Draai om je oren - Jazz & meer

		Draai om je oren Jazz en meer - Weblog

In memoriam
Michel Portal
27 november 1937 - 12 februari 2026

De Franse klarinettist Michel Portal was muzikaal gezien een alleskunner. Hij speelde net zo overtuigend Mozart als free jazz en componeerde veel filmmuziek. Op 12 februari overleed Portal op 90-jarige leeftijd in Parijs.

Portal, geboren in 1935 in Bayonne, Frankrijk, begon op 8-jarige leeftijd klarinet te spelen. Hij zal worden herinnerd als een pionier van de moderne Europese jazz, al was hij tevens een belangrijke figuur in de ontwikkeling van de moderne klassieke muziek.

Naast klarinet speelde Portal ook saxofoon, bandoneon en taragot. Als basklarinettist zorgde hij voor belangrijke stilistische en technische impulsen. In een interview uit 1978 zei hij: "Ik ben een kameleon met instrumenten en ook een kameleon in mezelf."

Nadat hij in 1959 de eerste prijs voor klarinet had gewonnen aan het Conservatorium van Parijs, leidde zijn reputatie als solist ertoe dat hij ging samenwerken met componisten van hedendaagse muziek als Pierre Boulez, Luciano Berio en Karlheinz Stockhausen.

Daarnaast werkte Portal, samen met pianist François Tusques, trompettist Bernard Vitet, drummer Charles Saudrais en tenorsaxofonist Barney Wilen, aan een verdere verdieping en verbreding van het werk van de toonaangevende Amerikaanse vertegenwoordigers van de avant-gardejazz, als onderdeel van de opkomende Franse freejazz-beweging.

Zijn album 'Free Jazz' uit 1965 wordt beschouwd als een mijlpaal in de Europese pogingen om de grenzen te verleggen van een genre dat grotendeels in de VS geworteld was. In 1969 was hij medeoprichter van de improvisatiegroep New Phonic Art en een jaar later richtte hij zijn eigen Michel Portal Unit op, een internationaal gerenommeerde experimentele freejazzgroep. Hij werkte samen met geestverwanten als Don Cherry, Anthony Braxton, Joachim Kuhn en John Surman. Zijn soloalbum 'Dejarmé' uit 1979 is een meesterwerk van overdubbing, waarop Portal al zijn gebruikelijke instrumenten bespeelt, plus percussie en zang.

Zijn glorieuze, lyrische klarinetklank is goed te horen op het titelnummer van Aldo Romano's 'Il Piacere' uit 1979, een duet met gitarist Claude Barthélémy.

Hij was ook actief als klassiek klarinettist. Zo heeft hij vele klassieke albums uitgebracht met onder andere het Cherubini-Quartett, pianist Michel Dalberto, Paul Meyer en Georges Pludermacher.

Naast zijn carrière als uitvoerend muzikant schreef Portal muziek voor meer dan 50 films, waaronder het bekroonde historische drama 'Le Retour de Matin Guerre' (1982), 'Balles Perdues' (1983) en 'Les cavaliers de l'orage' (1984). Hij won drie Franse César-prijzen voor zijn filmmuziek.

In Nederland verscheen hij regelmatig op het North Sea Jazz Festival. In 2020 vierde hij daar nog zijn 85ste verjaardag. Portals laatste album 'MP85', uitgebracht in 2021, won de prijs voor jazzalbum van het jaar bij de Franse Victoires-muziekprijzen.

Tekst: Maarten van de Ven | Foto's: Cees van de Ven

Labels: freejazz, in memoriam, Michel Portal