Draai om je oren - Jazz & meer

		Draai om je oren Jazz en meer - Weblog

Concert
Genadeloze groove
Barry Altschul's 3Dom Factor, donderdag 16 mei 2025, De Singer, Rijkevorsel

'The 3Dom Factor' was de titel die de legendarische drummer Barry Altschul gaf aan een nieuw trio album dat hij in 2013 uitbracht met leeftijdgenoot en bassist Joe Fonda en de toen nog vrij jonge en onbekende Jon Irabagon. Dat smaakte naar meer en zoals dat dan vaker gaat werd de naam van het album de naam van het trio. Barry Altschul's 3Dom Factor bracht in 2015 'Tales Of The Unforseen' uit, in 2017 'Live In Krakau' en in 2021 'Long Tall Sunshine'. Het trio bestaat nog steeds en sloot een Europese tour deze vrijdagavond af in De Singer, Rijkevorsel. Dan tel ik het allerlaatste concert zaterdagavond in het Bimhuis niet mee, aangezien Altschul daarvoor Alexander von Schlippenbach als gast uitnodigde. In mijn eerdere verslag merkte ik reeds op dat dit trio met name opvalt door het sterke samenspel en de gelijkwaardige rol van de leden. Die conclusie kan ik nu wederom trekken, aangevuld met het geweldige spelplezier dat er in deze ruim een uur durende set werkelijk van afspat. Iets dat we onder andere gewaar worden door het geschreeuw tussen Alstschul en Fonda, de muziek ruimschoots overstijgend. Die klinkt overigens volledig akoestisch, wat hier meer dan voldoende is.

Twee klassiekers klinken er vanavond, 'Naima' van John Coltrane en 'Scrapple From The Apple' van Charlie Parker, naast 'GS 2' van Fonda helemaal aan het einde en verder de nodige improvisaties. Het concert begint in ieder geval direct in een fors tempo, waarbij Irabagon de leiding neemt en - onvermoeibaar in zijn spel - voorlopig ook houdt. Krachtig, melodieus en soms ook heerlijk ontsporend, alles uit zijn tenorsax persend wat erin zit. En dat natuurlijk fors opgezweept door een eersteklas ritmetandem. Als Irabagon even verderop eindelijk de tijd neemt om wat op adem te komen, horen we pas echt goed met wat voor musici we hier van doen hebben. Fonda mag aansluitend aan dit duet voor de eerste keer soleren. Ik ken hem met name van de samenwerking met Satoko Fujii en daardoor weet ik dat de man een excellente bassist is. Met niet alleen een uitstekend ritmegevoel, zo blijkt ook nu weer, maar ook met het vermogen om een melodie neer te zetten op zijn contrabas en dat is zeker niet iedere bassist gegeven. Altschul voegt zich er weer bij voor een abstract deel, waarin duidelijk sprake is van improvisatie en waarin Fonda zijn snaren aangenaam laat zingen. Tot Irabagon zich er weer bijvoegt en het geheel weer op stoom komt.

En ook dat is een constante in deze set, dat laveren tussen aan de ene kant vrij melodieuze patronen, waarin we die klassiekers terughoren, en de meer abstracte improvisaties aan de andere kant. Met die genadeloze groove als basis. Altschul en Fonda porren het vuur hoog op, sporen elkaar aan tot grote hoogte - zie dat hierboven genoemde speelplezier - en weten iedere keer ook weer Irabagon te inspireren tot bijzondere uitstapjes, waarbij hij naast de tenorsax ook de sopraninosax hanteert. U weet wel, de kleinste van de saxen met dat hoge, wat pregnante geluid. Irabagon laat hem snerpen en piepen tot onze oren ervan tuiten, met die solo waarbij hij gebruik maakt van de circulaire ademhalingstechniek als hoogtepunt. Voordat 'GS 2' klinkt, dat wederom met een solo van Fonda begint, horen we Altschul twee keer soleren. Als een onweer dat geleidelijk door de zaal trekt geselt hij snaredrum en bekkens, zijpaadjes bewandelend zonder de centrale ritmiek uit het oog te verliezen, spelend met iedere vezel van zijn lijf. En dat zien we Fonda ook doen aan het begin van het slot van deze enerverende set. We zien hem zich in het zweet werken op die harde snaren, diep geconcentreerd en met volledige overgave. Zonder meer een van de hoogtepunten van deze set. Mooi hoe hij de snaren laat zingen door zijn ene hand over de snaren te laten bewegen, terwijl hij met de andere hand plukt. Het loopt uit in een krachtige groove, waar mede Altschul voor tekent en die Irabagon begeleidt in intens en bezield spel. Van tenorsax overstappend op sopranino en weer terug, tot het sputterend stilvalt en het welverdiende applaus klinkt. Het publiek haalt ze terug voor de toegift, maar deze musici bedanken voor de eer. Alles is al gegeven.

Foto's: Jef Vandebroek

Labels: 3Dom Factor, Barry Altschul, concert, Joe Fonda, Jon Irabagon, mei25

(Ben Taffijn, 28.5.25) - [print] - [naar boven]

Cd
Barry Altschul's 3Dom Factor - 'Long Tall Sunshine' (NotTwo, 2021)

De Amerikaanse drummer Barry Altschul is inmiddels zo'n vijfenvijftig jaar actief in de meer experimentele vormen van de jazz. Hij speelde in het trio van Paul Bley, vormde samen met Chick Corea, Dave Holland en Anthony Braxton de band Circle en werkte ook in de jaren daarna intensief samen met Braxton. Maar hij werkte ook samen met musici als Lee Konitz en Art Pepper, die we meer onder de hardbop scharen. En Altschul is nog steeds actief, zo verscheen onlangs bij Not Two Records 'Long Tall Sunshine' van zijn 3Dom Factor, een trio dat verder bestaat uit bassist Joe Fonda en saxofonist Jon Irabagon.

Opvallend aan dit trio is de gelijkwaardigheid van de deelnemers. Irabagon is direct in het titelstuk opvallend aanwezig met een prachtig geblazen melodie, inclusief aangename zijpaadjes, maar de bijdragen van Altschul en Fonda gaan hier duidelijk verder dan louter begeleiden. Ze leveren zelfs niet alleen de brandstof voor Irabagons niet aflatende, enthousiaste spel, hier op tenorsax. In een duetpassage halverwege dit eerste stuk laten ze ook horen hoe melodieus een ritmesectie op zichzelf kan klinken. 'The 3Dom Factor' beweegt zich tussen melodie en abstractie Toepasselijk, want dat geldt niet alleen voor dit stuk, maar tekent dit trio. Die abstractie zit overigens met name bij Altschul en Fonda, al blijft er altijd ook sprake van een ritmische onderstroom. Irabagon beweegt zich hier met benijdenswaardige souplesse doorheen, vrijwel zonder stiltes om eens adem te halen. Soms vrij melodieus, maar vaker met eindeloos meanderende klankpatronen. En ook in dit stuk vinden we een prachtige duetpassage. De twee tasten elkaar af, versterken elkaar en vullen elkaar aan.

Hoe goed Irabagon feitelijk is, wordt het meest duidelijk tijdens de solo iets verderop, en met solo bedoelen we hier dan ook echt solospel. Kleurrijk ritmische patronen worden hier afgewisseld met bijzonder experimentele klanken, geproduceerd met een bonte variatie aan technieken. In de ballade 'Irina' horen we hem op de altklarinet en met veel gevoel blaast hij hier de melancholieke melodie. Maar besteed hier zeker ook aandacht aan de begeleiding, de wijze waarop Fonda zijn baspartij ernaast zet en waarop Altschul het geheel van structuur voorziet. De mooiste partij van Altschul en Fonda samen zit in 'Be Out Scool'. Het ritmische samenspel van de twee werkt aanstekelijk, al is de passage die erna komt met Irabagon erbij, die juist weer vrij abstract is, evenmin te versmaden, met name dankzij het zeer hoge, ietwat schrille geluid van de vrij zeldzame soprillosaxofoon. Een solo van Altschul mag op dit album natuurlijk niet ontbreken, in 'Martin’s Stew' is het zover, maar dan zijn het er ook direct twee. Opvallend kleurrijk en onderhoudend en tegelijkertijd ritmisch op een vrij stuwende wijze. Alleen al deze solo's maken dit album de moeite waard.