De componist en basklarinettist Evan Ziporyn was onlangs in Nederland, hier naartoe gehaald in het kader van het Basklarinet Festijn. Na een optreden in De Ruimte, Amsterdam stonden ze afgelopen vrijdagavond bij het Paviljoen voor Ongehoorde Muziek, beter bekend als POM. Als derde schoof toetsenist Bart van Dongen aan, als iniatitiefnemer van POM natuurlijk toch al aanwezig. Een bijzonder goede keuze, zo bleek tijdens een aangenaam en vooral huiselijk uur.

Ziporyn is een veelzijdig mens, want ik ken hem in eerste instantie van zijn hedendaagse gecomponeerde muziek voor gamelan, waar deze vrijdag vanzelfsprekend niets van terug te horen was. Maar direct al in het openingsstuk, 'Untitled', dat hij als enige stuk solo speelde, horen we de invloed van niet-westerse klanken terug, in de ritmische structuur en het bijzonder aangename percussieve spel op de kleppen. Een andere compositie van Ziporyn is nog in ontwikkeling. Van 'Move Fast, Break Things', een compositie voor twee basklarinetten, klonk deze avond 'Break Things'. Tijdens het inspelen aan het begin van de avond deed Van Dongen echter spontaan mee op het harmonium, iets dat Ziporyn dusdanig goed beviel dat hij Van Dongen uitnodigde om dat ook maar tijdens het concert te doen en aldus geschiedde. En ik geef Ziporyn gelijk; de mooie lange lijnen die Van Dongen hier trekt op het harmonium passen prachtig bij de springerige noten die de beide basklarinetten mogen spelen, een heerlijk stuk.

Het concert bevatte ook nog twee andere gecomponeerde stukken, beiden voor twee basklarinetten, 'Quick Sand' van Christoph Herndler en 'Water Falls' van Terry Riley, die laatste speciaal voor Ziporyn gecomponeerd. In het eerste stuk creëren de twee basklarinetten een prachtig strakke klanknevel, waarin vooral de grote nadruk op het hoge register opvalt, terwijl in het tweede stuk vooral de ritmische, stromende structuur opvalt, naast de geluiden van stromend water. De repetitieve patronen, voor een deel vooraf opgenomen, grijpen hier op prachtige wijze in elkaar tot een complex geheel.

De rest van het concert bestaat uit improvisaties. Het geeft Van Dongen de gelegenheid om zijn synthesizer in te zetten en te werken met expressieve vocale klanken. Samen met het harmonium en diverse klarinetten - Ziporyn horen we ook op klarinet, Schouten op contrabasklarinet - levert dat een aantal bijzondere momenten op. Opvallend binnen al deze improvisaties is het hoge melodieuze gehalte, waar in deze muziek toch vaak de abstractie overheerst. Een mooie en bijzonder geslaagde avond.

Foto: bassclarinet.nl

Labels: Bart van Dongen, Basklarinet Festijn, concert, Evan Ziporyn, Fie Schouten, nov22

(Ben Taffijn, 8.12.22) - [print] - [naar boven]

Toetsenist Bart van Dongen kennen we van de onvolprezen groepen VLEK en Eddy & The Ethiopians en natuurlijk van het podium dat hij enige jaren geleden opzette in Eindhoven, het Podium voor Ongehoorde Muziek. Maar hij is in toenemende mate ook actief op Bandcamp, waar inmiddels twee soloalbums verschenen, 'Vrije Cirkel' en 'BlauwHout Geel' en een duoalbum met regisseur en acteur Stefan Jung, 'Wereldgebeuren'. Tijd dus om ons eens over deze markante musicus te buigen.

Het meest bijzonder is 'Vrije Cirkel', waarop we een drietal vrije improvisaties horen die Van Dongen speelde op het orgel van de gebroeders Smits, dat stamt uit 1852 en zich bevindt in de Sint-Servatiuskerk van het Brabantse Schijndel. We beginnen met 'Hé?', een prachtige en bijzonder transparante klanksculptuur, waarin repeterende motieven in het hoge register op aangename wijze worden vermengd met de donkere onderlaag, een combinatie waar Van Dongen prachtig spanning mee op weet te bouwen. En verderop in dat eerste stuk mondt het laag uit in een ware onweersbui. 'Wat?' begint met verrassend hoge klanken, die meer weg hebben van percussie dan van een orgel, gevolgd door een zeer subtiele drone. Verderop mengt onze organist er weer meer kleur in, trillende noten en ritmische figuurtjes. De drone in 'Wat?' loopt naadloos over in die van 'Hoezo?'. En ook hier vormt die drone een onderlegger voor krachtige interventies in het hoog en nog meer dan in de twee andere delen kun je hier plakjes snijden van de spanning. Zeer geslaagd dit album en Van Dongen mag wat mij betreft vaker achter het kerkorgel plaatsnemen.

Voor 'BlauwHout Geel' kroop Van Dongen 'gewoon' achter de piano in zijn Podium voor Ongehoorde Muziek. De zeven stukken noemde hij 'Mijmeringen', een terechte titel. Ongedwongen, speels en met een vleugje weemoed. Ik ben vooral enthousiast over de tweede mijmering, die strakke cadans van de linkerhand en die spaarzame noten op rechts. 'Mijmering 3' is weer wat melodieuzer, terwijl Van Dongen in 'Mijmering 4' het melodieuze met het meer experimentele combineert tot een boeiend en spannend geheel. Mooi is ook het vrij felle, maar zeer jazzy 'Mijmering 5'.

'Wereldgemiddelde', het meest experimentele album van de drie, is gebaseerd op de hermetische gedichten van Harry van Doveren. Ze worden uitgesproken, soms tegen zang aanzittend, door Jung, terwijl Van Dongen bijpassende klanken uit zijn piano tovert. Op een bepaalde manier levert dit een uit drie delen bestaande dialoog op tussen de stem van Jung en de piano van Van Dongen. Het grappige aan die gedichten van Van Doveren is dat er totaal geen betekenis in zit, het is een opsomming van bestaande en vooral niet bestaande woorden. Maar de manier waarop Jung ze voordraagt en de wijze waarop Van Dongen hier aansluiting bij vindt, doet je absoluut geloven dat hier wel degelijk een verhaal wordt verteld. In het tweede deel gaat het er rustiger aan toe, alsof het hier om een stemmige tekst gaat, behalve aan het eind waar we Van Dongen fel het hoge register aan horen slaan. Ook het derde deel klinkt stemmig, met name door Van Dongens gerommel onder de klep van zijn piano, maar zeker ook door Jungs voorbeeldige wijze van voordragen.

Labels: Bart van Dongen, downloads

(Ben Taffijn, 26.4.22) - [print] - [naar boven]

Lees verder in het archief...

Menupagina's:

In memoriam
Cassandra Wilson
1955-2026
Foto: Cees van de Ven

Nieuws, tips, suggesties, adverteren, meewerken?
Mail de redactie.