Jazzimprovisatie | VR-installatie | Film
Cinematografische hallucinaties
'Homage Au Pair' door De Utvalgte, zaterdag 16 augustus 2025, Noorderzon in VERA, Groningen

De Utvalgte is een klein in 1994 opgericht Noors theatergezelschap dat een soort Gesamtkunstwerk produceert, met muziek, projecties, 3D-ervaringen en live action. In 'Homage Au Pair' krijgt het publiek koptelefoons op, waarmee het naar een geprojecteerd huiselijk tafereeltje in een nogal burgerlijke flat in Oslo kijkt en luistert. Het begint met een bijna dadaïstische confrontatie tussen een saxofonist en een abstracte zangeres, met op de achtergrond een ramenlappende au pair. Een soort mix van een ruzie en de 'Ursonate'.

Dan schuiven we naar een andere rij krukken, met VR-headsets, waarmee het 'verhaal' naar de keuken van de flat verplaatst wordt. Dat wil zeggen, wanneer de apparatuur wil meewerken, wat bij uw verslaggever eerst na meerdere pogingen het geval was. Zo snijdt en bakt de waarnemer virtueel een malse steak. Dan verschuift het beeld heel surrealistisch naar een Aziatische tempel, om te eindigen met een nietig embryo in een gigantische zaalachtige baarmoeder. Een tikje raadselachtig misschien, tot je je herinnert dat de actrice die de au pair speelt heeft laten weten dat ze zwanger is.

Het gezelschap schuift door naar een nieuwe rij krukjes voor twee schermen die onder een hoek met elkaar staan opgesteld, waardoor de projecties een driedimensionale kwaliteit krijgen. We zien hoe de zwangere au pair Noorse les krijgt, aan de hand van een kinderboekje en een formulier van de overheid. Dan zitten we op de een of andere manier ineens in het zwembad dat kennelijk bij de flat hoort. Hm, zwembad, baarmoeder?

Intussen is achter onze ruggen een draaibaar podiumpje geplaatst, met stoelen, een tafeltje en speelgoed. Plus de acteurs, maar dan 'echt'. De buik van de au pair is de afgelopen maanden spectaculair gegroeid. Maar dat is niet het eerste wat de aandacht vraagt. Dat is de dartelende zwerm vliegen boven het tafereeltje. Verdomd, hoe hebben die Noren dat klaargespeeld? Tot je beseft dat die vliegen al langer in VERA woonachtig waren en nu in Brownse beweging in de spots boven de hoofden van de spelers dansen.

Even opzij staan de saxofonist en de zangeres, vraag me niet naar de namen, die heb ik niet kunnen ontdekken. Maar onwezenlijk hoor, daar staat dat mens dat je een paar minuten eerder zo dwingend in je VR-bril aanstaarde. De saxofonist tempert zijn free jazz en brengt de beker van zijn alt voorzichtig tot vlakbij de buik van de au pair. Kom maar op, fluistert het instrument.

Kunt u er inmiddels een Brosje van bakken? Nou, ik niet.

Tot ik later diezelfde avond op NPO 2 Joachim Triers monumentale 'Verdens Verste Menneske' zie, die eveneens hoofdzakelijk in Oslo speelt en waarin hoofdrolspeelster Renate Reinsve eveneens zwanger is. En ik meen een secondelang een van de leden van De Utvalgte in een bijrolletje te zien. En nu we het toch over cinematografische hallucinaties hebben: de kerel van de hoofdrolspeelster is striptekenaar en diens scabreuze 'Lynx' wordt verfilmd, zeer tot ongenoegen van de maker, die van mening is dat zijn creatie door fatsoensrakkers geweld is aangedaan. Lijkt dat niet op het gedoe destijds rond stripicoon Robert Crumb, schepper van Fritz the Cat? Waarvan de stripversie eveneens de woede van Crumb opriep, wegens het in seksueel opzicht temmen van zijn Fritz?

Dit verhaal, dat is duidelijk, is nog niet klaar. Wat gaat er bijvoorbeeld met de baby gebeuren? Is er kans dat Fritz the Cat reïncarneert in bijvoorbeeld Felix, of, wat natuurlijk het mooist zou zijn, in Krazy?

Hooggeëerd publiek, het seizoen is geopend. Nu alleen nog iets bedenken voor die vliegen.

Tekst: Eddy Determeyer