We pikten een kort stuk mee van het Immanuel Wilkins Quartet, dat op de Garden Stage helaas af te rekenen kreeg met een tegenvallende sound. De band rond de bejubelde altsaxofonist die vinnige slierten de weide in slingerde, speelt hedendaagse jazz met wortels in free en gospel, en dat met een drukke energie die soms wat vormeloos aanvoelde, alsof het verhaal niet helemaal uit de verf kwam. Jammer, want het was snel duidelijk dat er een hoop talent bij elkaar stond.

Bij BJO Invites Aka Moon klopte daarentegen alles. De combinatie van het Brussels Jazz Orchestra én het doorgaans al redelijk drukke Aka Moon suggereert bijna een overdadige, corpulente weelde, maar het was eigenlijk genieten - op voorwaarde dat je je gordel om deed. Veel ademruimte zat er immers niet in het concert, dat verpulverend van start ging met de suite 'The Why And The How', die meteen liet horen tot wat die optelsom kan leiden. Je kan spelen met secties en bijvoorbeeld de tandem Galland/Hatzigeorgiou uitspelen tegen de blazers van het BJO, of Cassol met de Portugese gast, accordeonist João Barradas, die zijn MIDI-accordeon liet klinken als een Fender Rhodes. Of je kan ze natuurlijk allemaal bij elkaar zetten.

Het was een feest van ingenieuze arrangementen en voluptueuze gelaagdheid. En indrukwekkende solo's, zoals die eerste van Frank Vaganée, die er haast bij stond als een waakhond die maar blééf rukken aan die leiband op sopraansax, zo fel was zijn fysieke intensiteit. Er werd lekker gepompt, gejakkerd en breed uitgesmeerd, ook in het aan Pierre Van Dormael opgedragen 'Peace' of het veelzeggend getitelde 'Scofield', dat gearrangeerd werd door Harrison Steingueldoir. Dit was turbojazz op het scherp van de snede, met een combinatie van strakheid en flexibiliteit, en een weelde aan kleuren en klanken. 'Aka Truth' beloofde "iets rustiger" te zijn, maar dat was eigenlijk een leugen, want er werd al bewogen naar een kolossale finale én een energiestoot die zou aanhouden tot 'Galileo Galilei'. Enige bedenking dus: iets minder voluit gaan had geen kwaad gekund, wat reliëf is altijd mooi. Anderzijds: wat ga je toch zitten emmeren als je zo'n genereuze bak orkestrale jazz over je heen krijgt? Strak, bevlogen en gevarieerd, zonder goedkope krachtpatserij of effecten. Op-en-top Belgisch ook, maar van internationaal niveau en meteen de onbetwiste piek van de slotdag.

Niet veel later kwam Herbie Hancock (83) het podium op gejogd met een overwinnigsgebaar. "We're gonna play weird music, is that ok?", vroeg de man, die er oprecht zin in leek te hebben. En het kwintet was vertrokken voor een concert dat met haken en ogen aan elkaar hing, een paar keer z'n flow volledig verspeelde (vooral door ellenlange bindteksten) en uiteindelijk afgleed in een bedenkelijke effectenshow. Als het goed zat, dan was het sterk: in de 'Overture', een vergaarbak van gecondenseerde publieksfavorieten waar Hancock zijn concerten al een eeuwigheid mee aanvangt, was het een schizofreen potje genrehoppen, met fijne oldskool jazz die bruusk overging in pompende funk, spacey spelletjes op de synthesizer, kale grooves en gerotzooi met loops van gitarist Lionel Loueke, die demonstreerde hoe je in geen tijd en met talloze effecten eighties-reliek 'Rockit' in elkaar kan steken.

Allemaal behoorlijk maf, maar dat zou eigenlijk niet mogen verbazen. Keer nog eens terug naar een album als 'Sextant' (1972), uit een tijd dat geen idee te gek was, en je hoort die grilligheid, die onvoorspelbaarheid en die drang om buiten de lijnen te kleuren in al zijn jonge glorie. 'Footprints', de bekendste compositie van Hancocks beste vriend, wijlen Wayne Shorter, liet een meer coherent geluid horen, maar werd simpelweg verkloot door de synthetische trompetsound van Terence Blanchard. Dat een muzikant van dat formaat heil blijft zoeken bij zo'n wanstaltig geluid is onbegrijpelijk. Vanaf dan werd wel het feestje ingezet: Herbie's synth klonk in jazzfunkklassieker 'Actual Proof' nog even gesjeesd als cool, maar de solo's van James Genus en jeugdige drummer Jaylen Petinaud waren meer effect dan inhoud.

En dan moet je erkennen, ook al voelt het wat respectloos aan, dat wat ooit nieuw was, niet noodzakelijk nog werkt. De vocoder in 'Running To Me' was een fout idee, dat je eraan herinnerde dat (ooit) nieuwe technologie gebruiken niet altijd leidt tot innovatie of een meerwaarde. Cheesy en vermoeiend, daarentegen. In het afsluitende 'Chameleon' was de onvermijdelijke keytar van de partij, een instrument dat maar op één plaats thuishoort: het Muziekinstrumentenmuseum in Brussel. Toegegeven: het enthousiasme van Hancock was aanstekelijk, je wilde graag meegaan in zijn dolle fantasieën, maar we geraakten niet verlost van die pijnlijke grimas... Net zoals bij de vrijheid van meningsuiting zijn er grenzen.

Dus ja: laat Herbie Hancock, helemaal terecht een icoon van de jazz, gerust nog eens terugkomen, maar dan akoestisch, zodat de geniale flitsen die er gisteren veel te weinig waren tot hun recht kunnen komen. Maar dat gaat hij natuurlijk niet doen, zijn concerten volgen intussen al jaren hetzelfde stramien. En kijk, zo klinken wij ineens als reactionaire ouwe rukkers. Niettemin: fijn slotweekend, het deed deugd!

Foto's: Cees van de Ven. Klik hier voor zijn fotoverslag van deze festivaldag van Gent Jazz.

Dit verslag verscheen ook op Enola.be

Labels: Aka Moon, Brussels Jazz Orchestra, festival, Gent Jazz 2023, Herbie Hancock, Immanuel Wilkins

(Guy Peters, 4.8.23) - [print] - [naar boven]

De zondag van Jazz Middelheim is traditioneel de jazzdag of de familiedag. Na het rockgeweld van de avond ervoor konden jazzliefhebbers hun hart ophalen met deze derde festivaldag, waar volop genoten kon worden van mooie (samen)klanken, memorabele melodieën en fijne arrangementen. Al was de finale met twee grote orkesten, het Brussels Jazz Orchestra en het Metropole Orkest, misschien nét iets teveel van het goede.

De aftrap werd gegeven door bassiste Anneleen Boehme met haar Grande Picture Palace, een bijzondere samensmelting van een jazzkwintet en een strijkkwartet. Ook de gehanteerde combinatie van blaasinstrumenten - trompet, basklarinet en tuba - geeft deze formatie een heel eigen klank. We horen gedragen en elegante exposés, oriëntaalse invloeden en fijnmazige klankkleuren. Boehme heeft sinds haar beginjaren bij het LABtrio echt stappen gemaakt. Haar romige en woody basgeluid staat als een huis en grondvest Grande Picture Palace, waarmee ze in 2019 voor het eerst aantrad op Jazz Middelheim. Drie jaar later en met een album onder de riem is deze formatie uitgegroeid tot een bijzondere luisterervaring.

Ter gelegenheid van zijn 65ste verjaardag trad trompettist Bert Joris, een van de grootmeesters van de Belgische jazz, aan met het octet van zijn zoon Sam. Het feitelijke nonet manifesteerde zich als een soort pocket-bigband, eentje van het stevige soort met mooie krachtige unisono lijnen. Met het openingsnummer 'My Playground' betoonde Joris senior zich schatplichtig aan Park Den Brandt, waar hij niet alleen speelde als kind, maar ook jazzgrootheden zag als Clark Terry en Freddie Hubbard. Typerend voor de trompettist is en blijft zijn mooie ronde toon. Zo klinkt hij omfloerst en weemoedig in een nummer dat hij tijdens de coronapandemie schreef. Met de fijne collectieve begeleiding als balsem voor de ziel. Maar de band is evengoed in staat om lekkere hardbop neer te zetten.

En toen was het tijd voor een hoogtepunt van het festival. Jef Neves 'Mysterium'-project is alleen al bijzonder vanwege het feit dat een drummer ontbreekt. De Deense bassist Jasper Høiby, gekend vanwege zijn energieke aanpak, en Neves piano zorgen hier voor de voortstuwing, voor de groove. Dat past deze formatie perfect. Het zorgt voor een bijzonder en afwisselend klankpalet. Soms zelfs met invloeden uit de minimal music. Dan horen we weer een echt typisch swingnummer, dat herinnert aan de hoogtijdagen van de bigband. Met snel rollend en hamerend pianowerk van Neve, maar waar ook Teus Nobel schittert met een gestopte trompetsolo. Neves levenspartner Andy Dhondt zit ook in de band, hij is een van de saxofonisten. Het tweede pianoconcert van Johannes Brahms, een muziekstuk dat Neve altijd meeneemt op tour "om even alles los te kunnen laten", vormde de inspiratiebron voor 'The Final Curtain Call'. De set is bij momenten spectaculair. Neve verstaat de kunst warmbloedige stukken te componeren, waarin hij telkens weer blijft verbazen met zijn gepassioneerde en sprankelend krachtige pianospel.

Daarna was het tijd om de peetoom van Jazz Middelheim te eren, Toots (zijn achternaam is even overbodig als die van Elvis). In 2001 stond het Brussels Jazz Orchestra nog op het Middelheim-podium met de mondharmonicaspeler en vroeger ook gitarist - in dat kader was het mooi dat Philip Catherine een paar keer als gast kwam meespelen. De zwaarste rol van de avond was natuurlijk voor Grégoire Maret. De Zwitser kweet zich naar behoren van zijn taak, al kon hij Thielemans (daar is hij dan toch) geen moment doen vergeten, daarvoor zijn de voetstappen van de Brusselaar simpelweg te groot, met diens unieke gevoel van timing en toonzetting. Gastzangeres Tutu Puoane zorgde voor een welkome afwisseling, met een sterke interpretatie van 'The Man I Love' en een song van Miriam Makeba, die haar als geboren Afrikaanse naadloos paste. Nathalie Loriers verving de verhinderde Kenny Werner aan de piano.

Het tweede deel van de ode was voor het Metropole Orkest onder leiding van Vince Mendoza. Nog nooit zal het Middelheim-podium zo druk bevolkt zijn geweest. De volle orkestklank omlijstte Marets "broodje" (dixit Toots) perfect. Het mooie uitgebalanceerde totaalgeluid, zeer helder en gelaagd, kende tal van subtiele klankschakeringen. De samenwerking van dit orkest met Toots gaat terug tot 1961. Wat zal die warme bedding van echte strijkers de mondharmonicaspeler goed hebben gepast - heel wat beter dan die synthetische strings waarmee hij het in kleine bezetting moest doen. Een mooie break was er met 'Black Orpheus', een trio van mondharmonica (Maret), gitaar (Catherine) en piano (Hersch als verrassende gast). De bijdragen van Pedro Samoraez, die een aantal Braziliaanse stukken van Toots zong en scatte, kon mij minder bekoren. Fraaier was de uitvoering van 'Smile', een lied geschreven door Charlie Chaplin, door Puoane en het bisnummer 'What A Wonderful World', met een glansrol ook voor de strijkers.

Klik hier voor een fotografisch verslag van de derde dag van Jazz Middelheim door Cees van de Ven.

Labels: aug22, Bert Joris, Brussels Jazz Orchestra, Grand Picture Palace, jazz middelheim, Jef Neve, Metropole Orkest, Tutu Puoane

(Maarten van de Ven, 22.8.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.