Ja, kunst! Als je vader je op je vijfde laat horen hoe bijzonder die Sonny Rollins is, komt het natuurlijk nooit meer goed. Zo'n Rollins blijft dan onherroepelijk in je systeem zitten. Wat later kwamen er voor Bennie van Gelder Tina Brooks, Lee Konitz en al die anderen bij, maar in Brouwerij Martinus liet hij horen hoe Rollins bezit van hem had en heeft genomen. Het werd een eerbetoon aan de eerder dit jaar overleden Newk.

Hm, zult u zeggen, Rollins op altsaxofoon? Daar had Van Gelder wat op gevonden: de helft van de nummers speelde hij op zijn reguliere alt, de andere helft op C-Melody saxofoon. De C-Melody is in wezen een kleinere tenor die in C gestemd is, in plaats van de gangbare Bes-stemming. In de jaren twintig was de C wijdverbreid in de dansorkesten, doch alleen Frankie Trumbauer had er in de jazz succes mee. Maar op die C-Melody, uit de nalatenschap van rietblazer Willem Breuker (!), kon Van Gelder moeiteloos het hoge fluiten van de alt bereiken en het lage grommen van de tenor. Nou ja, moeiteloos: zo klonk het in ieder geval.

Het recital ging indrukwekkend van start met de 'Freedom Suite' (AD 1958) en reikte tot 'Doxy', vóór de toegift en 'Nobody Else But Me', de toegift, van twintig jaar later. Daartussenin 'Round Midnight', wonderschoon, zoals componist Thelonious Monk het ongetwijfeld bedoeld heeft. En die Ben van Gelder, het dreigt eentonig te worden, lijkt alleen maar te groeien. Krachtiger en expressiever en tegelijkertijd verfijnder.

Zijn Trio bevatte geen haarscheurtjes. In dynamisch opzicht sloot het combo vastberaden de rijen. Ton Felíces, 24, vers uit Barcelona in Amsterdam, vertelde boeiende en gedetailleerde verhalen op zijn contrabas. Huppelend als een elfje uit de 'Midsummer Night's Dream'. Amsterdam zal altijd zijn basis blijven, zo bezwoer hij uw reporter na het optreden, maar New York lokt ook hem. New York, New York, altijd maar New York, wordt het daar zo langzamerhand niet een tikje te vol=vol?

Drummer Wouter Kühne had er woensdag een handje van, zijn solo's uit te laten gaan van eenvoudige patronen, cellen, zeg maar, die dan geleidelijk aan intensiever worden, groeien en groeien. Hoe zijn stokken de vellen raken heeft hij ook volledig onder controle. Al met al een opening van het seizoen waar de stichting Jazz in Groningen zich niet voor hoeft te schamen.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: William Maail

Labels: Ben van Gelder, Brouwerij Martinus, concert, Sonny Rollins, Ton Felíces, Wouter Kühne

(Eddy Determeyer, 17.9.26) - [print] - [naar boven]

Een diepzinnige conversatie tussen twee heren. Zo was het optreden van Guus Janssen (piano) en George Hadow (drums) misschien nog wel het best te omschrijven. De muzikanten luisterden naar elkaar, leverden commentaar en zo kreeg het gesprek voortdurend nieuwe wendingen. Wanneer ze dat lang genoeg zouden volhouden zou je vanzelf de aanzet tot een perpetuum mobile krijgen. (Met twee AI's zou het nog beter lukken.)

Janssen putte, behalve uit het arsenaal van de Nederlandse improvisatiemuziek en de meer traditionele jazz, ook uit de barok en de Zuid-Afrikaanse townshiptradities. Dat leverde vanzelfsprekend een boeiend relaas op. Vaak waren die ingrediënten niet meer dan vluchtige suggesties. Zo kwam het thema van 'Misty' slechts in vage mistvlagen voorbij. En in Janssens interpretatie van 'Island In The Sun' hoorde ik een maat of vier lang toch echt 'Moonlight Becomes You'. (De zon en de maan hebben bij benadering dezelfde booggrootte. Daar moet het mee te maken hebben.) 'Creole Love Call' werd gedemonteerd waar we bij zaten en net zo makkelijk weer geassembleerd. Van de meest vage suggestie maakte de pianist een liedje. Dat kon de vorm van bijvoorbeeld een kinderliedje aannemen. Daarbij was het zo dat wanneer Guus Janssen een bepaalde noot aansloeg hij wel degelijk die noot bedoelde en geen andere. Wat dat betreft kwam zijn aanpak overeen met die van zijn held Thelonious Monk.

George Hadow is een slagwerker die in melodische structuren denkt. Elke maffe bevlieging van de pianist kreeg gelijk lik op stuk. Zo versterkten de heren elkaars relazen.

En nu moeten we de maanden juni, juli en augustus braaf uitzitten voordat de Martinus zijn poorten weer openzet voor de jazzliefhebbers. Een normaal mens houdt dat niet vol.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: William Maail

Labels: Brouwerij Martinus, concert, George Hadow, Guus Janssen

(Eddy Determeyer, 29.6.26) - [print] - [naar boven]

Altsaxofonist en componist Sam Newbould (1990) weet twee saxofoons en een ritmesectie tot een compleet orkest te kneden. Vaak speelt hij eerste stem en tenorist Bernard van Rossum tweede, waardoor gonzende en glanzende harmonieën ontstaan, een enkele keer wordt er unisono uitgepakt, dan weer zoeken de muzikanten de buitengrenzen van de harmonische boventonen op. Er is veel tijd gestoken in denken, vormgeven, uitproberen en repeteren - dat hoor je. Dit kwintet zou ook niet goed werken met invallers, stel ik me voor.

Bij de combinatie alt- en tenorsaxofoon denk je al gauw aan het duo Lee Konitz-Warne Marsh, dat in 1955 zijn iconische album voor Atlantic opnam. Welnu, soms heeft de werkwijze en het resultaat bij Newbould wel iets weg van de Tristanotrance waarin Konitz en Marsh verkeerden. Met vrolijke lenteregens doorbreekt drummer Guy Salamons de betovering, heel creatief en muzikaal.

Het eerste nummer, 'Small Movement', doet qua sfeer en sound denken aan middeleeuwse Franse hofmuziek. Het ideaal, pure schoonheid, wordt bereikt in 'The Rod' (althans, zo verstond ik het), een uitgeschreven duet van Newbould met pianist Xavi Torres.

Sam Newbould is niet vies van een likje natuur. Het titelnummer van zijn laatste album, 'Homing', is geïnspireerd door een Poolse duif die een tijdje op zijn Amsterdamse terras kwam bivakkeren, alvorens zich terug te spoeden naar het baasje. Hier wordt het kwintet weer een echt orkest, waarbij de ritmesectie de band van levensreddende sappen voorziet, zoals Newbould zijn leenduif van granen en water. 'Beeline' schreef de componist toen hij een bij systematisch van bloemetje naar bloemetje zag zoemen, op hetzelfde terras. De harmonische mogelijkheden van het vijftal komen hier mooi uit de verf.

Echt ouderwets swingen gaat het Sam Newbould Quintet in de toegift, 'Doxy', dat door de zaal binnensmonds wordt meegezongen. Ter nagedachtenis aan de Newk, die onlangs door de ballotage van het engelenkoor kwam.

Tekst: Eddy Determeyer | Foto: Jeroen Jetten

Labels: Bernard van Rossum, Brouwerij Martinus, concert, Guy Salamon, Sam Newbould, Xavi Torres

(Eddy Determeyer, 15.6.26) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

Brad Mehldau
Winnaar Edison Oeuvre Jazz Prijs 2026
Klik hier voor een interview in de
Volkskrant | Foto: Louis Obbens

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.