Draai om je oren - Jazz & meer

Pianist Paul Stark en drummer Jonas Linnemann zijn al een flinke tijd bezig het klassieke repertoire als inspiratie te gebruiken voor wat ze cross-overmuziek noemen. In Paradox presenteerden ze alweer hun achtste album, dit keer gewijd aan het oeuvre van Franz Liszt. Voor de pauze speelden ze drie van de vier stukken op deze plaat. Stark en Linnemann, die beiden de 'hercomposities' voor hun rekening namen, werden ondersteund door bassist Maciej Domaradzki.

Het trio opende met een fraai stuk waarin meteen duidelijk werd dat de heren de muziek van Liszt volledig naar hun eigen hand gezet hebben. Op de vraag van Linnemann wie het stuk herkend had bleef de zaal stil. Niemand had enig vermoeden dat het stuk geïnspireerd was op 'Liebestraum'. Waarop Linnemann liet weten dat het voor hem een soort psychedelische droom was geworden. Vervolgens werd het tweede stuk ingeleid: 'Hungarian Rhapsody No. 2'. Iedereen zou dit wel moeten herkennen, volgens Linnemann. Hij kende het zelf van de tekenfilmreeks Tom and Jerry en beval aan dat filmpje op YouTube maar eens op te zoeken. Dat heb ik gedaan en ik heb me kostelijk geamuseerd. Tom, de kat, uitgedost als concertpianist is er helemaal klaar voor en zet het nummer in. Jerry, de muis, wordt ruw uit zijn slaap gerukt en begint de pianist danig te ontregelen. Gedreven en gepassioneerd laat Tom zich niet uit het veld slaan. Hij vindt voor alle listen van Jerry wel weer een oplossing en brengt het stuk op een spectaculaire wijze tot een goed einde.

Stark en Linnemann doen ook zoiets. Ze dagen elkaar uit, zwepen elkaar op, komen met verrassende en speelse wendingen en tempowisselingen. Zo schakelt hun interpretatie van Liszts muziek moeiteloos van klassiek naar jazz, latin en pop. Bovendien is het trio weergaloos in de dynamiek, van fluisterstil tot alle registers open - het is meesterlijk. Domaradzki doet vol overgave mee in dit geheel en gaat moeiteloos van subtiel gestreken bas naar heerlijk plukken, altijd strak, soms ondersteunend, af en toe tegendraads, dan weer volledig in lijn met het trio. 'Vallée d'Oberman' sluit de set voor de pauze af. Ruim twintig minuten is het gezelschap hiermee onderweg. Ze etaleren nogmaals hun originele benadering van klassieke muziek, waarin geconcentreerd en met passie het publiek keer op keer verrast wordt met mooie solo's en briljante invalshoeken. Wat opvalt is dat het op een unieke manier inzetten van drums en percussie steeds een belangrijke bijdrage levert aan de transformatie van de muziek.

Het trio mag trots zijn op dit album. Ze laten horen dat het klassieke repertoire rijk genoeg is om op deze manier opgepoetst te worden en een nieuw leven te krijgen.

Na de pauze worden deel twee en vier van Beethovens 'Eroica' uitgevoerd. Daartoe wordt het trio versterkt met Iman Spaargaren op klarinet en saxofoon en Vincent Veneman op trombone. Spaargaren speelde vaker met dit trio en levert op klarinet en sax nog meer virtuositeit aan het geheel. De toevoeging van trombone past prachtig in het geheel en levert qua klankkleur een kleurrijk palet op.

Een voldaan publiek beloonde het gezelschap met een warm applaus. Mooi om te zien dat de leden van het trio elkaar daarna opzochten om elkaar een stevige knuffel te geven. Zoals bij Tom en Jerry ook vaak te zien is op het einde. Ze hebben elkaar gepest en geplaagd, maar ze realiseren zich dat daar heel veel lol in zit.

Fascinerende piano-improvisaties
Fergus McCreadie Trio, zaterdag 10 december 2022, Paradox, Tilburg

Na het uitbrengen van het derde officiële album 'Forest Floor' treedt het trio onder bezielende leiding van pianist Fergus McCreadie op in Paradox. 'Forest Floor' vindt zijn inspiratie in het uitgestrekte, ruige Schotse landschap en wordt beïnvloed door Schotse traditionele muziek. De pianist wordt zowel op de plaat en als tijdens het optreden vergezeld door stablemates David Bowden op contrabas en Stephen Henderson op drums. De groepsleden hebben elkaar ontmoet aan het Koninklijk Conservatorium van Schotland en vormen de spil van de inmiddels vitale jazzscene in Glasgow. De groep heeft in 2021, na het verschijnen van het album 'Cairn', meer bekendheid gegenereerd.

Zonder de gebruikelijke introductie neemt McCreadie bij aanvang van het concert minutenlang een solo voor zijn rekening. Met uiteenlopende stemmingen legt de pianist de lat direct al hoog. De ritmesectie draagt uiteindelijk ingetogen bij aan het openingsnummer, waarin de dynamiek centraal staat. Langzaamaan wordt het mooie maar enigszins brave triogeluid toegerust met intens, virtuoos pianowerk. De eerste drie composities worden zonder pauze, als een kolkende muzikale maalstroom, voor het voetlicht gebracht. De bij voortduring aanzwellende en wegebbende muziek zorgt voor een gedenkwaardig balans tussen spaarzame lyriek en bedwelmende uptempo gedeelten. McCreadie gebruikt zijn instrument niet alleen als onvervalst jachtig middel voor zijn piano-improvisaties, maar verkent nadrukkelijk ook het percussieve element van zijn instrument. Staccato ritmes worden regelmatig geïncorporeerd. Soms unisono met bassist David Bowden.

De muziek mag dan sterk leunen op folkmuziek uit Schotland, deze avond gebeurt dat slechts in beperkte of impliciete mate. De dominante bouwstenen zijn stuwende jazz met veel ruimte voor melodie en improvisatie, gelardeerd met klassieke elementen. De interactie tussen contrabassist David Bowden en drummer Stephen Henderson is empathisch en harmonieus. De ritmesectie heeft, in tegenstelling tot pianist McCreadie, solistisch weinig in de pap te brokkelen. Het swingelement in de muziek wordt niet geschuwd. Dit wordt vooral inzichtelijk in het eerste stuk na de pauze. De aanvallende drumriff van Henderson doet denken aan de legendarische riffs van Art Blakey. In deze compositie is de relatie met de hardbop van de voormalige Amerikaanse topdrummer makkelijk te leggen. Dit neemt niet weg dat het trio van Fergus McCreadie hoofdzakelijk zijn eigen weg zoekt tussen de gedenkwaardige Europese pianotrio's van de afgelopen decennia. En dat is beslist geen sinecure.

Klik hier voor foto's van dit concert door Louis Obbens.

Het Fergus McCreadie Trio is geboekt voor het Transition Festival in voorjaar 2023 en de pianist zal het Matt Carmichael Quintet in Paradox bijstaan op 27 februari 2023.

De soul was weer te snijden. Wat is er toch aan de hand met Eetcafé de Smederij? Twee weken geleden zag en hoorde ik er de New Yorkse pianist Danny Grissett, met Joris Teepe op bas en Owen Hart jr. achter de drums en dat werd een soulfeestje dat over de plinten klotste. (Nee, niet over geschreven. Drukdruk. Halen we nog wel eens in.) En nu zat op dezelfde plek Dado Moroni, zoon van Genua en leeuw van het klavier. Een pianist van het subtiele gebaar. Er zit veel licht en lucht in zijn aanpak, hij heeft een voorliefde voor zijpaadjes ('What's New', 'Speak Low') en etaleert nochtans orkestrale ambities. In zekere zin maakt hem dat een waardige erfgenaam van Ahmad Jamal.

In dat orkestrale verhaal speelt Jeroen de Rijk met zijn latinpercussiewinkeltje een prominente rol. Het is lang geleden dat ik een slagwerker hoorde met vergelijkbare melodische faculteiten. Voor hem zijn de conga, de bongo's, de triangel et cetera evenzovele orkestrale stemmen. Hij levert de accenten, de knooppunten van de liedjes. Zijn gevoel voor structuur is onberispelijk. Maar zijn belangrijkste functie in het trio is toch die van motor. Wat zeg ik, die van motor met nabrander. Zijn montuno werd een machtige macho machine. Daarbij articuleert hij als een redeRijker. Geen wonder dat sommige breaks onwillekeurige bewonderende aahs! en oohs! aan het volgepakte zaaltje ontlokten. En hij speelt ook nog eens met de brushes keurig in vieren, als dat zo uitkomt. Net zo makkelijk.

Joris Teepe was zoals gebruikelijk de onverstoorbaarheid zelve. Die bas steekt hij bepaald niet onder stoelen of banken. Wat heet: wat dat betreft zou je zijn stijl gerust autoritair mogen noemen. Met zijn van Al McKibbon geleende 'Manteca'-vamp gaf hij het eerste nummer na de pauze een solide en bestendige basis. Bij navraag bleek het om een eigen nummer van Moroni te gaan. Kennelijk was de bodem van de verkleedkist in zicht.

Halverwege de jamsessie na het formele optreden zag ik de laatste bus aan den einder opdoemen. Maar ik had nog net de tijd om de Koreaanse vocaliste Jinju Kim te beluisteren, die in recente maanden indruk maakt in het Groningse. Haar aanpak leunde in eerste instantie sterk op Ella Fitzgerald, maar daar lijkt ze zich inmiddels van los te weken. Ze heeft de echte jazzspirit, schuwt het melodische avontuur niet en zou wel eens een, ahum, hele grote kunnen worden. Zoals ze al zelf zong: 'It could happen to you'. Dus goed en breed blijven luisteren en je eigen stem proberen te destilleren - maar dat is een raad die je aan alle jonge muzikanten kunt geven, nietwaar?