuk begenadigde componisten, die ook nog eens begenadigde pianisten waren. Ja, ook Mingus. Al die artiesten waren in de loop der jaren al eens onderwerp van studie en uitvoering door het trio Guus Janssen-Bert van Erk-Wim Janssen. In De Smederij werd een soort 'greatest hits' programma uitgevoerd. Bij 'House Party Warming', een toepasselijke opening van het programma, werden meteen twee dingen duidelijk. Herbie Nichols had er een handje van om triostukken een orkestraal karakter mee te geven en de pianostemmer had zich in het huisnummer vergist of zo. De gebroeders Janssen verschenen ooit op het toneel als typische representanten van de Hollandse Improschool, met een voorkeur voor heldere, om niet te zeggen strenge structuren. Dat is in hun spel nog wel terug te vinden. Al zijn ze in de loop der tijd in de richting van de mainstream opgeschoven. Dat is niet denigrerend bedoeld, voor alle duidelijkheid. Guus, pianist, blijft ook in zijn improvisaties dicht bij de melodie en broer Wim, drums, toont nog steeds een voorkeur voor de 'klare lijn'. Meer Kuifje dan Dick Bos (zelf is hij ook een getalenteerde striptekenaar). In Monks 'Four In One' voerden de gebroeders een spannend duel uit. Over bassist Bert van Erks unieke vibrerende toon, boordevol leven en warmte, heb ik het al eens eerder gehad. Met de Janssens vormde hij een compleet orkest - een blazer erbij zou een muzikant teveel zijn geweest. Het geval wilde dat de Roemeense drummer Anton Gabriel Matei eerder op de avond met een sextet eindexamen had gedaan in het Prins Claus Conservatorium. Met die groep opende hij de jamsessie na het eigenlijke concert. Jaren-zeventig neobop, in de geest van Joe Henderson, Michael Brecker en Art Blakey. Maar voor mij was het meest memorabele optreden dat van de Bulgaarse drummer Simeon Simeonov. Een pittig kereltje, dynamisch - dus ook op pp-niveau prima functionerend - maar vooral onbeschaafd hard swingend. Roemenië, Bulgarije - zou het toch in de yoghurt zitten? Foto: Annie Suijkerbuijk Labels: Bert van Erk, concert, Guus Janssen, mei24, Wim Janssen (Eddy Determeyer, 14.5.24) - [print]
- [naar boven] Improvisatie van eigen bodem. De Koreaanse vocaliste Bora Kim, ook in de weer met elektronica en percussie, is te horen op 'The Bluebird Flew'. Daarop opnames van een concert dat in oktober 2021 plaatsvond in het Amsterdamse Splendor. Een concert dat deze vocaliste gaf met altviolist Oene van Geel en pianist Albert van Veenendaal. Verder aandacht voor Huib Emmer, te horen op elektronica, die samen met Guus Janssen, op keyboard, de EP 'De Grove Korrel' maakte. Beide albums zijn alleen te verkrijgen als download. Het verhaal van 'The Bluebird Flew' begon met een concert van Van Geel en Van Veenendaal, dat als stream werd gezien door de organisators van het Korean Jarasum Jazz Festival. Die wilden de opnames graag uitzenden, wat weer leidde tot de ontmoeting van de beide musici met Kim en tot het concert in oktober 2021 in Splendor. Een schot in de roos, waarbij de Koreaanse muziek prachtig blijkt samen te vallen met de geïmproviseerde klanken van deze twee bijzonder veelzijdige Nederlandse musici, die in hun spel altijd balanceren op de grens tussen jazz en hedendaags gecomponeerd. Een prachtig voorbeeld is die ritmische passage in de opener 'What If, What Is'. En heel bijzonder die muzikale uitingen verderop in dit stuk, een terloops tot stand gekomen geluidsmozaïek.
'De Grove Korrel' is een in alle opzichten bijzonder album, vooral voor Guus Janssen. In de zin dat ik hem nooit eerder hoorde in deze muziekstijl, die meer van doen heeft met experimentele elektronica dan met experimentele jazz en hedendaags gecomponeerd, de muziekwerelden waar Janssen zich normaal gesproken in beweegt. De ritmische opener 'Beitelkade' is dus voor mij al direct een aangename verrassing: dat kan hij dus ook al! En dat niet alleen, hij schijnt zich er zo te horen ook nog prima bij thuis te voelen. De techno waar Huib Emmer mee opgroeide, hoor ik hier terug, maar ook de dwarse improvisaties waar Janssen in thuis is. Een beetje musique concrète, een stukje ritme en wat space-achtige geluiden en dat allemaal aaneengesmeed tot vier bijzonder onderhoudende stukken. Labels: Albert van Veenendaal, Bora Kim, downloads, Guus Janssen, Huib Emmer, Oene van Geel (Ben Taffijn, 15.12.23) - [print]
- [naar boven] Van tijd tot tijd nodigt bassist Bert van Erk de gebroeders Guus en Wim Janssen uit om gezamenlijk aan een project te werken, doorgaans gewijd aan een specifieke toondichter. Deze week was bassist en componist Charles Mingus (hè hè, eindelijk) het onderwerp van studie en dat hield in dat de rol van de bandleider nog wat nadrukkelijker tot uiting kwam dan tijdens eerdere keren. Nu is het zo dat het slechts weinig bassisten gegeven is om het ontzagwekkende geluid van de meester te benaderen. Maar dat was ook niet de insteek: het was eerder zo dat de contrabas een prominentere rol had gekregen in de fascinerende structuren van de Minguscomposities. Dat manifesteerde zich bijvoorbeeld in 'Pithecanthropus Erectus', het tweede stuk dat op de lessenaars lag. In zijn toelichting maakte Van Erk duidelijk dat het volgens Mingus nog maar de vraag is of witte mensen de juiste weg in de evolutie hebben gevonden, gezien de puinzooi die ze er van hebben gemaakt. Als om te illustreren dat de rechtopgaande mens er nog lang niet is, kapte pianist Guus Janssen de P.E. schijnbaar halverwege resoluut af. Iets dergelijks, die nadrukkelijke rol van de bas, kon je ook horen in 'Boogie Stop Shuffle'.
De uitvoering van 'Goodbye Pork Pie Hat', Mingus' requiem voor tenorist Lester Young, was breekbaar van aard. Dat was dan weer helemaal in lijn van de stijl van Young, die immers door zachte krachten werd gestuurd. Het leverde muziek op met een brok in de keel. Het combo wist de ziel van de muziek te raken - en daarmee die van ons. Ja, diep en tegelijkertijd uitermate vrolijk stemmend, deze ode aan Ming. Neem de wijze waarop Guus Janssen de melodie van 'Duke Ellington's Sound Of Love' als een slang uit de mand toverde, uit een schimmenrijk van geïsoleerde noten. De toegift was 'Better Get Hit In Your Soul', waarmee het recital ook begonnen was. Maar ik kreeg de indruk dat de heren er weer een heel ander stuk van hadden gemaakt. De bezoekers verlieten het pand in ieder geval met een wat vollere ziel dan ze bij binnenkomst hadden. Foto: Imah Dijkstra Labels: Bert van Erk, Charles Mingus, concert, Guus Janssen, okt22, Wim Janssen (Eddy Determeyer, 31.10.22) - [print]
- [naar boven] Concert Van de foto's en video's kennen we de jonge pianist en componist Horace Silver als een mager, zeg maar schriel jongmens dat hevig zwetend zijn funky licks aan de piano oplegt. Op de rand van een dubbele longontsteking, maar met een onwrikbare timing en een schroeiende intensiteit. Niet bepaald een voor de hand liggende inspiratiebron en onderwerp voor het trio Janssen-Van Erk-Janssen, zou je zeggen. Pianist Guus Janssen heeft immers altijd met het stigma moeten leven dat hij een strenge constructivist is, ongehinderd door de conventies die de meer traditionele jazz kenmerken - ja, ook de jazz. En die daarbij schitterende ongelukken beleeft en overleeft. Maar het was natuurlijk ook niet de bedoeling dat we in Martinus een facsimile van de funkjazzmeister te horen zouden krijgen. En zelfs geen exposé van Silvers Greatest Hits.
Dat de band na een bescheiden repetitie al zo'n hechte indruk maakte pleit voor de muzikaliteit en het vakmanschap van de gebroeders Janssen en bassist Bert van Erk. Na programma's gewijd aan onder anderen Thelonious Monk, Charles Mingus en Herbie Nichols is het trio zo langzamerhand een echt orkestje geworden. Alleen hadden sommige stukken een laten we zeggen experimenteel einde, waaraan je de nieuwigheid kon afhoren. Foto: Hammie van der Vorst Labels: concert, Guus Janssen, Horace Silver, okt21 (Eddy Determeyer, 20.10.21) - [print]
- [naar boven] Zonder enige twijfel behoort (alt)violiste Ig Henneman tot de meest interessante musici/componisten van ons land. Al zo'n vijftig jaar actief in zowel de geïmproviseerde als de gecomponeerde muziek slaat zij daarbij bruggen tussen verschillende muzikale werelden. Beiden komen hier uitgebreid aan bod. Op het eigen Wig-label verscheen onlangs gecomponeerd werk, een aantal 'Solo Songs For Instruments', een serie waar Henneman steeds nieuwe stukken aan toevoegt en op Evil Rabbit verscheen een cd, die om recht te doen aan het internationale karakter als titel meekreeg 'Aforismen Aforisme Aforismes', waarop we Henneman horen met partner Ab Baars en collega-strijkers George Dumitru en Pau Sola Masofrets. Henneman en Baars horen we ook op 'FERVID', met daarop liveopnames van het Ig Henneman Sextet, aangevuld met Guus Janssen op orgel. Dat album verscheen als download bij Catalytic Sound.
Een belangrijk onderdeel daarin vormt die serie 'Solo Songs For Instruments'. Op het gelijknamige album vinden we er vijf, die voor cello, viool, altviool, klarinet/basklarinet en fagot. Alle vijf vinden de basis in een gedicht - een andere passie van Henneman - dat door haar vooraf muzikaal wordt ontleed en aansluitend het geraamte vormt van het stuk. En niet alleen als inspiratie; de woorden, uitgesproken door de solist, maken er iedere keer weer integraal deel van uit. Zo horen we direct aan het begin in 'As if', de 'Solo Song For Cello', de openingswoorden van Emily Dickinsons 'I Felt A Cleaving In My Mind' terug. 'As if my brain has split' luidt de tweede regel, het verklaart de duistere en ontregelende klanken, waarin celliste Lidy Blijdorp excelleert. Verderop volgen de woorden, naadloos passend in het spel. Een ander mooi voorbeeld van verklanking, in dit geval van 'Im Gewitter Der Rosen' van Ingeborg Bachmann, is de 'Solo Song For Violin - In The Storm Of Roses'. Die liefelijke roos, die ook doorns heeft, wordt hier perfect verklankt door de viool van Diamanda La Berge Dramm. En ja, de honden zijn overduidelijk hoorbaar in 'Solo Song For Bassoon - Hardwood Floorboards', prachtig gespeeld door Dana Jessen.
Alle inkomsten van de download 'FERVID' gaan naar PEN International, een idee van Henneman. Wat zij doen is volgens de Bandcamp-pagina 'helping to promote cultural understanding and fight for persecuted writers, safeguard civil society and education programmes worldwide, defend freedom of expression, protect writers at risk, defend linguistic rights, and promote literature across frontiers'. Alleen dat al maakt de aanschaf van dit album de moeite waard.
Foto: Cees van de Ven Labels: Ab Baars, cd, Guus Janssen, Ig Henneman (Ben Taffijn, 3.8.21) - [print]
- [naar boven] Lees verder in het archief...
|
Archief
Artikelen Cd-recensies Concertrecensies Colofon Festivalverslagen Interviews Jazz in memoriams
Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken? |