Draai om je oren - Jazz & meer

		Draai om je oren Jazz en meer - Weblog

Concert
Uit de aarde en door het schedeldak
Ensemble Nist-Nah | Jon Collins, vrijdag 2 oktober 2026, VERA, Groningen

Spoiler alert: wanneer uw scribent een carillon hoort of een gamelanorkest, is hij onherroepelijk verkocht. De eerste acht jaar van zijn bestaan bracht hij namelijk pal tegenover een stadhuis door, met elk uur een signaal van de stadsklokken, plus de paardjes die bovenin de gevel in beweging kwamen. En dan waren er vanzelfsprekend ook de concerten tijdens de markt- en feestdagen.

Welnu, de gamelanklokken vormden slechts een bescheiden onderdeel van het immense percussie-instrumentenarsenaal van het Franse Ensemble Nist-Nah, dat zover het oog reikte bezit had genomen van VERA. Een collectie bekkens, gongs, metallofoons, trommels, balken en wat dies meer zij in alle soorten en maten. De grootste, diepste gong produceerde explosies die uit de krochten van de aarde zelf leken te komen. 150 meter verderop spitsten de terrasgangers op de Grote Markt hun oren: in welk laatje lagen de formulieren van de Mijnbouwschade ook alweer?

De voorstelling van Nist-Nah werd geopend met twee kleine, verschillend gestemde bekkens die samen met het drumstel bij wijze van openingsfanfare ritmen voortbrachten die aan Steve Reichs percussiewerk deden denken. Ongetwijfeld hebben de zes leden van het Ensemble veel naar Reich geluisterd - maar meer nog naar de percussietradities van heel Zuidoost-Azië. Uitermate vrolijke muziek was het soms, je zou er zó een begrafenis bij kunnen fantaseren.

De stukken, head arrangements, waren er zó duchtig ingestampt dat werkelijk alles spatgelijk verliep. Althans, wanneer dat zo bedoeld was. Vaak ging het om de nuances van de gezamenlijke geluiden van twee of drie instrumenten. Of om de schommelende cadansen die ontstonden wanneer die instrumenten bij elkaar uit de pas liepen.

Leken de tonen van de grote gong uit de aarde te komen, de geluiden van snarenspeler Jon Collins, die het voorprogramma verzorgde, kamen rechtstreeks via het schedeldak de grijze massa binnen en van daaruit merg & been. Collins verdeelde zijn aandacht tussen de gangbare elektrische gitaar en de middeleeuwse Zweedse nyckelharpa. De met een slide bespeelde gitaar genereerde een soort ambiënte massa die tot onder pianissimo wegstierf en weer aanzwol. De boventonen waren niet van de lucht. Krijsende harpijen kwamen ons kwellen. Het gebodene leek afwisselend stabiel en onstabiel en hield het publiek adem- en roerloos.